หยุดล้อ! หยุดด่า! เสก โลโซ ป่วยไบโพลาร์หายได้ ถ้าสังคมเข้าใจ

คนป่วยว่าแย่แล้ว แต่คนในสังคมจิตต่ำแยกแยะไม่ออก ขาดความเห็นอกเห็นใจ ขาดความเข้าใจ จิตวิปริตคอยซ้ำเติม แบบนี้ยิ่งกว่าป่วยหนัก ยิ่งแย่ยิ่งน่ากลัว สังคมน่าอยู่มีจริง ถ้าทุกคนร่วมด้วยช่วยกันสร้างมันขึ้นมา

นักร้องดัง เสก โลโซ ยังต้องรักษาอาการป่วยไบโพลาร์ให้หายขาด แน่นอนว่าฝีมือความสามารถด้านดนตรีของเสก โลโซไม่ธรรมดา เป็นที่ยอมรับในวงกว้างนานหลายสิบปีแล้ว แฟนเพลงหลายคนยังคอยให้กำลังใจ ยังเชื่อมั่นว่า ถ้าเสกหายป่วยไบโพลาร์ อาการดีขึ้น คุมสติตัวเองได้ จะสามารถสร้างสรรค์งานเพลงใหม่ๆ โดนๆ ได้อีกเยอะ

แต่ก็ยังมีแฟนเพลงหลายคนที่ไม่เข้าใจอาการป่วยไบโพลาร์ คอยกระหน่ำซ้ำเติมจากกรณีไลฟ์มาราธอนหลายวันของเสก ที่ด่ากราดด่าแรงไปถึงหลายคน ต้องพยายามเข้าใจกันก่อนว่า เสกป่วยเป็นไบโพลาร์จึงสติแตกในขณะไลฟ์สด คนป่วยต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน!

วันนี้บันเทิงไทยรัฐออนไลน์ จะพาไปคุยกับอีกคนที่รู้จริงเรื่องโรคจิตเวช โรคไบโพลาร์ ไปคุยกับคุณเอื้อง ศริฏา กัลยาณชาติ ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาชีวิตผู้ป่วยจิตเวช บ้านสวนสายใยก้อนแก้ว ตั้งอยู่ที่ 43/3 ตำบลก้อนแก้ว อำเภอคลองเขื่อน ฉะเชิงเทรา

ก่อนหน้านี้คุณเอื้อง ศริฏา เคยเป็นออร์แกไนซ์จัดงานหลายๆ งาน อาทิ เชียงคานมิวสิกเฟสติวัล 2015 ที่เชียงคาน เลย ตอนนี้ยังรับทำออร์แกไนซ์ทั้งในและต่างประเทศด้วย ในนามบริษัทแมทช์ แม็กซ์ (Match Max) ล่าสุดบินไปจัดงานออร์แกไนซ์ หาดาวดวงใหม่มาประดับวงการบันเทิงลาว ที่กรุงเวียงจันทน์ ประเทศลาว

แน่นอนว่า งานหลักของคุณเอื้องที่ทำด้วยใจมานานหลายปี คือการเป็นผู้อำนวยการ ศูนย์พัฒนาชีวิตผู้ป่วยจิตเวช บ้านสวนสายใยก้อนแก้ว ที่ทำมานานกว่า 3 ปี คุณเอื้อง ศริฎา มีความรู้เรื่องโรคจิตเวช โรคไบโพล่าร์มามากกว่า 12 ปี เพราะน้องชายป่วยเป็นจิตเภท จึงต้องเรียนรู้ไปในตัวเพื่อนำมารักษาน้องชายไปด้วย หลังจากช่วยรักษาฟื้นฟูน้องชายเห็นผลแล้ว คุณเอื้อง ศริฏา ยังมีจิตเมตตาเผื่อแผ่ไปถึงคนป่วยอื่นๆ อีกด้วย

เช่น เคยร่วมมือกับนักข่าวบันเทิงเกย์เฒ่าเกือบสวยจากเว็บข่าวชื่อดัง ส่งตัวอดีตนางแบบอินเตอร์ ยุ้ย รจนา เพชรกัณหา (อดีตพรีเซนเตอร์น้ำหอมระดับโลกชาแนล chanel) รับไปรักษาไบโพลาร์ที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่ง จนอาการเคยหายเกือบดีมาช่วงหนึ่ง และเคยร่วมทำงานกับดีเจดังที่ยอมรับว่าเคยป่วยเป็นไบโพลาร์มาก่อน นั่นคือดีเจเคนโด้ เกรียงไกรมาศ พจนสุนทร 

นอกจากผู้ป่วยเองจะเห็นคุณค่าในตัวเอง ใส่ใจการดูแลรักษาตัวเองแล้ว สำคัญไปกว่านั้นคือ คนในสังคมก็สำคัญมากๆ ขอย้ำสำคัญมากๆ ที่จะร่วมด้วยช่วยกันให้ผู้ป่วยโรคจิตเวช ผู้ป่วยไบโพลาร์ กลับคืนสู่สังคมได้อย่างมีสุข จะต้องคิดจะต้องทำอย่างไรนั้น รีบไปอ่านกันเลย

พี่เอื้องทำไมมาสนใจเรื่องไบโพลาร์? "ย้อนไปเมื่อ 12 ปีที่แล้วน้องชายพี่ (เจษฎ์ กัลยาณชาติ) ป่วยเป็นจิตเภท หนึ่งในโรคจิตเวช เลยทำให้พี่ต้องเข้ามาศึกษาเรียนรู้เรื่องโรคจิตเวช พี่ไปเรียนรู้อบรม การดูแลรักษาผู้ป่วยจิตเภท ที่สมาคมสายใยครอบครัว โรงพยาบาลศรีธัญญา ตอนนั้นมีแพทย์หญิงสมรัก ชูวานิชวงษ์ เป็นนายกสมาคม

"จำเป็นมากๆ ที่เราต้องรู้จักโรคต้องเข้าใจโรคและเข้าใจคนที่ป่วย จะดูแลยังไง จำเป็นมากๆ สำหรับกรณีน้องชายพี่ นอกจากจะกินยาช่วย ยังใช้ศิลปะเข้ามาช่วยบำบัดด้วย เพราะปกติก็เป็นจิตรกรอยู่แล้ว สุดท้ายก็หายป่วยได้ และได้มาเป็นจิตอาสาที่ศูนย์พัฒนาชีวิตผู้ป่วยจิตเวช บ้านสวนสายใยก้อนแก้ว มาสอนศิลปะบำบัดให้ผู้ป่วยจิตเภทด้วยค่ะ น้องชายพี่เพิ่งตายไปเมื่อปีที่แล้วนี้เอง

"หรือยกตัวอย่างอีกเคสหนึ่ง ของครูตั้ม (จิตตินันท์ บุษบรรณ) ที่เคยป่วยเป็นไบโพลาร์ ดูแลฟื้นฟูตัวเองมานานกว่า 10 ปี ก็หายแล้ว ไปเป็นอาจารย์พิเศษสอนด้านครีเอทีฟติ้งกิ้ง (Creative Thinking) ที่มหา'ลัยศิลปากร ได้เหมือนเดิมเหมือนคนปกติ เขาเคยเป็นครีเอทีฟกรุ๊ปเฮด (Creative Group Head) ให้กับค่ายอาร์เอส RS มาด้วย" 

แล้วกรณีอดีตนางแบบอินเตอร์ ยุ้ย รจนา เพชรกัณหา พี่เอื้องเข้าไปช่วยได้ยังไง? "ประมาณ 5 ปีที่แล้ว น้องนักข่าวบันเทิงเว็บดังแห่งหนึ่ง มาปรึกษากลุ้มใจมากๆ ไม่รู้จะทำยังไงเกี่ยวกับอาการของยุ้ย พี่ก็เลยแนะนำไป ว่าอาการแบบนี้เป็นไบโพลาร์เริ่มเป็นหนักแล้ว ต้องรีบส่งตัวไปโรงพยาบาล ที่สำคัญช่วงนั้นยุ้ยไม่มีใครดูแลอยู่ด้วย ถ้าปล่อยให้อยู่ตัวคนเดียวจะอันตรายมาก

"พี่ก็เลยประสานงาน กับทางโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยาให้ เพราะรู้จักอยู่แล้ว วันส่งตัวยุ้ยไปโรงพยาบาล พี่ก็ช่วยกล่อมช่วยขับรถไปส่งที่โรงพยาบาล หลังจากนั้นก็เคยไปเยี่ยมยุ้ยที่โรงพยาบาลสองครั้งค่ะ ตอนที่ยุ้ยจะออกโรงพยาบาลทางโรงพยาบาลก็โทรมาบอก ว่ามีญาติมารับกลับแล้วนะ แต่พี่ไม่รู้จักญาติของยุ้ย ก็เลยไม่ได้ไปติดตามอาการว่าเป็นยังไง หลังๆ ได้ข่าวว่ายุ้ยหายดีแล้ว เป็นปกติดีขึ้น มีชีวิตที่ดีขึ้น ได้ข่าวว่าไปเป็นครูสอนเดินแบบให้เด็กๆ พี่ก็ดีใจด้วย"

สรุปคนป่วยเป็นไบโพลาร์ จะหายขาดได้มั้ย? "ไม่หายขาด ต้องดูแลกันไปตลอดชีวิต ตัวผู้ป่วยเอง ต้องมีวินัยจัดเลยนะ รู้ตัวเอง ควบคุมตัวเองได้ เพื่อจะได้ไม่เป็นภาระของใคร ครอบครัวต้องเข้าใจ คนในสังคมต้องเข้าใจ ไม่ไปด่าไปซ้ำเติม ต้องให้โอกาสกัน

"ถ้าเริ่มรู้ว่ามีอาการ ต้องเข้าถึงการรักษาไว อาการไม่เรื้อรังค่ะ แล้วต้องทานยาต่อเนื่องพร้อมกับดูแลตนเอง ออกกำลังกายตลอด รวมถึงทำจิตใจให้ปลอดโปร่ง ร่วมกับฟื้นฟูด้วยการมีเป้าหมายความหวังสร้างพลังชีวิตให้ตนเอง ก็จะสามารถอยู่เหมือนคนปกติได้"

คนรอบข้าง คนในสังคมสำคัญอย่างไร ที่จะช่วยให้ผู้ป่วยหายไว? "ผู้ป่วยได้รับการฟื้นฟู ออกจากศูนย์เราไปแล้ว หลายคนอาการกลับมาเหมือนเดิม หรือแย่กว่าเดิม เพราะสภาพแวดล้อม บริบทของสังคมทำให้เขาอาการหนักขึ้นไปอีก สภาพแวดล้อมสำคัญมาก คือคนในสังคมต้องช่วยกัน ไม่ซ้ำเติม ไม่กดดัน

"เฮ้ย! มึงป่วยมึงไม่มีทางหาย อย่าไปพูดแบบนี้ ยิ่งไปทำให้เราป่วยซ้ำไปมากขึ้น ยิ่งไปประชดยิ่งทำให้เขาป่วย ยิ่งท้อแท้ เพราะผู้ป่วยจะมีสองขั้วในร่างกาย อารมณ์จะสวิงไปมา อย่างเสก โลโซ เวลาไลฟ์สดเขาจะพูดเยอะ มีโปรเจกต์เยอะ ผู้ป่วยแบบนี้ในสังคมไทย มีเพิ่มขึ้น สังเกตง่ายๆ จากสถิติการฆ่าตัวตาย มีเพิ่มสูงขึ้นทุกปีๆ เพราะคนเป็นโรคซึมเศร้ากันเยอะขึ้น" 

ที่ศูนย์พัฒนาชีวิตผู้ป่วยจิตเวช บ้านสวนสายใยก้อนแก้ว ดียังไง? "พี่เพิ่งเข้ามาเป็นผู้อำนวยการได้ 3 ปี แต่ศูนย์นี้เปิดมานานแล้ว ที่นี่เราใช้ธรรมชาติบำบัดช่วย พื้นที่อยู่ในธรรมชาติกว่า 49 ไร่ ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียง เราช่วยฟื้นฟูให้เขากลับสู่สังคมได้อย่างคนปกติ เติมพลังชีวิตให้กับเขา มีสอนอาชีพให้ด้วย เช่น เพาะชำต้น สอนทำอาหาร ทำน้ำยาล้างจาน ทำแชมพู ฯลฯ มีจิตอาสามาช่วยดูแลด้วย ให้เงินเดือนนิดหน่อยพอให้เขาอยู่ได้ จริงๆ ผู้ป่วยเราก็รับได้ไม่ค่อยเยอะ เพราะเราไม่ค่อยมีทุน" 

สาเหตุหลักๆ ของผู้ป่วยเป็นจิตเภท โรคซึมเศร้า โรคไบโพลาร์ คืออะไรกันแน่? "มันมีหลายสาเหตุประกอบด้วย ทางการวิทยาศาสตร์บอกว่า เกิดจากการหลั่งสารประสาทในสมอง หลั่งผิดปกติ หรือเกิดการอุบัติเหตุที่สมองได้รับการกระทบกระเทือนอย่างแรง พูดภาษาชาวบ้านโรคจิตเวชก็คือโรคบ้านั่นเอง แต่เขาจะไม่ใช้คำว่าโรคบ้า เพราะจะไปกระทบกระเทือนจิตใจผู้ป่วย"

หลายคนงงๆ จิตเวชกับจิตเภท มันต่างกันยังไง? "จิตเภทเป็นโรคที่มีอาการทางจิต อยู่ภายใต้กลุ่มโรคจิตเวช อาการคือ วิตกกังวล หูแว่ว เห็นภาพหลอน หวาดระแวง เป็นไบโพลาร์ ผู้ป่วยเป็นโรคจิตเวช จะไม่เหมือนกับโรคจิต คือโรคจิตเป็นพวกที่มีพฤติกรรมที่ไม่มีสติ เช่น พวกถ้ำมองชอบแอบดู หรือพวกโชว์ของลับ ฯลฯ เรียกว่าโรคจิตไม่ใช่จิตเวช

"การเลี้ยงดูในวัยเด็กสำคัญ ถ้าเด็กมีปมฝังใจจนโต แต่ยังไม่ได้รับการแก้ไขไป หรือพ่อแม่ทะเลาะเบาะแว้งกัน เด็กก็จะเก็บสะสมเอาไว้ พ่อแม่ไม่มีเวลาให้ เด็กก็จะไปหาความรักจากที่อื่นๆ หรือการเลี้ยงแบบไข่ในหินเกินไป ไม่ให้ไปเจออะไรที่ยากลำบากก็ไม่ดีเช่นกัน หรือการเสพยาเสพติดต่างๆ เป็นเวลานาน ก็จะไปทำลายเซลล์สมอง การดื่มแอลอกฮอล์เป็นเวลานานๆ และความเครียดด้วย คือทั้งหมดมันเป็นตัวกระตุ้นให้เกิด มันเกี่ยวข้องกันหมด"

คนที่ติดยาเสพยาหนัก มีส่วนทำให้เป็นโรคจิตเภท เป็นไบโพลาร์ได้? "มีส่วนสิ มีส่วนสำคัญเลย ฉะนั้นใครติดยามาก่อน อันดับแรกเลยต้องเลิกยาเสพติด ให้ได้เด็ดขาดก่อน พวกเหล้า บุหรี่ เบียร์ ของที่มีแอลกอฮอล์ ก็เป็นตัวกระตุ้นหมด หรือกาแฟ เครื่องดื่มชูกำลัง ก็ต้องเลิกให้หมดด้วย ห้ามกินของพวกนี้ เลิกเลยเพราะมันมีผลกระทบหมด จะทำให้นอนไม่เป็นเวลา ร่างกายไม่ได้พักฟื้น และของพวกนี้จะไปล้างฤทธิ์ยา ต้องเลิกให้หมดก่อนค่ะ"

ไบโพลาร์ ชัดๆ อีกครั้งคืออะไรกันแน่? "ไบโพลาร์คือโรคอารมณ์ 2 ขั้ว คือขั้วซ่าและขั้วซึมเศร้า สลับไปมาสองอารมาณ์ ซึมเศร้าจะมีอาการหมดแรง หมดกำลังใจ ท้อแท้หงุดหงิดง่าย สุดท้ายแล้วก็อยากจะฆ่าตัวตาย โรคจิตเวชจะมีการผิดปกติด้านอารมณ์ พฤติกรรมและความคิด มากหรือน้อยกว่าคนปกติ ซึ่งเราสังเกตตัวเองและคนรอบข้างได้ค่ะ"

พี่เอื้องเคยร่วมงานกับดีเจเคนโด้ด้วย? "ใช่ค่ะ ดีเจเคนโด้ เคยป่วยเป็นไบโพลาร์ เขามาเป็นพิธีกรจิตอาสาให้ มาเป็นวิทยากร เอาตัวเองมาถอดเป็นบทเรียน ให้กับคนป่วยคนอื่นๆ และคนรอบข้างได้เข้าใจ".