วันพุธที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ต้นตาย ใบเป็น

ในหนังสือบันทึกของแผ่นดิน 9 ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติภรณ์ โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร เขียนถึงผักเบี้ยใหญ่ไว้ว่า เป็นผักยิ่งใหญ่ผู้ถ่อมตน นอกจากแกงกินได้ ยังมีสรรพคุณเป็นยาได้สารพัด

แต่ที่ผมสะดุดใจ เพราะเคยเด็ดใบมาคั่นหนังสือได้เป็นนาน โดยไม่เหี่ยวเฉา สมัยเรียนประถม คืนต้น คว่ำตายหงายเป็น ต้นนี้คนบ้านผมแถวปากอ่าวแม่กลองเรียก ต้นตายใบเป็น

คนบ้านอื่นก็เรียกต่างกันไป กระลำเพาะ นิรพัตร เบญจฉัตร กะเร มะตบ ต้นตายปลายเป็น ล็อบแล็บ ลุบลับ ลุมลัง ตาวาล ประฉู่ชิคะ ค้ำ ปู่ย่า ประเตียลเพลิง เพรอะแพระ ยาเท้า ส้มเช้า หญ้าปล่องไฟ และหวานไฟ

ในหนังสือมีภาพใบและดอกให้ดู เด็กในเมืองสมัยใหม่ที่ไม่เคยเห็น มีคำบรรยายให้จินตนาการ...เป็นไม้ล้มลุก อายุหลายปี ลำต้นตั้งตรง อวบน้ำใบเดี่ยว มีใบย่อย 5 ใบ รูปขอบขนานแกมรูปไข่ หรือรีกว้าง ขอบใบหยักโค้งมน

ออกดอกเป็นช่อที่ปลายกิ่งลักษณะเป็นทรงกระบอกห้อยลง กลีบดอกด้านล่างสีเขียว ด้านบนสีแดง ผลออกเป็นพวง ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด ใช้ใบปักชำ

ชื่อต้นตายใบเป็น ก็น่าจะเพราะใบไม่ตาย แล้วเอาไปปักชำ ให้เกิดเป็นต้นใหม่นี่เอง

คนแถวอำเภอภูหลวง เรียกต้นปู่ย่า คนแถวอำเภอนาแห้ว เรียกต้นค้ำ ชื่อค้ำคงเป็นชื่อมงคล คนจังหวัดเลยปลูกไว้ทุกบ้าน เอาดอกไปไว้ในยุ้งข้าว บูชารถ ขึ้นบ้านใหม่ เอาใบใส่พานบายศรีสู่ขวัญบ่าวสาว ทำขวัญนาค

หมอสุภาภรณ์บอกว่า สมุนไพรใดๆที่มักปลูกไว้หน้าบ้าน เดาได้ว่าจะต้องมีสรรพคุณใช้ได้ในภาวะฉุกเฉิน ลดความร้อน ถ้าไฟไหม้น้ำร้อนลวก ไหม้แดด เอามาตำคั้นเอาน้ำทาได้เลย ฟกช้ำก็เอาใบอังไฟมาประคบ

แสบตาคันตาในหน้าร้อน เอาใบมาบดให้ละเอียด ประคบดวงตาจะช่วยให้เย็นขึ้น

แม่ๆในสามจังหวัดใต้ เรียกว่า ตาวาร ใช้เป็นยารักษาอาการไข้ตัวร้อนให้ลูกๆ หมอยากะเหรี่ยง เรียก ปะฉู่ชิคะ ใช้เป็นส่วนประกอบของยารักษากระดูกหัก

พ่อหมอไทใหญ่ เรียกหญ้าป่องไฟ หรือหวานไฟ ใช้รักษาบาดแผลสด แผลมีหนอง แผลริดสีดวงทวาร แผลจะหายไวไม่เป็นแผลเป็น

คนทั้งอาเซียนใช้ต้นคว่ำตายหงายเป็นเหมือนๆคนไทย ทั้งยังใช้ได้กว้างขวาง เช่นใช้เป็นยาขับนิ่ว ขับปัสสาวะ ไอ หอบหืด ท้องเสีย ริดสีดวงทวาร

การศึกษาวิจัยของแพทย์สมัยใหม่พบฤทธิ์อื่นๆ เช่นการลดน้ำตาล ต้านเบาหวาน ซึมเศร้า ป้องกันแผลในกระเพาะ ลดความดันโลหิต คลายกังวล ต้านการชัก ลดการบีบตัวที่ไวเกินของกระเพาะปัสสาวะ ต้านอนุมูลอิสระ

และสรรพคุณสำคัญ...ต้านมะเร็ง

หมอสุภาภรณ์สรุปว่า คว่ำตายหงายเป็น เป็นสมุนไพรขึ้นง่ายตายยาก สมควรปลูกไว้ทุกบ้าน เพื่อใช้ในยามฉุกเฉิน ทั้งดอกก็สวยเหมาะนำมาบูชาพระ

ผมเป็นเด็กนักเรียนรู้จักต้นตายใบเป็น แค่เป็นที่คั่นหนังสือ โตจนแก่อ่านหนังสือบันทึกของแผ่นดิน 9 ของหมอสุภาภรณ์ แล้วจึงรู้ว่า เป็นยาสรรพคุณครอบจักรวาล

อยากรู้ให้ลึกซึ้งไปหาหนังสืออ่านกันเองดีกว่า หมอสุภาภรณ์เขียนให้อ่านเพลินมาก

ก็แค่ชบา บานเย็น ดาวเรือง ที่เห็นคุ้นตา พอรู้ว่ามีสรรพคุณเป็นยาสารพัด รู้แล้วก็จะรักมากขึ้น ต้นไหนที่เคยมีแล้วลืมๆกันไป อย่างต้นตายใบเป็น ก็ไปหามาปลูกใหม่ สวยก็สวยสรรพคุณก็มากมาย ชื่อก็เป็นมงคล

ต้นไม้ดีๆก็อย่างนี้แหละ คนเขารู้ก็จะไปตามหามาปลูก ตรงกันข้ามกับพันธุ์ไม่ดี เผลอมาโผล่ในบ้าน เขาก็มักจะขุดรากถอนโคนทิ้ง

บางต้นก็ตายยาก ขุดกันเท่าไหร่ ถอนกันเท่าไหร่ เหนื่อยกันทั้งบ้านเมือง ต้นก็ไม่ตาย ใบก็ยังเป็น.

กิเลน ประลองเชิง

13 ก.ย. 2559 10:45 13 ก.ย. 2559 10:45 ไทยรัฐ