ปฐมบทแห่งตำนานวัดไชโย หรือ วัดเกษไชโย จ.อ่างทอง เริ่มต้นจากการที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี)ได้สร้างพระพุทธรูปปางสมาธิองค์ใหญ่ (หลวงพ่อโต) ไว้กลางแจ้ง ณ วัดราษฎร์เก่าแก่แห่งนี้ในสมัยรัชกาลที่ 4 เพื่ออุทิศส่วนกุศล และเป็นที่มาของการสร้างพระสมเด็จเกษไชโยที่เลื่องลือเรื่องพุทธคุณ
วัดไชโยวรวิหาร เป็นพระอารามหลวง ชั้นโท มหานิกาย ตั้งอยู่ที่ หมู่ 3 ตำบลไชโย อำเภอไชโย จังหวัดอ่างทอง
พระสมเด็จวัดไชโย
พิมพ์ 7 ชั้น ถือว่าเป็นพิมพ์ต้นๆที่ทรงคุณค่านิยมและหายากอีกพิมพ์หนึ่งเลยครับ
ซึ่งเป็นอีกพิมพ์หนึ่งที่หายาก สมเด็จวัดไชโย จังหวัดอ่างทอง สร้างโดยสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) อดีตเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตาราม ในสมัยรัชกาลที่ 4 กรุงรัตนโกสินทร์ สร้างขึ้นประมาณปี พ.ศ. 2409 ครับ สมเด็จวัดเกศไชโยที่มีความนิยมกันมากมีด้วยกัน 12 พิมพ์และนอกพิมพ์อีกครับ
พิมพ์ 7 ชั้นนิยม
พิมพ์ 7 ชั้นหูประบ่า
พิมพ์ 6 ชั้นอกตัน
พิมพ์ 6 ชั้นอกตลอด
...
พิมพ์ 7 ชั้นแขนติ่ง (นักเลงโต)
พิมพ์ 7 ชั้นแข่งหมอน
พิมพ์ 7 กับ 6 ชั้นไหล่ตรง
พิมพ์ 7 กับ 6 ชั้นอกวี
พิมพ์เข่าบ่วง
พิมพ์ 5 ชั้น
พิมพ์ 3 ชั้น
แต่ก็ยังมีพิมพ์อื่นๆอีกหลายพิมพ์ครับ เช่น พิมพ์ทรงเจ็ดชั้นฐาน 6 ชั้น
พิมพ์ 6 ชั้นต้อ
พิมพ์ 7 ชั้นต้อ
พิมพ์ 6 ชั้นพิมพ์ล้ำ พิมพ์ 5 ชั้น
พิมพ์ 3 ชั้นฯ
แต่พบเจอน้อยครับ
จากบันทึกของพระยาทิพโกษา (สอน โลหะนันทน์) และนายกนก สัชฌุกร ซึ่งได้บันทึกจากการบอกเล่าของพระธรรมถาวร จันทโชติ สามเณรที่ช่วยสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ตำผงเพื่อสร้างสมเด็จประมาณปี พ.ศ. 2409 ที่วัดระฆังโฆสิตาราม พระที่สร้างขึ้นสมัยนั้นมีทั้งพิมพ์ 3 ชั้นและ 7 ชั้น ส่วนพิมพ์ 7 ชั้นทำไปบรรจุไว้ที่วัดเกศไชโย จังหวัดอ่างทองครับ นอกจากนี้ พระยาทิพโกษา ได้บันทึกไว้ว่าสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) สร้างพระเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้กับโยมมารดาที่มีชื่อว่า เกศ และตามีชื่อว่า ไช พระสมเด็จจึงถูกขนานนามตามชื่อวัดว่า สมเด็จวัดเกศไชโยครับ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ ท่านสร้างพระสมเด็จไชโยนี้ที่วัดระฆังโฆสิตารามแล้วนำมาแจกและบรรจุไว้ในกรุวัดไชโยวรวิหารนี้ ในคราวที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ ได้มาสร้างพระพุทธรูปองค์ใหญ่หรือพระมหาพุทธพิมพ์ที่วัดนี้นั้นเองครับ
วัดเกษไชโยถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนนิยมไปขอพรเรื่องความเจริญก้าวหน้า แคล้วคลาดปลอดภัย
