วันเสาร์ที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
Elephants in Motion ยิ่งกว่าชีวิตจิตวิญญาณ

Elephants in Motion ยิ่งกว่าชีวิตจิตวิญญาณ

  • Share:

“ช้าง”...สัตว์ประจำชาติคู่บ้านคู่เมืองไทยด้วย ในอดีตพระมหากษัตริย์ใช้เป็นพาหนะยามออกศึกสงคราม ทำยุทธหัตถี ปกป้องประเทศชาติและยังเป็นสัตว์คู่บุญบารมี

กว่า 5 ปีสำหรับการลงพื้นที่เก็บข้อมูลสร้างสรรค์สารคดีช้างไทย “Elephants in Motion” พูดแทนช้างสื่อออกมาให้คนทั่วโลกได้รับรู้ว่า “ช้างไทย” มีวิถีชีวิต มีความเป็นมาเป็นไปผสมผสานรวมกับวัฒนธรรมไทยอย่างไร ไม่ใช่หนังโลกสวยยุคใหม่...ที่แฝงความประชดประชัน เลือกแต่มุมสวย ไม่มองปัญหา

ดร.นฤมล ศรียานนท์ “Building for Life” ผู้บริหาร...ผู้กำกับภาพยนตร์หญิงระดับฮอลลีวูดคนแรกของไทยบอกว่า ช้าง...ไม่ต้องมองอย่างเดียวว่าเป็นสิทธิสำหรับสัตว์ ถ้าเอาจุดนี้มาเป็นมุมมองปั๊บก็เลยไม่ต้องฝึกลิง ไม่ต้องฝึกช้าง ไม่ต้องฝึกควาย เพราะจะเป็นการทารุณกรรมทั้งนั้น

เมื่อเป็นเช่นนั้นก็จะโดนโจมตีกระทบไปถึงการท่องเที่ยว ขี่ช้างทารุณ...สัตว์ทุกชนิดต้องปล่อยป่าให้หมด แบบสมัยดึกดำบรรพ์ที่วิ่งกันเต็มบ้าน

ด้วยความตั้งใจทำงานอุทิศตนให้กับ “ช้าง” เพราะความผูกพันอยู่กับป่าตั้งแต่ยังเด็กเมื่อครั้งคุณพ่อ มงคล ศรียานนท์ ทำงานในตำแหน่งรองผู้อำนวยการอุตสาหกรรมป่าไม้ ที่พร่ำสอนว่าเราเป็นหนี้แผ่นดิน ต้องทดแทนคุณ คุณพ่อพูดเสมอ...

“เราเป็นองค์กรเล็กๆแต่มีศักยภาพ เราดูแลช้าง เราปลูกป่าทดแทน”

ปรากฏการณ์ใหม่ มุมมองใหม่ที่จะมีต่อ “ช้างไทย”...ความเปลี่ยนแปลงจากภาพที่เห็นกับสิ่งที่เป็นอยู่เดิมจึงถูกสะท้อนถ่ายทอดออกมาเป็นเรื่องราวอย่างมืออาชีพ

“Elephants in Motion” จะได้รับการถ่ายทอดออกอากาศจากหน้าจอทีวีช่องไหน ใครจะหยิบไปฉายเผยแพร่มากน้อยอย่างไรคงต้องติดตามกันต่อไป วันนี้...ลองค้นดูออนไลน์เรียกน้ำย่อยกันไปพลางๆได้ที่ยูทูบ...“Elephants in Motion” จะเห็นภาพช้างไทยสวยงาม น่าชื่นชม ภูมิใจ

ตอกย้ำจุดประสงค์ที่ต้องการให้คนทั่วโลก คนไทยเข้าใจว่า...วิถีชีวิตของช้างไทยและวิถีชีวิตของควาญอยู่ด้วยความผูกพันเป็นวัฒนธรรมของคนไทย...วัฒนธรรมพื้นบ้านที่มีมานานมาก

แต่ไม่ได้หมายความว่า...ประเทศไทยจับช้างป่ามาทรมาน

“การคิดกว้างและลึกต้องมองมากกว่านั้น วัฒนธรรมไทยไม่ได้เป็นลักษณะสูญหายไปแล้วรื้อฟื้นใหม่หรือเป็นการสร้างขึ้นใหม่ วัฒนธรรมไทยเราอยู่อย่างไรก็ยังอยู่ ทางใต้ก็ยังรักษาวิถีชีวิตช้างไทย

กลุ่มที่มองแคบเฉพาะว่า...ช้างไทยลากซุงทารุณกรรม ก็ไม่ได้มองกว้างไปถึงช้างที่อยู่ในวิถีชีวิตของคนไทย ในช่วงเวลาที่เจ้าของช้างไม่รู้จะทำอะไรกับชีวิตก็ต้องเดินหน้ากันต่อไป เป็นคนอีสานมีสมบัติอยู่อย่างเดียวคือช้าง แล้วจะให้เขาไปไหนก็ต้องไปด้วยกัน

“...พี่ไม่เคยเรียกเขาร่อนเร่เลยนะ นอกจากกลุ่มที่เอาช้างทางเหนือมาจ้างกันแล้วก็ให้ไปร่อนเร่ นั่นคือแบบอาชีพขอทาน... คนละเรื่องเลยนะกับสมัยก่อนที่ไม่รู้ว่าจะทำอะไรดี ไม่มีอะไรจะกิน ขายนาแล้วไม่มีที่อยู่”

วิถีชีวิตของช้าง เราก็ต้องมองกว้างและลึกตรงที่เราต้องรู้ว่าบัดนี้ไม่มีแล้ว “ช้างป่า” ประเทศไทยมีแต่ “ช้างเลี้ยง” เป็นส่วนใหญ่ แล้วภาพช้างเลี้ยงพวกนี้เดินข้ามไปข้ามมาที่จังหวัดตากใช่ไหม ช้างก็เหมือนกับกะเหรี่ยงทั้งหลายก็ต้องข้ามฝั่งไปทำงานใช่ไหม แต่ก็เป็นช้างชาวบ้าน

“แล้วก็สิ่งที่ประเทศไทยแก้ปัญหาก็คือต้องมีตรา ในหนังจะเห็นชัดเลย...แต่ช้างไทยก็ไม่ได้อยู่สบายเพราะมันกินมาก เราก็จะเริ่มเข้าใจความเป็นไปของความเป็นช้างมากขึ้น โดยเกิดคำว่า conservation คือ...อนุรักษ์ช้าง”

การอนุรักษ์ที่ว่านี้ก็เกิดขึ้นหลังจากที่มีการปลูกป่า องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ โดย ดร.อำนวย คอวนิช มีโรงเรียนฝึกช้างตั้งแต่สมัยแรกเริ่ม

“ถ้าเราฝึกช้างป่าจริงๆ ถามว่าดื้อไหม...ดื้อ มันไม่รู้จักหรอก อะไรก็ไม่รู้ ต้องมีบังคับ มีดุบ้าง เหมือนโรงเรียนประจำ จุดนี้เลยเป็นจุดของคนสมัยใหม่โจมตี

แต่จริงๆแล้วถ้าพูดถึงช้างบ้าน...ช้างเลี้ยงที่เขาอยู่มาเป็นชั่วคน...เขาอยู่อย่างนี้...อยู่ในป่า เสร็จแล้วพอบ้านนี้ต้องการไปลากไม้กันตรงนี้ก็ไปเอาช้างป่ามาช่วยงาน”

สารคดีเรื่องราวเกี่ยวกับช้างเรื่องนี้ ไม่ใช้ตัวแสดงแทน ชาวบ้าน คนเลี้ยงช้าง...ช้างตัวจริงเป็นพระเอก นางเอกกันทั้งเรื่อง ความเป็นมืออาชีพ ความมีอารมณ์ร่วมถูกถ่ายทอดออกมาได้อย่างไม่ต้องเสแสร้ง ภาพจริง...ชีวิตจริงของชาวบ้านดำเนินไปอย่างราบรื่น ไม่แข็ง มีชีวิตชีวาความเป็นวิถีไทย

หนึ่งในนักแสดง...ซึ่งหมายถึงผู้ที่อยู่กับช้างมาทั้งชีวิต นับเวลาก็เนิ่นนานหลายสิบปีเหลือเกินแล้ว แกพูดเสียงเครือเลยว่าแกโตแบบลูกกำพร้า แล้วปู่ย่าเลี้ยงช้างมา แล้วค่าอาหารก็ได้ตัดมาจากช้างทำไม้นั่นแหละ ซื้อนมให้แกกิน เพราะฉะนั้นแกมีชีวิตอยู่ได้เพราะช้างตัวนั้น

“ตัวนั้น”...เห็นไหมคนไทยจะผูกพันแบบนี้ ตัวนั้น...ตัวนี้...เจ้านี่...เจ้านั่น ไม่ใช่ควาญช้างสมัยใหม่ไม่มีอะไรจะทำก็เลยมาดูแลช้าง คนเหล่านี้คือเราจะต้องปลูกฝังเขาในอนาคตว่าความเป็นควาญช้างไม่ใช่ว่าเช่าแท็กซี่มาขับ มันต้องอยู่กับเขา ต้องเข้าใจธรรมชาติ แล้วเขาถึงจะเป็นควาญช้างที่ดี

ควาญช้างที่ดีในวิถีชีวิตของคนไทยคือการผูกพัน เราไม่ได้ปล่อยช้างไปเดินเล่นในป่าจำนวนหนึ่งก็อยู่ในป่าไม่ได้ออกมาหาหมอ ออกมาเองบ้าง ทะเลาะกันเอง อันนั้นก็อีกเรื่องคนละกลุ่มกัน

เพราะฉะนั้น การมองเรื่องช้างมีหลายอย่างหลายมุมด้วยกัน ช่วงชีวิตของช้างขึ้นอยู่กับว่าเราจะเป็นช้างแบบไหน จะเป็นช้างอยู่กับเจ้าของแล้วเจ้าของพาเราไปทำธุรกิจเรื่องการท่องเที่ยว...หรืออื่นๆ

นฤมลคนรักช้าง สนใจเรื่องช้างชาวบ้านว่าจะมีวิถีชีวิตอย่างเดิมเหมือนเช่นในอดีตหรือไม่ อย่างที่คนทางใต้อยู่กับช้าง ส่วนใหญ่จะบอกว่าช้างทางใต้ดุ พอได้ไปดูได้เห็นจริงๆอาจไม่เป็นเช่นนั้น

“คนไทยจริงๆแล้ว...ไม่ฆ่าช้าง ต่อให้ช้างฆ่าควาญ ดุดัน ไม่ว่าจะตกมันหรือไม่ตกมันก็จะไม่ฆ่า...ยิงแค่ให้เท้าเจ็บ ยิงให้หยุด ยิงให้นิ่ง คนไทยเชื่อว่าช้างที่ดีต้องนิ่งได้”

ช้างไทยก็ไม่ต่างกับคนไทย ที่จริงแล้ว...ถ้าเราเข้าถึงวิถีชีวิต คนไทยเป็นคนนิ่ง หยุดคิดก่อนไม่เปรี้ยงปร้าง ไม่เป็นคนค่อนข้างที่จะรุนแรง ถ้าแรง...นี่ไทยสมัยใหม่ ไทยมีเดีย...โซเชียลมีเดีย

“Elephants in Motion” คือเรื่องราวที่สะท้อนให้หวนระลึกนึกถึงวิถีชีวิตของเราในอดีต วิถีชีวิตที่มองจากช้าง ดูแล้วทำให้รู้สึกว่าภูมิใจที่จะมีช้าง การันตีความภูมิใจด้วยการคว้ารางวัลในเวทีระดับโลกได้กว่า 10 รางวัล อาทิ Hollywood International Independent Documentary Awards 5 สาขา, รางวัลมนุษยธรรม Humanitarian Awards

วิถีชีวิตช้างกับควาญ...วิถีความผูกพันระหว่าง “ช้าง” กับ “คนไทย” ...ช้างเป็นสัญลักษณ์ของประเทศไทย การอนุรักษ์ช้างที่ยั่งยืนเกิดขึ้นได้จากความเมตตา

มอง “ช้าง” ให้รู้จักช้าง เหมือนย้อนดูตัว...เป็นคนไทยต้องไม่ลืมวิถีไทย.

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้