วันอาทิตย์ที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

สวยแต่รูป

พนักงานบริการสถานบันเทิง ตกงาน ไปเดินตะโกนของานทำ อยู่แถวตลาดไท...เป็นเรื่องที่พวกเราเล่าสู่กันฟัง แล้วพยายามหาคำอธิบาย

ผมนึกได้ คนโบราณมีคำเปรียบเปรย เรื่องทำนองนี้ไว้สองสำนวน

สำนวนแรก สวยแต่รูปจูบไม่หอม “กาญจนาคพันธุ์” อธิบายไว้ใน “สำนวนไทย” ว่า เปรียบเปรยถึงผู้หญิงที่รูปร่างสวยงาม แต่ไม่มีกิริยามารยาท

มีดอกไม้หลายชนิด เช่น ชบา ทองกวาว ฯลฯ ดอกสีสวย แต่ไม่มีกลิ่นหอม

กฎหมายลักษณะผัวเมีย ตราใช้ในแผ่นดินพระเจ้าอู่ทอง ต้นกรุงศรีอยุธยา มาตราหนึ่งว่า

“ถ้าชายใด ทำชู้ด้วยเมียกลางทาสี ให้ไหมโดยพระราชกฤษฎีกา ทำ 5 ส่วน ยกเสีย 2 ส่วน เอา 3 ส่วน

ส่วนหญิงอันร้าย ให้เอาเฉลวปะหน้า ทัดดอกชบาแดงสองหู ร้อยดอกชบาเป็นมาลัยใส่ศีรษะใส่คอ ให้นายฉมองตีฆ้อง นำหน้าประจาน 3 วัน”

ขุนแผนที่ว่ากันว่า เก่งทางรบเก่งเวทมนตร์คาถาสารพัด ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อว่า เก่งทางปากจัด ในเสภาขุนช้างขุนแผน ขุนแผนกลับจากทัพมาเจอวันทองเป็นเมียขุนช้าง ก็แค้นใจนัก

“ไม่รู้เลยว่ารูปจะร้างใจ ดังจะกลืนกินได้ด้วยงามถ้วน งามนมสมจริตกระบิดกระบวน ควรเลี้ยงน้อยฤาที่รูปทรง มึงงามแต่รูปจูบไม่หอม อีหน้ามอมก้นหม้ออีคอหงส์”

อีกสำนวน “สวยปาฝาไม่ติด” มีคำอธิบายว่า รูปร่างสวย แต่ใช้การไม่ได้ สวยแต่ไม่เป็นประโยชน์

สำนวนนี้เอาข้าวสุกมาเปรียบคือ ข้าวที่สุกแล้ว ได้ผลเป็น 3 อย่าง เปียก สวย และละมุนละไม ข้าวเปียกเม็ดข้าวเหลวติดกันเป็นก้อน ข้าวสวยเม็ดข้าวแข็งไม่ติดกันเป็นก้อน หรือติดกันบ้างเล็กน้อย

ข้าวละมุนละไม เม็ดข้าวกำลังพอดีเรียกว่า เป็นตัว ไม่เปียกไม่สวย

เฉพาะข้าวสวย ถ้าสวยมากไป เม็ดข้าวกระด้างเรียกว่า “สวยกราก” ไม่มีความเหนียว เอาปาฝาเรือน เม็ดข้าวก็ไม่ติดฝา ดังนี้ จึงเกิดสำนวน “สวยปาฝาไม่ติด” เปรียบกับผู้หญิงที่สวย แต่ใช้ประโยชน์ไม่ได้

ทั้งสองสำนวนโบราณ สวยแต่รูปจูบไม่หอม และสวยปาฝาไม่ติด ดูจะตั้งใจด่าผู้หญิง จะใช้กับเรื่อง ความตั้งใจทำอะไรที่ดีๆ แต่ไม่เกิดผลดี ไม่ได้

ผมนึกถึงสำนวนคนสมัยใหม่ ในสมัยกึ่งพุทธกาลก็ราวๆ พ.ศ.2500 “เท่แต่กินไม่ได้”

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่า เท่ มักใช้กับการสวมหมวก ความหมายคล้ายโก้เก๋ ตัวอย่างแต่งตัวเท่

ราวปี พ.ศ.นั้น ผมเรียนชั้น ม.1 ร.ร.ศรัทธาสมุทร แม่กลอง นายห้างสมบูรณ์เช่าโรงพละของโรงเรียนเปิดวิกหนัง เก็บค่าดู 2 บาท หนังเรื่องเล็บครุฑเข้าฉาย ลือชัย นฤนาท เป็นพระเอก

ลือชัยเดินเอียงคอ ผมเลยเหมาเอาว่า คำว่า “เท่” เกิดขึ้นตอนหนุ่มๆเห่อเดินเอียงคอตามลือชัย

เรื่องของหนุ่มบาร์ เดินตะโกนหางานทำที่ตลาดไท...ผมว่า สำนวนที่ควรใช้คือ “เท่ แต่กินไม่ได้” นี่แหละ

คิดถึงรัฐบาลคุณสมชาย...ครับ นายกฯประยุทธ์ท่านตั้งอกตั้งใจจัดระเบียบบ้านเมือง...หาบเร่แผงลอย หายวับไปจากริมถนน ยึดคืนที่ดินป่าสงวนได้หลายแสนไร่ คิวรถตู้ถูกจับให้ไปอยู่เป็นที่เป็นทาง ฯลฯ

เป็นเรื่องดี...หาข้อติไม่ได้...ต้องยกให้ท่านเป็นของจริง

แต่อีกคน มีหน้าที่หาเงิน คุณสมคิด รองนายกฯ ต้องหาวิธีให้ชาวบ้านทำมาค้าคล่อง...ก็คงต้องออกแรงสมองเพิ่ม ขืนยอมให้สถานการณ์ “กินไม่ได้ แต่เท่” ลุกลามบานปลาย

ผมเป็นห่วงว่า ชาวบ้านเขาจะรวมหัวกันนินทา “ท่านไม่ใช่ของจริง” เสียของไปอีกคน.

กิเลน ประลองเชิง

15 พ.ย. 2559 09:10 15 พ.ย. 2559 09:10 ไทยรัฐ