วันอังคารที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

จัดแถวใหม่รถตู้ซิ่ง ใช้ผลวิจัยโรดแม็ป

กรณีอุบัติเหตุจากรถตู้โดยสารที่ให้บริการขนส่งสาธารณะ เป็นอีกปัญหาที่ได้รับความสนใจจากสังคม แม้ภาครัฐมีความพยายามจะแก้ไขมาโดยตลอด แต่ก็ยังไม่สามารถลดการเกิดอุบัติเหตุได้อย่างเห็นผล

ปัจจัยของการเกิดอุบัติเหตุ มีทั้งมาจากพฤติกรรมการขับขี่ของคนขับ และสภาพทางวิศวกรรมของตัวรถตู้เองก่อนหน้านี้ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรีฝ่ายความมั่นคง กล่าวถึงกรณีที่คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เตรียมจัดระเบียบวินรถตู้ โดยจะไม่ให้มีการวิ่งข้ามจังหวัดว่า จะดำเนินการทุกอย่างกับสิ่งที่ผิดระเบียบ หรือทำให้เกิดความไม่ปลอดภัย โดยจะพยายามไม่ให้เกิดผลกระทบกับประชาชนที่ใช้บริการ ซึ่งเจ้าหน้าที่อยู่ระหว่างกำลังตรวจสอบข้อมูล

กล่าวคือ ตามแผนการจัดระเบียบรถตู้ ภายในปี 2564 ทาง คสช. ได้วางเป้าไว้ว่า จะยกเลิกรถตู้สาธารณะที่ให้บริการข้ามจังหวัด เพราะเห็นว่า รถตู้ไม่เหมาะกับการให้บริการในระยะไกล แต่อาจอนุญาตให้วิ่งได้เฉพาะในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งมีระยะทางไม่เกิน 100 กิโลเมตร ร่วมกับ ขสมก.เท่านั้น

กรณีดังกล่าวจึงนำมาซึ่งโครงการศึกษาความปลอดภัย กรณีการใช้รถตู้เป็นพาหนะโดยสารประจำทาง นำโดย รองศาสตราจารย์

ดร.ศักดิ์สิทธิ์ เฉลิมพงศ์ หัวหน้าโครงการศึกษา และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อภิวัฒน์ รัตนวราหะ แห่งสถาบันการขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

การศึกษาครั้งนี้ได้มีการลงลึก ตั้งแต่การทบทวนข้อมูลเกี่ยวกับนโยบายการขนส่งสาธารณะ กฎหมาย ข้อกำหนด กฎระเบียบด้านการกำกับดูแลและให้บริการ รวมไปถึงมาตรฐานความปลอดภัย โดยมีการเปรียบเทียบกับรูปแบบการให้บริการสาธารณะด้วยรถโดยสารขนาดเล็ก กับรถตู้โดยสาร ทั้งในและต่างประเทศ

ผลการศึกษาและวิเคราะห์ ได้บทสรุปที่น่าสนใจว่า ปัจจัยที่ทำให้รถตู้โดยสารสาธารณะได้รับความนิยม เป็นเพราะยานพาหนะประเภทนี้ เดินทางได้สะดวก รวดเร็ว หรือใช้เวลาน้อย ค่าโดยสารมีราคาถูกกว่า เมื่อเทียบกับการที่สามารถเดินทางถึงที่หมายโดยไม่ต้องต่อรถหลายทอด นอกจากนี้ยังไม่ต้องรอนาน มีรถวิ่งให้บริการบ่อย บนรถตู้มีที่นั่งแน่นอน จุดขึ้นลงใกล้กับที่เรียน ที่พัก หรือที่ทำงาน และมีที่นั่งรอขึ้นรถสะดวกสบาย

ที่สำคัญ ยังไม่มีรถโดยสารสาธารณะรูปแบบอื่นใดเป็นทางเลือกให้ใช้บริการได้เบ็ดเสร็จเช่นนี้

อย่างไรก็ตาม ในจุดเด่นข้อดีของรถตู้โดยสารสาธารณะ ก็มีข้อเสียอีกมากมายเช่นกัน ที่สำคัญอุบัติเหตุซึ่งเกิดจากรถตู้โดยสารสาธารณะ มีแนวโน้มส่งผลให้เกิดความเสียหายรุนแรงต่อชีวิตและทรัพย์สิน มากกว่ารถโดยสารประเภทอื่น
กล่าวคือ จากการศึกษาตัวเลขอัตราการตายของผู้โดยสารที่ใช้บริการรถตู้สาธารณะ เมื่อเกิดอุบัติเหตุมีสูงถึง ร้อยละ 32 เทียบกับรถโดยสารขนาดใหญ่ เช่น รถบัส หรือรถทัวร์ เมื่อเกิดอุบัติเหตุมีอัตราการเสียชีวิตเพียงร้อยละ 8

ปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดอุบัติเหตุในรถตู้โดยสารสาธารณะ คือ ปัจจัยด้านคน (Human Factor) และ ปัจจัยด้านตัวรถ (Vehicle Factor)

ปัจจัยอันเกิดจากคน เช่น เกิดจากพฤติกรรมในการขับรถด้วยความเร็วสูง ใช้ช่องทางเดินรถอย่างไม่เหมาะสม แถมยังขับขี่ด้วยความประมาทหวาดเสียว รวมทั้งความไม่พร้อมทางด้านร่างกายของพนักงานขับรถ และการรับผู้โดยสารเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด เป็นต้น

ส่วนปัจจัยจากตัวรถ เช่น เกิดจากปัญหาทางด้านสมรรถนะและโครงสร้างของรถตู้โดยสารฯ ซึ่งมีการดัดแปลงตัวรถเพื่อนำมาใช้ประกอบการ กล่าวคือ ลักษณะทางวิศวกรรมของรถตู้โดยสาร ที่มีโครงสร้างทั้งด้านหน้า ด้านข้าง ด้านบน และโครงสร้างการติดตั้งเก้าอี้โดยสารไม่เหมาะสม หรือสอดคล้องกับระดับของคัสซี รวมทั้งยังมีปัญหาการติดตั้งอุปกรณ์ภายในห้องโดยสารที่ไม่ได้มาตรฐาน เป็นต้น

คณะผู้ศึกษาวิจัยได้ยกตัวอย่างเปรียบเทียบกับรถโดยสารขนาดเล็กทั่วไปที่นำมาใช้ให้บริการในประเทศต่างๆ พบว่า ส่วนใหญ่รถตู้โดยสารสาธารณะในต่างประเทศ จะมีขนาดตัวรถที่ยาวประมาณ 6-7.5 เมตรขึ้นไป และมีขนาดใหญ่กว่ารถตู้โดยสารในบ้านเราแทบทั้งสิ้น

ยกตัวอย่างที่ ฮ่องกง นโยบายกำกับดูแลรถโดยสารขนาดเล็ก (Minibus) กำหนดให้มีการติดตั้งอุปกรณ์ควบคุมไม่ให้ใช้ความเร็วเกินกว่า 80 กม./ชม. มีการติดตั้งจอแสดงความเร็ว บังคับให้ติดตั้งเข็มขัดนิรภัยทุกที่นั่ง ระหว่างเดินทางผู้โดยสารต้องคาดเข็มขัดนิรภัยเสมอ และจำกัดจำนวนรถประเภทนี้ไว้ไม่เกิน 4,350 คัน

ที่ นิวซีแลนด์ รถโดยสารสาธารณะแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ รถที่ให้บริการเชิงพาณิชย์ กับบริการตามสัญญาจ้าง รถตู้โดยสารของที่นั่น เรียกว่า Shuttle Service เป็นรถที่มีความจุระหว่าง

9-12 ที่นั่ง (รวมคนขับ) ให้บริการเชื่อมต่อระหว่างที่พักอาศัย หรือโรงแรม กับศูนย์กลางการเชื่อมต่อทางขนส่งเท่านั้น
ที่ นิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา คนขับรถตู้โดยสารจะต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถสาธารณะตั้งแต่ ระดับ B หรือ C ซึ่งเป็นใบอนุญาตขับรถในเชิงพาณิชย์ แบ่งออกตามขนาดของพาหนะว่า สามารถรับผู้โดยสารได้ถึง 15 หรือ 30 คน รถตู้โดยสารที่ให้บริการสาธารณะของที่นั่นมีความจุ 15 คน (รวมคนขับ)

ปัญหาของรถตู้ฯที่นิวยอร์ก มีลักษณะคล้ายคลึงปัญหาที่เกิดขึ้นกับรถตู้ฯในบ้านเรา โดยเฉพาะประเด็นเรื่องความปลอดภัยในการให้บริการ โชเฟอร์ตีนผีทั้งหลาย นอกจากชอบขับรถเร็วยังชอบขับแซงตัดหน้า ทำให้ทางการนิวยอร์กออกกฎระเบียบมากำกับควบคุมเรื่องความปลอดภัยอย่างเข้มงวด

จะว่าไป การที่ประชาชนหันมานิยมใช้บริการรถตู้โดยสารสาธารณะ ทั้งที่รู้ทั้งรู้ว่ามีจุดอ่อนในเรื่องความปลอดภัย เป็นเพราะนั่งรถตู้โดยสารสายเดียวก็ถึงบ้าน นอกจากจะประหยัดค่าใช้จ่าย สะดวกสบาย ยังไม่ต้องอัดแน่นเบียดเสียดกับผู้โดยสารอื่นบนรถเมล์เหมือนปลากระป๋อง หรือต้องทนยืนขาแข็งไปตลอดทาง ในกรณีที่รถติด

อีกอย่างจากสภาพปัญหาการจราจรที่รถติดหนักมากในปัจจุบัน ทำให้ทุกวันนี้รถเมล์ของ ขสมก. แทบจะไม่มีสายใดที่วิ่งระยะยาวโดยมากมักจะใช้วิธีให้บริการเป็นช่วงๆ หรือหมดระยะก่อนถึงปลายทาง ทำให้ผู้โดยสารต้องต่อรถหลายทอด หลายสายกว่าจะถึงที่หมาย แถมบางสายต้องใช้เวลารอนานกว่าจะได้ขึ้น ถ้าพลาดคันแรก ต้องตั้งตารออีกเป็นชั่วโมงกว่าคันใหม่จะมา

ทั้งหลายทั้งปวงเหล่านี้ คือรากเหง้าของปัญหาที่ทำให้ผู้คนเบื่อหน่าย และต้องจำใจหันมาใช้บริการของรถตู้โดยสารสาธารณะอย่างมืดฟ้ามัวดิน

ทางทีมผู้ทำการศึกษาความปลอดภัย กรณีการใช้รถตู้เป็นพาหนะโดยสารประจำทาง จึงให้บทสรุปพร้อมข้อเสนอแนะไปยังผู้มีอำนาจในการตัดสินใจได้พิจารณาว่า

ปัจจุบันรถโดยสารขนาดเล็กยังมีความจำเป็น หรือมีบทบาทสำคัญในการให้บริการแก่ผู้ที่ต้องเดินทางในพื้นที่โดยรอบกรุงเทพมหานคร และพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างกรุงเทพมหานครกับจังหวัดอื่นในรัศมีระยะ 250-300 กม.

เพียงแต่ต้องมีการปรับเปลี่ยน นำรถโดยสารขนาดเล็กที่ได้มาตรฐาน ขนาด 21–30 ที่นั่ง หรืออาจมีการนำรถโดยสารขนาดเล็ก ขนาด 20 ที่นั่ง มาใช้แทนรถตู้โดยสารสาธารณะที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน จึงจะทำให้บริการมีความเหมาะสมและปลอดภัยยิ่งขึ้น.

28 ก.ย. 2559 09:30 ไทยรัฐ