ครั้งหนึ่งนานกว่าสามสิบปีที่แล้ว มีเซียนถือเงินแสนมาเจรจาซื้อพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์สึกซ้ำเนื้อฉ่ำซึ้งตา ที่ว่ากันว่า “ดูง่าย” ข้อติดใจข้อเดียว “ทำไม? องค์พระตั้งตรง” ทำให้การซื้อขายไม่เกิดขึ้น
หลักตัดสินสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่แท้ ของเขา ทุกองค์ต้องเอน...ไปทางซ้าย (ขององค์พระ) เป็นข้อคิดคาใจเรื่อยมา พยายามหาเหตุผล ต่อมาก็รู้ว่า หลักคิดของเขา มาจากเส้นกรอบกระจกสี่เส้นรอบองค์พระ
เส้นตรงสี่เส้น...บรรจบกัน จนเห็นเป็นกรอบกระจกนั้น ช่างแกะแม่พิมพ์...เจตนาจะใช้เป็นแนว...ให้คนพิมพ์พระตัด...ถ้าตัดตรงเส้นหรือในเส้น ก็ไม่เห็นเส้นกรอบ แต่ถ้าตัดนอกเส้น ก็มองเห็นเส้นกรอบ
แต่ในความเป็นจริง มือคนตัดไม่เที่ยง ผลที่ออกมา จึงมีเส้นกรอบครบสี่ด้านบ้าง ไม่ครบบ้าง
เส้นกรอบที่เหลือจึงเป็นจุดสังเกตหนึ่งที่คนเป็นพระจดจำ เส้นกรอบด้านซ้าย (องค์พระ) แตกต่างจากเส้นกรอบอีกสามด้าน คือ ตัดจากบนลงมาไม่ถึงกึ่งกลาง...จะชิดเส้นซุ้มระหว่างพระพาหาที่ทอดตรง
หากพิมพ์ใหญ่องค์ไหน มีเส้นกรอบลากยาวตั้งแต่บนจดล่าง...สิทธิ การิยะ ท่านว่า เป็นพระปลอมรุ่นเก่า ที่คนปลอมพระยังเข้าไม่ถึงความรู้เรื่องเส้นนี้ดีพอ
เพราะความจริงของเส้นกรอบกระจกเป็นเช่นนี้ สมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์ที่ตัดพอดีเส้นกรอบ...มองไม่เห็นเส้นกรอบเลย อย่างองค์ในคอลัมน์วันนี้ ฟอร์มขององค์พระจึงถูกมองให้เย้...หรือเอนไปทางซ้ายเล็กน้อย
หากจะว่าไป หลักตัดสินของเซียนคนที่ถือเงินแสนมาซื้อพระปีนั้น ก็ต้องถือว่า “ใช้ได้” ในระดับหนึ่ง
ถ้าใช้หลักนี้ น่าเสียดาย มีโอกาสพลาดสมเด็จวัดระฆังแท้ไปหลายๆองค์สภาพพระสมเด็จแท้ มากมาย ไม่เป็นเช่นนั้น การตัดตามเส้นกรอบ ตามมือคนที่ไม่เที่ยง จึงทำให้พระพิมพ์ใหญ่หลายองค์เอนซ้ายไปบ้าง ตรงบ้าง หรือกระทั่งเอนไปทางขวา...ก็มี
...
หลักการตัดสินพระสมเด็จวัดระฆังแท้ ต้องใช้องค์ประกอบทุกด้าน พิมพ์ทรง เส้นสาย ตำหนิพิมพ์ (เช่นเส้นกรอบกระจก) ถูกต้อง เนื้อหาอย่างพิมพ์ใหญ่องค์ในคอลัมน์ ละเอียดนุ่มนวล เนื้อขาวอมเหลือง เหมือนสีนมข้น
เนื้อสภาพนี้ ทฤษฎีครูตรียัมปวาย ท่านเรียก เนื้อเกสรดอกไม้
เม็ดมวลสาร “ก้อนขาว” ก้อนใหญ่ๆ หลายก้อนอยู่ในหลุมหลวมๆ ถือเป็นข้อเด่น... เป็นเหมือนลายเซ็นกำกับว่าเป็นพระสมเด็จแท้...กากดำ เม็ดแดง ส่องกล้องดูจะเห็น
รอยยุบ รอยแยก ด้านหน้ามีให้ดูหลายแห่ง ยิ่งพลิกไปด้านหลัง รอยแยกรอยยุบ ใกล้ขอบข้าง แม้ไม่ครบสี่ด้าน เมื่อดูโดยภาพรวมแล้ว เป็นไปตามธรรมชาติของเนื้อพระสมเด็จวัดระฆังแท้ ทุกประการ
สภาพของสมเด็จวัดระฆังแท้ ที่ดูง่ายโดยทั่วไปก็แค่นี้
แต่ถ้าเป็นองค์ที่เนื้อขาว ผิวราบและเรียบ ไม่ปรากฏเม็ดมวลสาร ก้อนขาว ถ้ามีก็เป็นก้อนเบียดแน่นในหลุม รอยยุบรอยแยกไม่มี หรือมีแต่รอยรานร้าว...ต้องระวัง
พระแท้สภาพนี้ ก็พอมี แต่เป็นพระดูยาก ต้องหาใบรับประกันราคาแพงๆ ช่วยประคับประคองศรัทธา
แต่ถ้าดูด้วยตาเอง เมื่อเลือกพระใช้ ต้องเลือกที่นุ่มจัด ผิวแป้งโรยพิมพ์หม่นคล้ำ มีรักเก่าทองเก่าเป็นตัวช่วย ถ้าไม่มีตัวช่วยเลย ก็ต้องวาง.
พลายชุมพล