วันอาทิตย์ที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

พระเมรุ พระเมรุมาศ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ที่รักและคิดถึง ไทยรัฐออนไลน์ครั้งที่แล้วคุณครูลิลลี่ได้เขียนถึงเรื่องราวประวัติศาสตร์หน้าสำคัญที่กำลังจะเกิดขึ้นและอยู่ในความสนใจของคนไทยทั้งประเทศ นั่นคือ หมายกำหนดการงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวง รัชกาลที่ 9 โดยได้เล่าให้ฟังถึงคำว่า หมายกำหนดการ และกำหนดการกันไปแล้ว รวมถึงได้บอกต่อหมายกำหนดการที่มีการส่งเป็นข่าวสารประชาสัมพันธ์ออกมาเบื้องต้น มาถึงไทยรัฐออนไลน์ครั้งนี้คุณครูลิลลี่ก็สัญญาว่าจะมาต่อกันที่เรื่องนี้อีกครั้ง ครั้งนี้มาว่ากันด้วยเรื่องของสถานที่จัดงานกันบ้าง รวมถึงคำถามที่หลายๆ คนสงสัย นั่นคือ คำว่า พระเมรุ และ พระเมรุมาศ ใช้ต่างกันอย่างไร เหมือนกันหรือไม่ ถ้าอย่างนั้นเรามาเริ่มกันเลยนะคะ เริ่มกันที่สถานที่จัดงานกันก่อนดีกว่า นั่นคือ ท้องสนามหลวงค่ะ ไปดูประวัติความเป็นมากันนะคะ

เริ่มกันที่ท้องสนามหลวงนะคะ ท้องสนามหลวงที่เรารู้จักกันดีนี้ เดิมเรียกว่า ทุ่งพระเมรุ (อ่านว่า ทุ่ง พระ เมน นะคะ ไม่ใช่ ทุ่ง พระ เม รุ) ท้องสนามหลวง หรือ ทุ่งพระเมรุ ในสมัยก่อน เราเรียกแบบนี้เนื่องจากใช้เป็นที่ถวายพระเพลิงพระบรมศพพระเจ้าแผ่นดิน และพระบรมวงศานุวงศ์ แต่ต่อมาในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อเรียกจาก “ทุ่งพระเมรุ” เป็น “ท้องสนามหลวง” ดังปรากฏในประกาศที่คุณครูลิลลี่ขออนุญาตหยิบเอาข้อความมาให้อ่านกันเลยนะคะว่า “ที่ท้องนาหน้าวัดมหาธาตุนั้น คนอ้างการซึ่งนานๆ มีครั้งหนึ่งและเป็นการอวมงคล มาเรียกเป็นชื่อตำบลว่า ‘ทุ่งพระเมรุ’ นั้นหาชอบไม่ ตั้งแต่นี้สืบไปที่ท้องนาหน้าวัดมหาธาตุนั้น ให้เรียกว่า ‘ท้องสนามหลวง’ ” ก็หมายความโดยรวมว่า นานๆ ถึงจะจัดเป็นพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสักครั้ง เพราะฉะนั้นการตั้งชื่อเป็นทุ่งพระเมรุก็ดูจะไม่เป็นการมงคลนัก จึงเปลี่ยนชื่อให้ดีขึ้นนั่นเองค่ะ

พูดถึง ท้องสนามหลวง หรือ ชื่อเดิมว่า ทุ่งพระเมรุ แล้ว ก็ทำให้อยากอธิบายคำนี้เพิ่มเติมสักหน่อย นั่นคือ คำว่า เมรุ ตามพจนานุกรมจะบอกไว้เลยว่าคำนี้ อ่านได้ทั้ง เมน และ เม-รุ เป็นคำนามชื่อของภูเขากลางจักรวาล มียอดเป็นที่ตั้งแห่งเมืองสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ซึ่งพระอินทร์อยู่ หรือหมายถึง ที่เผาศพ เดิมผูกหุ่นทำเป็นภูเขาเลียนแบบเขาพระสุเมรุ ซึ่งตั้งที่เผาขึ้นบนนั้น ของหลวงทำเป็นเรือนโถง เครื่องยอดหรือมณฑปครอบที่เผา เรียกว่า พระเมรุ ต่อมาก็เรียกที่เผาศพทั่วไปทั้งมียอดและไม่มียอดว่า เมรุ เฉยๆ ค่ะ

นอกจากนั้น ยังมีคำว่า เมรุทอง หมายถึง เมรุขนาดเล็กมีรูปทองอย่างบุษบกสร้างอยู่ภายในพระเมรุมาศ ประดิษฐาน

พระโกศทรงพระบรมศพเพื่อถวายพระเพลิง เรียกว่า พระเมรุทอง ส่วน เมรุมาศ หมายถึงสิ่งปลูกสร้างโดยขนบนิยมอย่างไทย มีลักษณะเป็นเครื่องยอดขนาดใหญ่ สูง สำหรับประดิษฐานพระบรมศพ ภายในมีพระเมรุทองซึ่งมีรูปทรงอย่างบุษบกขนาดเล็ก เป็นที่ประดิษฐานพระโกศทรงพระบรมศพสำหรับถวายพระเพลิง ราชาศัพท์ใช้ว่า พระเมรุมาศ ค่ะ

ทีนี้ก็มาถึงคำถามที่มีหลายคนถามว่า พระเมรุมาศ กับ พระเมรุ 2 คำนี้มีความหมายเหมือนกันต่างกันอย่างไร และใช้ต่างกันเหมือนกันหรือไม่ “พระเมรุมาศ” เป็นสถาปัตยกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชพิธีพระบรมศพค่ะ เป็นสิ่งที่แสดงพระเกียรติยศ สร้างขึ้นตามความเชื่อในศาสนาพุทธและพราหมณ์ด้วยแนวคิดที่ว่าพระมหากษัตริย์ทรงเป็นสมมติเทพ เมื่อสวรรคตจึงมีการสร้างสถานที่ในการพระบรมศพโดยจำลองจากเขาพระสุเมรุอันเป็นเหมือนศูนย์กลางจักรวาลนั่นเอง พระเมรุมาศ จะเป็นพระเมรุขนาดสูงใหญ่ใช้ในการพระราชพิธีพระบรมศพพระมหากษัตริย์ พระราชพิธีพระศพพระอัครมเหสี พระบรมราชินี พระราชชนนี พระบวรราชเจ้า พระยุพราช หรืออธิบายง่ายๆ เข้าใจชัดๆ ก็คือใช้สำหรับการตายที่ใช้ราชาศัพท์ว่า “สวรรคต” นั่นเองค่ะ

ส่วนคำว่า “พระเมรุ” อ่านว่า พระ-เมน นะคะ มีลักษณะเช่นเดียวกับพระเมรุมาศเลยค่ะ แต่จะมีขนาดเล็กลง และไม่มีพระเมรุทองอยู่ภายใน ใช้สำหรับพระพิธีพระศพในพระราชวงศ์ที่ทรงฐานานุศักดิ์ใช้ราชาศัพท์ว่า ทิวงคต หรือ สิ้นพระชนม์ เช่นที่ผ่านมาก็คือ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี เป็นต้นค่ะ

และทั้งหมดนี้ก็คือเรื่องราวที่คุณครูลิลลี่นำมาฝากกันในไทยรัฐออนไลน์ครั้งนี้ ส่วนครั้งต่อไปจะมีความรู้ภาษาไทยมาฝากกันอีก ก็ต้องรอติดตามนะคะ พบกันใหม่ สวัสดีค่ะ


instagram : kru_lilly, facebook : ครูลิลลี่

คุณครูลิลลี่

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ที่รักและคิดถึงไทยรัฐออนไลน์ครั้งที่แล้วคุณครูลิลลี่ได้เขียนถึงเรื่องราวประวัติศาสตร์หน้าสำคัญที่กำลังจะเกิดขึ้นและอยู่ในความสนใจของคนไทยทั้งประเทศ นั่นคือ หมายกำหนดการงานพระราชพิธีถวายพระเพลิง 23 มี.ค. 2560 14:37 24 มี.ค. 2560 05:20 ไทยรัฐ