วันศุกร์ที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ทำไมถึงยังไม่ลงนาม?

ขณะที่เขียนคอลัมน์ฉบับนี้ พ่อและทีมงานเปิดเลนส์ส่องโลกปฏิบัติงานอยู่ที่ญี่ปุ่นได้หลายวันแล้วครับ ระยะนี้พวกเราสนใจในความสัมพันธ์ระหว่างรัสเซียกับญี่ปุ่นมาก ซึ่งความสัมพันธ์ในอดีตมีผลต่อการตัดสินใจของญี่ปุ่นและรัสเซียในปัจจุบัน และความสัมพันธ์นี้มีผลต่ออนาคตของการเมืองโลก

บางท่านงงว่า ญี่ปุ่นกับรัสเซียยังมีสถานะสงคราม แต่ทำไมมีความสัมพันธ์ทางการทูตต่อกัน คนที่คิดสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตกับญี่ปุ่นคือ นายเวียเชสลัฟ มีไฮโลวิช โมโลตอฟ ซึ่งตอนนั้นเป็น รมว.ต่างประเทศโซเวียต ตรงกับเหตุการณ์ในญี่ปุ่นที่นายกรัฐมนตรี โยชิดะ ชิเงะรุ หัวหน้าพรรคเสรีนิยม กำลังจะลงจากตำแหน่ง และจะมีนายกรัฐมนตรีใหม่คือ นายฮาโตยามา อิชิโร หัวหน้าพรรคประชาธิปไตย (ตอนนั้น พรรคเสรีนิยมและพรรคประชาธิปไตย ยังไม่ได้รวมพรรคกัน)

มีคนญี่ปุ่นจำนวนหนึ่งค้านการสถาปนาความสัมพันธ์ เพราะยังโมโหที่โซเวียตเอาดินแดนไป ตอนนั้นญี่ปุ่นยังไม่ได้เป็นสมาชิกสหประชาชาติและอยากเป็นมาก นายโมโลตอฟขู่ญี่ปุ่นว่า คุณจะเป็นสมาชิกสหประชาชาติไม่ได้ ถ้ายังไม่ได้ลงนามสนธิสัญญาสันติภาพกับเรา เราจะใช้สิทธิยับยั้งในฐานะสมาชิกคณะมนตรีความมั่นคงประเภทถาวร

ญี่ปุ่นจึงไปเจรจากับโซเวียตที่ลอนดอน คุยกันอยู่หลายรอบ เรื่องทั้งหลายที่ตั้งใจจะตกลงกัน ก็ไม่สำเร็จ นายกฯญี่ปุ่นก็พยายามด้วยการนำคณะเจรจาไปกรุงมอสโกต่อ เป้าหมายก็คือ อยากลงนามสนธิสัญญาสันติภาพกับโซเวียต แต่ญี่ปุ่นเสนออะไรไป นายนิกิตา ครุสชอฟ ซึ่งเป็นผู้นำโซเวียต ซึ่งเป็นฝ่ายชนะสงครามโลกในสมัยนั้นไม่เอาสักอย่าง

ญี่ปุ่นจึงบอกว่า อย่างนั้นญี่ปุ่นขอลงนามใน “ปฏิญญาร่วมระหว่างญี่ปุ่นกับโซเวียต” ก่อนก็ได้ และค่อยไปลงนามสนธิสัญญาสันติภาพกับโซเวียตภายหลัง

ข้อใหญ่ใจความในปฏิญญาฉบับนั้นก็คือ...จะรื้อฟื้นความสัมพันธ์ทางการทูตต่อกัน...โซเวียตจะหนุนญี่ปุ่นให้เป็นสมาชิกสหประชาชาติ... โซเวียตจะส่งเชลยญี่ปุ่นที่ยังถูกจับและขังอยู่ในโซเวียตกลับญี่ปุ่น...โซเวียตจะยกเลิกสิทธิค่าปฏิกรรมสงคราม...ทั้งสองประเทศจะรื้อฟื้นความสัมพันธ์ทางการค้าบนพื้นฐานของความเป็นมิตร...จะมีข้อตกลงด้านการประมง... โซเวียตจะคืนเกาะฮาโบไมและเกาะชิโกตันให้หากในอนาคตมีการทำสนธิสัญญาสันติภาพระหว่างกันแล้ว

ปฏิญญาฉบับนั้นลงนามเมื่อ 12 ธันวาคม ค.ศ.1956 ที่กรุงโตเกียว และในวันนั้นเอง ญี่ปุ่นก็ได้เป็นสมาชิกสหประชาชาติสมปรารถนา อีก 2 สัปดาห์ต่อมา เชลยสงครามที่ตกค้างอยู่ในโซเวียต 1,025 คนก็ได้กลับญี่ปุ่น

สาระสำคัญของปฏิญญาคือ จะมีการทำ “สนธิสัญญาสันติภาพ” ระหว่างกัน แต่ผ่านไปแล้ว 60 ปี จนถึงทุกวันนี้ก็ยังไม่ได้ทำ หลายคนสงสัยว่าเป็นเพราะอะไร?

เกือบทุกข้อในปฏิญญาที่ลงนามไปเมื่อ ค.ศ.1956 ปฏิบัติกันได้เกือบทั้งหมด มีอยู่เรื่องเดียวที่เป็นปัญหา คือญี่ปุ่นบอกว่า โซเวียตยังไม่คืนดินแดนทั้งหมดให้ ก็จึงไม่ลงนามในสนธิสัญญา เมื่อไม่ได้ลงนามในสนธิสัญญา โซเวียตก็จึงไม่คืนเกาะฮาโบไมและชิโกตัน

เขียนถึงนายโมโลตอฟ อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศโซเวียต คนนี้น่าสนใจครับ คณะผู้นำโซเวียตไม่ค่อยใช้ชื่อจริง ชื่อจริงของโมโลตอฟคือ เซรีบีเน ตอนที่เซรีบีเนรณรงค์เคลื่อนไหวในโรงเรียนและปฏิบัติการจิตวิทยาปลุกระดมทางการเมือง แกใช้ชื่อแฝงว่า โมโล-ตอฟ ซึ่งหมายถึงค้อน และกระทั่งทุกวันนี้ มีน้อยคนในโลกนี้ที่เรียกแกว่าเซรีบีเน

คณะผู้นำโซเวียตสมัยก่อนมีทางเดินคล้ายกัน เหมือนเป็นสูตรคณิตศาสตร์เลยนะครับ มักจะเริ่มจากการเป็นนักหนังสือพิมพ์ที่ต่อต้านระบบพระเจ้าซาร์ และมีบทบาทสำคัญในการปฏิวัติเดือนตุลาคม ค.ศ.1917

นายโมโลตอฟเพิ่งมาเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ.1986 (พ.ศ.2529) นี่เอง แกมีบทบาทในการก่อตั้งสหภาพโซเวียตมาตั้งแต่เริ่ม มีบทบาททั้งในสงครามโลกครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 หรือแม้แต่ปฏิญญาร่วมระหว่างญี่ปุ่นกับโซเวียต นายโมโลตอฟก็เป็นคนจัดเตรียม

หลายท่านศึกษาประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างรัสเซีย สหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป ญี่ปุ่น จีน มองโกเลีย ฯลฯ โดยไม่ได้ตามบทบาทของนายโมโลตอฟ ก็อาจจะมองประวัติศาสตร์และความขัดแย้งในโลกปัจจุบันได้ไม่ครบด้านครับ.

คุณนิติ นวรัตน์
songlok@outlook.co.th  
www.nitipoom.media  
www.facebook.com/nitipoom.thailand 

11 ก.ย. 2559 15:26 11 ก.ย. 2559 15:26 ไทยรัฐ