วันอังคารที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เกิดอะไร ในเวลา

หนังสือชื่อฝรั่ง TIME IN POWERS OF TEN ชื่อไทย เกิดอะไรขึ้นในเวลา เจอราร์ด เอท โฮฟต์ และสเตฟาน แวนโดเรน ร่วมเขียน ธิดา วงนิรามัยสถิต แปล พิมพ์สดๆร้อนๆ มีนาคม 2560 สำนักพิมพ์โพสต์บุ๊คส์ส่งมาให้อ่าน

เนื้อหาในเล่ม บอกเล่าเรื่องราวทุกช่วงเวลาที่บางครั้งเกินกว่ามนุษย์จะจินตนาการ ผ่านทฤษฎีทางฟิสิกส์...หลายเรื่องซับซ้อน และหนักหนาเกินกว่าคนวัยชราข้างวัดจะเข้าใจ

ผมขอเลือกบางเรื่องที่อ่านสนุก เข้าใจง่าย

สงคราม 30 ปี เริ่มในปี 1618 และยุติในปี 1648

พื้นที่สงครามส่วนใหญ่เกิดขึ้นในเยอรมนี จากสาเหตุที่เรียกกันว่า “บัญชรพิฆาตแห่งปราก (ครั้งที่ 2) เมื่อที่ปรึกษาชาวคาทอลิก 2 คน ของจักรพรรดิแมททิอัส (อาร์คดยุค แห่งออสเตรีย และกษัตริย์แห่งจักรวรรดิโรมัน)

ถูกขุนนางโปรเตสแตนต์จับโยนออกทางหน้าต่างปราสาทแห่งหนึ่งในปราก

สงครามระหว่างชาวคาทอลิกกับชาวโปรเตสแตนต์ในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ก็ปะทุขึ้น ความขัดแย้งแผ่ขยายไปยังรัฐอื่นๆในยุโรป

ปี 1648 สงครามยุติลงด้วยสนธิสัญญาระหว่างจักรวรรดิโรมัน และรัฐในยุโรปหลายแห่ง เรียกกันโดยทั่วไปว่า สัญญาสันติภาพเวสต์–ฟาเลีย

นี่คือการสิ้นสุดของอำนาจและการครอบงำของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ และการยอมรับรัฐที่นับถือลัทธิโปรเตสแตนต์ และลัทธิคาลวิน

นี่เป็นครั้งแรกที่สาธารณรัฐดัตช์ ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ

เวลาในสงคราม 30 ปีนี้ คนรุ่นต่อๆมาได้เรียนรู้ว่า ในบรรดาความโหดร้ายทารุณที่มนุษย์ทำกันเองนั้น ความเชื่อทางศาสนา...เป็นสาเหตุสำคัญ

เปรียบเทียบกับสัตว์ สัตว์หลายชนิดดุร้าย ไม่น่าเชื่อว่ามีสัตว์ชนิดหนึ่ง ไม่มีเวลาดุร้าย ทำร้ายใครเลย

เวลา 24 ชั่วโมง แตกเป็นวินาทีได้ 86,400 วินาที นี่คืออายุของแมลงชนิดที่คนไทยเรียก ชีปะขาว แต่ชื่อในภาษาอื่นเมย์ฟลาย หรือ “แมลงหนึ่งวัน”

แมลงชีปะขาวไม่ใช่แมลงวัน พวกมันมีชีวิตอยู่เพียงสั้นๆ คือ แค่ไม่กี่ชั่วโมง จนถึงไม่กี่วัน

พวกมันไม่มีปาก ไม่มีระบบย่อยอาหาร ไม่มีเวลาที่จะขับถ่ายสิ่งที่กินเข้าไป

ไม่มีรูปแบบการเกี้ยวพา มันสนใจและใช้เวลากับการจับคู่ และวางไข่เท่านั้น

ตอนยังเป็นไข่อยู่ในน้ำ ไข่แมลงชีปะขาวสามารถมีชีวิตรอดอยู่ได้เป็นแรมปี แต่ทันทีที่ขึ้นจากน้ำในฐานะแมลงตัวเต็มวัย ก็จะเริ่มจับคู่กันทันที

ตัวผู้จะตายหลังการผสมพันธุ์ และตัวเมียจะตายเมื่อวางไข่

แมลงชีปะขาว จึงเป็นต้นแบบชีวิตที่มีความรักแสนสั้น แต่มีประสิทธิภาพที่สุด

ผมอ่านเรื่องสงครามศาสนา 30 ปี และชีวิตรักแสนสั้นของแมลงหนึ่งวันแล้ว นึกถึงพุทธสุภาษิตภาษาบาลีบทหนึ่ง...แต่จำได้ง่ายกว่าถ้าอ่านจากโคลงโลกนิติ

ชนใดยืนอยู่ร้อย พรรษา ใจบ่มีปรีดา โหดไร้ วันเดียวเด็กเกิดมา ใจปราชญ์ สรรเพชฌ์บัณฑูรไว้ เด็กนั้นควรยอ

อธิบายความหมายว่า โจรร้ายมีอายุหนึ่งร้อย พระพุทธเจ้าไม่ยกย่องเท่าปราชญ์ที่เกิดมาวันเดียว

ผมอยากเป็นแมลงหนึ่งวัน เกิดมามีชีวิตรักได้วันเดียวแล้ว ก็ตาย...ครับ

เบื่อมนุษย์ชั่วๆ อายุเกือบร้อยปี เกิดมาแล้วทำสงคราม รบราฆ่าฟันกันด้วยความเชื่อทางศาสนา...เต็มที.

กิเลน ประลองเชิง

23 มี.ค. 2560 14:58 ไทยรัฐ