วันจันทร์ที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
คุณค่า 'จันทน์หอม' ไม้มงคลชั้นสูง สู่ 'พระโกศ' กษัตริย์ไทยผู้ยิ่งใหญ่

คุณค่า 'จันทน์หอม' ไม้มงคลชั้นสูง สู่ 'พระโกศ' กษัตริย์ไทยผู้ยิ่งใหญ่

  • Share:

นักวิชาการ เผย ไม้จันทน์หอม จัดเป็นไม้มงคลชั้นสูง นำมาทำ "พระโกศไม้จันทน์-เชื้อเพลิง" หน.อช.กุยบุรี ระบุ ครั้งนี้สำนักพระราชวังคัด 4 ต้น ที่ยืนต้นตายเท่านั้น พิธีบวงสรวงเทวดาเรียบง่าย แต่ต้องสมพระเกียรติ "ในหลวง ร.9" ...

หลังจากที่ คณะเจ้าหน้าที่กองพระราชพิธี สำนักพระราชวัง เข้าสำรวจและคัดเลือกไม้จันทน์หอมเพื่อใช้ในงานพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ณ อุทยานแห่งชาติกุยบุรี โดยเบื้องต้นเลือกไว้ 4 ต้น กำหนดพิธีบวงสรวงตัดไม้ วันที่ 14 พ.ย. 59 (สำนักพระราชวังคัดเลือกไม้จันทน์หอมเพื่อใช้ในงานพระบรมศพที่ อช.กุยบุรี)

ล่าสุด เมื่อวันที่ 10 พ.ย. 59 ทีมข่าวไทยรัฐออนไลน์ ได้พูดคุยกับ ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ เกี่ยวกับการนำ “ไม้จันทน์” มาใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ว่า สำหรับงานพระบรมศพ มีมาตั้งแต่ในอดีต เดิมทีจะนำวัสดุธรรมชาติมาใช้ในการก่อสร้างพระเมรุมาศ โดยต้องชักลากมาจากป่าในพื้นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์ เพื่อมาสร้างเป็นส่วนต่างๆ ของพระเมรุมาศ ปัจจุบัน วัสดุหรือเทคนิคการก่อสร้างเปลี่ยนแปลงไป และมีวัสดุที่สามารถใช้ทดแทนวัสดุธรรมชาติ แต่ก็ยังคงมีไม้อีกประเภทหนึ่งที่ไม่ได้ใช้เพื่อการก่อสร้าง นั่นคือ “ไม้จันทน์” เป็นที่ทราบของคนไทยอยู่แล้วว่า ไม้ชนิดนี้มีกลิ่นหอม และเป็นไม้ที่คนส่วนใหญ่ถือว่ามีค่า เพราะเชื่อว่ามีคุณค่าและหายาก จัดเป็นไม้มงคลชั้นสูง จึงนำมาใช้ในงานที่ต้องเชิดชูพระเกียรติยศ และในเวลาที่ถวายพระเพลิง

ศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ

สำหรับ คติเรื่องการใช้ไม้จันทน์ แต่เดิมไม่ได้จำกัดว่าต้องใช้ในงานพิธีของเจ้านายเท่านั้น แม้จะเป็นศพของสามัญชนทั่วไป หากมีความสามารถในการหาไม้จันทน์ก็ใช้ได้ ไม่ถือเป็นการหวงห้าม ทุกวันนี้เรายังเห็นร่องรอยของธรรมเนียมอยู่ เมื่อเราไปเคารพศพ หรือร่วมงานพระราชทานเพลิงศพ หรืองานฌาปนกิจศพ มักจะมีการวาง “ดอกไม้จันทน์” เดิมนั้นจะต้องมีทั้งธูปเทียนและดอกไม้ที่ประดิษฐ์จากไม้จันทน์ เพื่อทำเป็นวัสดุที่ใช้ในการประชุมเพลิง แต่ปัจจุบันพบว่า ช่อดอกไม้ที่เราใช้ไปเคารพศพ ไม่ได้มีชิ้นส่วนหรือส่วนประกอบจากไม้จันทน์แล้ว อาจเพราะหาไม้ดังกล่าวได้ยากเต็มทีแล้ว ทุกวันนี้เหลือเพียงร่องรอยที่เรียกกันว่า “วางดอกไม้จันทน์” เท่านั้น

ต้นไม้จันทน์หอม ที่อยู่ในอุทยานแห่งชาติกุยบุรี

ด้านประโยชน์ของไม้จันทน์ที่ใช้ในพิธีการ แบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ การทำพระโกศไม้จันทน์ และการใช้ทำเป็นเชื้อเพลิงหรือฟืน สำหรับถวายพระเพลิงหรือพระราชทานเพลิง

อันดับแรก การทำพระโกศไม้จันทน์ ในเวลาที่อัญเชิญพระบรมศพจากพระบรมมหาราชวังไปออกพระเมรุมาศที่ท้องสนามหลวง ในริ้วขบวนเราจะได้เห็นพระโกศทองใหญ่อยู่บนราชรถ พระโกศทองใหญ่นี้มีความงดงามและทำด้วยวัสดุมีค่า คือ ทองคำและแก้วเนาวรัตน์ ในเวลาที่เชิญพระโกศทองใหญ่ไปยังพระเมรุมาศ หรือท้องสนามหลวงแล้ว ก็มีความจำเป็นที่ต้องเปลื้องพระโกศทองใหญ่ออก แล้วประกอบพระโกศไม้จันทน์ถวาย เพื่อเตรียมถวายพระเพลิงต่อไป ทั้งนี้ พระโกศไม้จันทน์จะมีการตกแต่งลวดลายและมีทรวดทรงงดงาม

ถัดมา การนำไม้จันทน์มาใช้เป็นเชื้อเพลิง หรือที่เรียกว่า “ฟืน” ในอดีตนิยมใช้กัน แต่งานพระราชทานเพลิงพระศพในสมัยรัชกาลที่ 9 ที่ผ่านมาสองครั้งหลังคือ พระเมรุสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ไม่ได้ถวายพระเพลิงในลักษณะการสุมไฟแบบโบราณแล้ว หากแต่ใช้เป็นเตาถวายพระเพลิงที่มีความมิดชิดแทน แต่ก็ยังใช้ไม้จันทน์ในพระราชพิธีดังกล่าว เพื่อประกอบพระเกียรติยศเท่านั้น

เจ้าหน้าที่กำลังสำรวจและคัดเลือกต้นจันทน์หอม เพื่อนำมาประกอบพิธีสำคัญ

นอกจากนี้ นายกาญจนพันธ์ คำแหง หัวหน้าอุทยานแห่งชาติกุยบุรี เปิดเผยว่า ด้วยสภาพป่าดิบแล้งของอุทยานแห่งชาติกุยบุรี ทำให้เป็นพื้นที่เหมาะแก่การเจริญเติบโตของ “ต้นจันทน์หอม” ซึ่งต้นไม้จันทน์หอมของที่นี่เคยใช้ในพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ และสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เจ้าหน้าที่อุทยานฯ จะคัดเลือกไม้จันทน์ที่ยืนต้นตาย เป็นลำดับแรก เพราะมีกลิ่นหอม และต้องไม่อยู่ในป่าลึกจนเกินไป ครั้งนี้เลือกใช้ทั้งหมด 4 ต้น ทางอุทยานฯ จึงเตรียมพื้นที่สำหรับประกอบพิธีบวงสรวงรุกขเทวดาก่อนลงมือตัด รูปแบบเป็นไปอย่างเรียบง่าย ใช้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องไม่กี่ท่านแต่ต้องสมพระเกียรติ ทางสำนักพระราชวังจะเป็นผู้ดำเนินงานในส่วนนี้ หลังจากนั้นก็จะเป็นหน้าที่ของช่างสิบหมู่ที่จะใช้ประโยชน์จากต้นจันทน์ต่อไป 

ทั้งนี้ ลักษณะของไม้จันทน์หอม เป็นไม้ยืนต้น ผลัดใบ ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ สูงประมาณ 30 เมตร เรือนยอดเป็นรูปกรวยต่ำๆ หรือเป็นพุ่มกลมค่อนข้างโปร่ง กระจายอยู่ห่างๆ กัน ตามป่าดงดิบและป่าเบญจพรรณทั่วไป ส่วนเนื้อไม้และกระพี้ สีขาว แก่นสีน้ำตาลเข้ม ไม้ที่ตายเองจะมีกลิ่นหอม ใช้ทำหีบใส่เสื้อผ้า เครื่องกลึง เครื่องแกะสลัก ทำหวี ดอกไม้จันทน์ ธูป น้ำมันหอม ที่ได้จากการกลั่นชิ้นไม้ ใช้ปรุงเครื่องหอม และเครื่องสำอาง รวมถึงเป็นยาบำรุงหัวใจ เนื้อไม้ใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้โลหิตเสีย แก้กระหายน้ำและอ่อนเพลีย

อย่างไรก็ตาม นายกาญจนพันธ์ ยังเปิดเผยอีกว่า เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรี ต่างสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช อย่างหาที่สุดมิได้ ภาคภูมิใจในการเป็นส่วนหนึ่งของงานพระราชพิธีที่จะมีขึ้น แม้จะเป็นความสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของคนไทยและทั่วโลก แต่ทุกคนก็ตั้งใจที่จะถวายงานแด่พระองค์ท่านเป็นครั้งสุดท้าย จึงคัดต้นจันทน์หอมที่ทีความพร้อมมากที่สุด เพื่อใช้ในงานพระราชพิธีที่ยิ่งใหญ่ครั้งนี้

ไม้จันทน์หอมแรรูป ถูกนำไปใช้ทำผลิตภัณฑ์ รวมทั้งเป็นสรรพคุณยา

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้