คำสรุปความของคนระดับเซียน พระแท้ดูง่าย บางครั้งก็เป็นคำถามในใจ คนฟัง พระแท้ดูง่ายนั้น เอาอะไรเป็นเกณฑ์
ตัวอย่าง องค์ในคอลัมน์ สมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์พระอวบใหญ่ เส้นสายล่ำสัน เทียบเคียงกับองค์เสี่ยดม หรือพิมพ์ใหญ่แบบ พิมพ์ที่ 1 ทฤษฎีสำนักท่าพระจันทร์ได้
องค์เสี่ยดม จุดเด่นที่เส้นสายคมชัด ผิวขาวเกลี้ยงเกลา แต่องค์นี้ ความคมชัดด้อยกว่า เพิ่มผิวฝ้าจากคราบรักสีดำแกมน้ำตาล และอีกจุดเสริมสำคัญ รอยยุบ รอยแยก มองเห็นเป็นหลุมเป็นร่อง ในพื้นผนังข้างองค์พระด้านขวา
เอาเข้าแว่นส่อง เพ่งลึกลงไปในหลุมร่อง ...ซึ่งต่อเนื่องเป็นสามหลุม หลุมบนเห็น “ก้อนขาว” ซึ่งถือเป็นมวลสารหลัก รูปพรรณสัณฐานเป็นเหลี่ยมมุม ต่อเนื่องถึงหลุมร่องที่สอง และหลุมร่องที่สาม
รอบๆเม็ดขาว เห็นเป็นสีดำคล้ำ ก็คือชิ้นรักสีดำแกมน้ำตาล และอาจมีคราบสีขาว สันนิษฐานว่าเป็นขี้เกลือ ที่เกิดจากคราบเหงื่อ คราบนี้ล้างออกได้
แต่ชิ้นรักมักดูดซึมแน่นกับเนื้อ ล้างออกยาก ถือเป็นข้อพิจารณาของพระสมเด็จวัดระฆังแท้ อีกข้อ
รอยยุบ รอยแยก นี้แหละ...คนเป็นพระถือเป็นองค์ประกอบสำคัญ ช่วยในการตัดสินใจ
พื้นผนังพระสมเด็จวัดระฆังส่วนใหญ่จะราบเรียบ ของปลอมทำตามได้สบาย แต่หลุมร่อง มีความพยายามทำ แต่ก็ไม่เป็นธรรมชาติ ดูขัดตา หลุมร่องของพระสมเด็จแท้ ควรหาดูได้จากภาพพระองค์ครูหลายองค์
ก้อนขาวพระปลอม มักเบียดชิดแน่นกับเนื้อพระ...แต่ที่ทำให้อยู่ในหลุมร่องหลวมๆก็มี คนรักพระสมเด็จต้องใส่ใจเรียนรู้ แยกให้ออก ระหว่างหลุมร่องพระเก๊กับพระแท้ ถ้าดูหลุมร่องพระแท้เป็น เจอที่ไหน ก็คว้าไว้เลย
พิมพ์ดี เนื้อดี ธรรมชาติไปได้ มีหลุมร่องเติมให้เห็น เหมือนลายเซ็น กำกับจากครู “พระแท้นะเธอ”
...
ดูก้อนขาวในหลุมร่อง แล้วลองมโนตาม ก้อนขาว ที่คนโบราณเรียกเม็ดพระธาตุนั้น แท้จริง ก็คือเม็ดปูนเปลือกหอย ที่เกาะตัวเป็นก้อน ไม่ยอมให้น้ำมันตังอิ้วที่ข้นเหนียวเข้าไปผสม
เมื่อเนื้อพระแห้ง จับตัวเป็นผลึกแข็ง เนื้อ พระสมเด็จแท้ต้องแข็ง ครูตรียัมปวายใช้คำว่า “หนึกแกร่ง”
ผมเคยดูการซ่อมพระ เอาเนื้อผสมใหม่อุดเข้าไป แล้วใช้ใบมีดเล็กที่แต่งจากตะไบแต่งขัดให้กลมกลืน ใบมีดถึงเนื้อผสมใหม่ ไม่มีเสียง แต่พอถึงเนื้อพระแท้...สะดุดเสียงดังกริ๊ก
แต่กับ “ก้อนขาว” หรือเม็ดปูน ความแน่นเหนียวต่างกัน จึงแยกตัวออกจากกัน ด้านหน้าเม็ดปูนที่เห็นเป็นเหลี่ยมมุมต่างๆ มักจะทรุดตัวลงต่ำกว่าผิวเนื้อพระ
ถ้ามีรักทอง เม็ดปูนก็จะดูดซับเอารักทอง เข้าไป บางองค์เล็กเท่าปลายเข็มหมุด ส่องแว่นก็เห็น
จุดสีทองแวววับที่จับรักส่งประกายนี้ ต่างจากแร่ทรายทอง ทฤษฎี ครูตรียัมปวาย
ผมเจอมาหลายองค์ ถ้าเป็นองค์ที่ดูแล้วดูอีก ยังลังเล เจอจุดสีทองที่ติดจากเม็ดรัก ก็ตัดสินใจได้ง่ายขึ้นถ้าดูดีอยู่แล้ว ก็ถือว่ามีหมุดรับประกัน มั่นใจถึงขั้นเอาเข้าตลับแขวนคอได้ทันที
ข้อด้อยของหลุมร่องและก้อนขาว ถ้าจะมีก็ตรงที่ถ้าอยู่ตรงเส้นสายองค์พระ ก็จะทำให้ความคมชัดลดลง
ละสายตาจากหลุมร่องที่เป็นชุดความรู้แบบเจาะลึกวันนี้ มองภาพรวม ด้านหน้าพระทั้งองค์ ที่ใช้คำสั้นๆว่า พิมพ์ใช่ เนื้อใช่แล้ว พลิกดูด้านหลัง พระสมเด็จวัดระฆังแท้ มีข้อสังเกตที่ เมื่อด้านหน้าดี ด้านหลังก็ดีตาม
รอยปริแยกขอบพระสี่ด้าน หลุมร่องเล็ก มีชิ้นรักหนา ทั้งพื้นหลังมีฝ้ารักสีดำแกมน้ำตาลไล้บางๆ
พระสมเด็จวัดระฆังสภาพอย่างนี้ สภาพที่ต้องใช้คำว่า เนื้อจัด ดูง่าย เซียนคุย กับเจ้าสัว ด้วยราคาหลักสิบล้าน ได้สบายๆ จะต่อรองกันบ้างก็คงไม่กี่คำ.
พลายชุมพล