วันอาทิตย์ที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

บัวตูมใน ทรงเจดีย์

ภาพรวมๆทั้งด้านหน้าและด้านหลัง พระสมเด็จพิมพ์ทรงเจดีย์ วัดระฆัง องค์ในคอลัมน์วันนี้ ทั้งแม่พิมพ์ เนื้อหา ผิวฝ้า มวลสาร ธรรมชาติ รอยยุบ รอยแยก ครบเครื่อง ตัดเรื่อง “ไม่แท้” ไปได้

สิ่งที่เด่นสะดุดตา...เป็นหัวข้อที่จะพิจารณาร่วมกัน อยู่ที่ส่วนพระเมาลี พระเกศ ครับ...ติดตุ้มชัดเสียจนทำให้นึกไปว่า เป็นอีกแม่พิมพ์ของเกศบัวตูม

พิมพ์เกศบัวตูม ที่เชื่อถือกันมีสองพิมพ์ พิมพ์แรก พิมพ์ฐานสิงห์แคบ (ฐานสิงห์กว้างเท่ากับฐานชั้นแรก) นึกถึงองค์ครู องค์คุณมนตรี พงษ์พานิช เข้าไว้

พิมพ์สอง พิมพ์ฐานสิงห์กว้าง ช่วงฐานสิงห์ยาวกว่าฐานชั้นแรก เหมือนพิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์นี้ มีองค์ครูองค์หนึ่ง เซียนแรกบอก ทรงเจดีย์ เซียนสองว่า เกศบัวตูม...วันนี้ยังเถียงกันไม่จบ...

ความจริงมีข้อแยกพิมพ์ทรงเจดีย์ กับพิมพ์เกศบัวตูมชัดเจน

ช่องว่างระหว่างฐานชั้นแรก กับฐานชั้นสอง (ฐานสิงห์) กว้างมาก กว้างกว่าอีกสองช่อง รวมกับหัวฐานชั้นแรก เรียวแหลม งอนเหมือนหัวเรือสำเภา...นี่คือทรงเจดีย์

แต่ถ้าช่องว่างระหว่างฐานชั้นแรก กับฐานชั้นล่าง ไล่เลี่ยกับช่องว่างฐานชั้นอื่น... รวมหัวฐานตัดมน ไม่ลาดแหลมโค้ง...นี่คือ เกศบัวตูม

ผ่านเรื่องแม่พิมพ์ไป มาถึงจุดสะดุดตา พระเกศทรงเจดีย์องค์นี้ เหตุไฉน...จึงติดชัดให้เห็นทั้งสัณฐาน พระเมาลี และพระเกศป่องกลาง

นึกถึงทรงเจดีย์ องค์ครู เอ้า เอาองค์ที่ติดชัด จนถูกเรียกองค์จักรพรรดิ อย่างองค์เจ๊แจ๋ว...กลางพระเกศด้านซ้าย ป่องออกมาจนบางเซียนถือเป็นข้อพิจารณาประกอบสำคัญ

จุดป่องกลาง...ก็เป็นเพียงการติดพิมพ์ชัด...อีกหลายๆไม่ป่องกลางก็มี

คุยกันเรื่องนี้ น่าจะต้องย้อนหลังไปถึง แม่พิมพ์ดั้งเดิมของพระสมเด็จ ที่ว่าหลวงวิจารณ์เจียระไน ช่างหลวงราชสำนัก แกะแม่พิมพ์ถวายสมเด็จโต...ช่างแกะแม่พิมพ์ ด้วยฝีมือชั้นครู

มีหน้า มีตา มีหู มีเส้นสังฆาฏิ เส้นแยกพระอุทร และช่วงพระเพลา มีเส้นแยกพระบาทขวา ทับพระบาทซ้าย...ฐานสามชั้น ช่างย่อส่วนมูลสูตรฐานพระประธานในโบสถ์...หน้ากระดานตัวบน บัวลูกแก้ว (เส้นแซม) คมขวานฐานสิงห์ หน้ากระดานตัวล่าง...

รวมความ...ทุกแม่พิมพ์สมเด็จวัดระฆัง มีฐานแซมสองเส้น...ทุกองค์

เพียงแต่ เมื่อกดแม่พิมพ์พระ สมมติว่าติดชัดทุกสัดส่วน ธรรมชาติของเนื้อปูนปั้นผสมน้ำมันตังอิ้ว...เมื่อแห้งแล้ว ยุบตัวลงมาก...

เอ้า ลองประมาณให้สัก 10-20%

ผล...ก็คือ เส้นสายลายพิมพ์ ยังเหลือติดอยู่บ้าง ไม่ติดบ้าง ฐานแซม จึงมีติดเส้นเดียวบ้าง สองเส้นบ้าง...แซมสองเส้นมากกว่า ในพิมพ์ฐานแซม พิมพ์เกศบัวตูม

หน้าตา...ยังพอมีให้เห็นสองสามองค์ ในพิมพ์เกศบัวตูม...เส้นสังฆาฏิ ร่องพระอุทร เส้นแยกพระบาท เส้นแซม ลองเอาองค์ทรงเจดีย์ที่คุ้นตา ไปรวมกับเกศบัวตูมองค์ครู ก็พอจะจินตนาการถึงแม่พิมพ์เดิมๆได้

เส้นรอบพระพักตร์ องค์ที่ต้นหูติดเป็นปมรางๆ...ซ้ายขวา พระพักตร์ พระสมเด็จจึงเบี้ยว ออกเป็นรูปไข่บ้าง เป็นลูกมะนาวบ้าง ที่มาจากส่วนหูของพระเข้าไปเติม

ยึดหลักนี้ไว้ ย้อนกลับไปพูดถึง ส่วนพระเมาลีที่เป็นตุ้ม และส่วนพระเกศที่ป่องกลาง...ของทรงเจดีย์องค์ในคอลัมน์วันนี้...

นี่คือพระเกศที่ติดคมชัด...ตามแม่พิมพ์เดิมๆองค์หนึ่ง

แจ่มแจ้งแล้ว ก็จะได้เลิกข้องใจ ทำไม พระองค์นี้จึงดูเหมือนผิดพิมพ์... ที่จริงนอกจากถูกพิมพ์แล้ว ยังจะเป็นตัวช่วยยืนยัน ความเป็นพระแท้มาตรฐานได้อีกทาง.

O พลายชุมพล O

25 ก.พ. 2560 12:10 ไทยรัฐ