วันศุกร์ที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
มโหระทึกจิ๋ว

มโหระทึกจิ๋ว

  • Share:

ปก “ทางอีศาน” ฉบับกุมภาพันธ์ เป็นภาพเขียน “แม่คงคา” สวยจับใจ ใครที่เคยนึกว่าจิตรกรที่เขียนภาพแบบไทยๆ งามๆ ไม่ได้มีแต่จักรพันธ์ โปษยกฤต หรือ เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ เท่านั้น

อย่างน้อยก็ยังมี สมภพ บุตราช...อีกคนหนึ่ง

บก.ปรีดา ข้าวบ่อ แนะนำคอลัมน์ที่ถูกใจ...หลายเรื่อง แต่เรื่องที่ผมถูกจริต ขออนุญาตคัดย่อมาเล่าต่อ คือเรื่องที่ศิรเทพ 11078 เขียน...มโหระทึกจิ๋ว

ของเก่าๆในพิพิธภัณฑ์บ้านไทย จิม ทอมป์สัน...ส่วนใหญ่มีขนาดเล็ก และของเก่าชิ้นเล็กๆ รูปทรงแปลกๆคล้ายกระปุกตั้งฉ่าย มโหระทึกจิ๋ว ซึ่งเป็นโบราณวัตถุล้ำค่า...จึงมักถูกมองข้าม

แต่กับฝรั่ง โดยเฉพาะนักสะสม รู้จักกันดี เรียกกันว่ากลองเรียกฝนจีน

“การโยนให้เป็นศิลปะจีน นั้นผิด” ศิรเทพว่า “เพราะมันเป็นศิลปวัตถุของชนพื้นเมืองแบบมณฑลกุ้ยโจว ซึ่งสืบสายมาจากชนกลุ่มวัฒนธรรมไป่เยวี่ย ดึกดำบรรพ์”

กลุ่มวัฒนธรรมนี้ ปัจจุบัน ชนชาติผู้ญัย(ปู้อี) ชนชาติต้ง...เมื่อรวมทั้งพวกม้ง พวกเย้าในกุ้ยโจว ยังใช้กลองสำริด (มโหระทึก) รูปทรงนี้ แต่ขนาดใหญ่กว่า

เทศกาลปีใหม่ชนเผ่า เทศกาลบูชามะก่วย (เขียด) วันสามเดือนสาม ชาวผู้ญัยใช้ทำพิธีกรรมก่อนการทำนา

คำ “เรียกฝน” ที่ฝรั่งว่า ถูกต้องบางแง่มุม เพราะกลองสำริด เป็นส่วนสำคัญในงานประเพณีไหว้ผีฟ้าก่อนทำนา

การประโคมมโหระทึกบอกผีฟ้า คล้ายคนอีสานจุดบั้งไฟขึ้นไปเตือนแถนให้ส่งฝนลงมา

สมัยโบราณ ชนพื้นเมืองในกุ้ยโจว ยังประโคมมโหระทึก ในพิธีศพ พิธีปีใหม่ และเมื่อเกิดเหตุเภทภัย เช่น น้ำหลากท่วม ก็ต้องประโคมเซ่นไหว้ผีฟ้า

มโหระทึกที่ใช้ตีประโคมในพิธีกรรมจริงๆนั้นลูกใหญ่ เสียงดังกังวาน ขรึมขลัง ศักดิ์สิทธิ์ จึงเป็นสมบัติล้ำค่าของคนเป็นหัวหน้าเผ่า เมื่อเจ้าของตาย ก็จะฝังมโหระทึกตามไปด้วย

หลักฐาน คือการพบมโหระทึกบรรจุกระดูกราชาเตียนก๊ก สมัยเตียนก๊ก ในยูนนาน เมื่อราว 2,400 ปีก่อน

ในสมัยต่อๆมา มโหระทึกล้ำค่า หายาก จึงเพียงตัดชิ้นส่วนเล็กๆฝังลงไปกับเจ้าของเดิม เจ้าของคนใหม่ก็รับช่วงเป็นสมบัติของตระกูลต่อไป

การหล่อมโหระทึก ใช้เทคนิคที่ฝรั่งเรียก Lost wax คือทำเป็นหุ่นขี้ผึ้งก่อน แล้วพอกด้วยดินผสม เผาไฟไล่ขี้ผึ้งออก ดินผสมนั้นจะแข็งตัว เป็นเบ้าหลอม เมื่อเทโลหะลงไป เบ้านั้นก็ทุบทิ้ง

โดยปกติ จะหล่อมโหระทึกเป็นคู่ คือตัวเมียตัวผู้ มโหระทึกที่มีรายละเอียดตรงกัน จึงมีเพียงสองลูก

การหล่อบางครั้ง ก็มีการหล่อมโหระทึกลูกเล็กๆ ใช้ฝังไปกับศพเจ้าของ

มโหระทึกจิ๋ว ในพิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน ขุดพบจากสุสานร้างสถานีรถไฟกุ่ถง อำเภอหมาเจี้ยง มณฑลกุ้ยโจว เรียกว่าแบบหมาเจี้ยง

อยู่ในสมัยราชวงศ์ซ่งใต้ และทำต่อเนื่องในสมัยราชวงศ์หยวน ราชวงศ์หมิง และราชวงศ์ชิง

การแพร่กระจายของมโหระทึก เริ่มจากทิศตะวันออกไปถึงภาคตะวันตกของมณฑลหูหนาน ทิศตะวันตกของมณฑลยูนนาน ทิศเหนือถึงอำเภอหลีเวียง มณฑลเสฉวน ทิศใต้กระจายถึงเกาะไหหลำ และเวียดนาม

“เมืองมุกดาหาร” หนังสือที่สุรจิตต์ จันทรสาขา ใช้ภาพกลองมโหระทึกขึ้นปก

รวมถึงการ...“กระทั่งมโหระทึก” สองใบ ในกระบวนการประโคม ย่ำยาม พระราชพิธีบำเพ็ญกุศล พระบรมศพ พระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ...กฎราชสำนัก บอกชัด การกระทั่งมโหระทึกนี้ มีเฉพาะในงานพระบรมศพ พระเจ้าอยู่หัว

จึงน่าจะไม่มีอะไรให้สงสัย คนไทยในประเทศไทย รวมอยู่ในวัฒนธรรมมโหระทึก วัฒนธรรมดึกดำบรรพ์กับเขาด้วยเหมือนกัน.

กิเลน ประลองเชิง

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้