วันจันทร์ที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

มังคุดคัดเมืองคอน ของดี...ต้องใช้ฝีมือ

“มาเที่ยวนครศรีธรรมราช ไหว้พระธาตุแล้ว

หิวก็หาขนมจีนเส้นสดกิน อิ่มท้องแล้ว ถึงเวลากินผลไม้ประจำถิ่นจำปาดะ ก็ต้องกินมังคุดคัด ถึงจะเรียกว่ามาถึงเมืองคอน”

สุมณฑา ภานุรัตน์ อายุ 43 ปี แม่ค้ามังคุดคัด หนึ่งในของดีเมืองคอน...บอก

แผงมังคุดคัดของสุมณฑา ร้านเชน-ทา มังคุดคัด อยู่เลขที่ 1819/1 ถนนยมราช ตำบลท่าวัง อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช แถววัดศรีทวี ชุมชนสะพานยาว

สมัยก่อน ตอนที่สุมณฑายังเล็ก แม่ไปซื้อมังคุดจากสวนที่คีรีวง อำเภอลานสกา เขาขายเป็นเข่งหวายใหญ่ๆ เข่งละ 50 บาท แม่ซื้อตั้งแต่กิโลฯละ 3 บาท จนตอนนี้มังคุดกิโลฯละ 35 บาท แม่อายุ 90 ปี ก็หยุดทำ

สุมณฑากับพี่สาวรับช่วงทำมังคุดคัดต่อ ทำกันในครอบครัว

ตอนที่มังคุดกิโลฯละ 3 บาท แม่ก็เอามานั่งแกะขายเพื่อเพิ่มราคา รายได้พอเลี้ยงลูก 10 คน

“แม่ให้ทำอยู่ในกองมังคุดเลย ร้อยขายเป็นพวงๆ จำได้ตอนนั้น ป.3 แม่ให้ไปทูนขาย ถาดคว่ำไม่ได้เงิน บางทีคิดตังค์ผิด แม่ก็ตี”

บางครั้งเหนื่อยนัก ก็ถาม “แม่ให้ขายของทำไม ทำงานรับจ้างสบายกว่า” แม่บอกว่าค้าขายเป็นอาชีพที่อยู่กับเราไปตลอด อีกอย่างแม่ก็อยู่กับลูกได้ไม่นาน

แม่สอนอย่างนี้ สุมณฑา แต่งงานมีลูก ก็เอามาสอนลูกต่อ จะพูดยังไงให้คนซื้อมังคุดคัด

สุมณฑามีลูกสามคน ลูกสองคนไม่สนใจ โชคดีที่มีลูกคนเล็กช่วยคัดมังคุดขาย

การขายมังคุด ขายแบบวันต่อวัน เชน สามีเป็นคนตัดหัวตัดท้ายมังคุดแช่น้ำแข็งไว้ให้ เพื่อไม่ให้มังคุดสุก
วิธีเลือกมังคุดเอามาคัด ต้องเป็นมังคุดสีเขียว สังเกตท้ายลูกมังคุด ต้องไม่มีเส้นสีแดง ที่เรียกว่าเส้นสายเลือด จะเป็นมังคุดแก่

ผิวข้างนอกไม่สวยไม่เป็นไร เอามาตัดหัวตัดท้ายล้างน้ำเปล่า 3 น้ำ ให้ยางออกให้หมด ไม่อย่างนั้นเวลาคัดอาจลื่นมีดบาดได้ คนคัดมังคุดทุกคน ยางจะกัดมือแตกด้าน

อุปกรณ์มี มีด ถัง กะละมัง น้ำที่ใช้ต้องกรองแล้วเอาปูนขาวและเกลือมาละลาย เก็บใส่ถังแกลลอนที่สะอาด เวลาคัคเอาน้ำที่ผสมแล้วใส่กะละมังไว้ล้างมังคุด ถ้าน้ำเริ่มแดงต้องเปลี่ยน ไม่อย่างนั้นมังคุดจะแดงไปด้วย

แกะเสร็จล้างด้วยน้ำเกลือ ก่อนจะเสียบไม้ออกขาย 2 ช่วงเวลา

ช่วงเวลาเช้า เริ่ม 11 โมง ขายที่ร้านชาวเรือ ร้านโกปี้ ร้านขนมจีนเส้นสด บ่ายๆไปขายร้านครัวนายหนัง ช่วงห้าโมงเย็น ขายที่ร้านครัวนายหนัง นอกจากนี้หากเจอทำเลดี อย่างร้านเหล้าก็เคยเข้าไปขาย

ประสบการณ์ในการหาที่ขายมังคุดคัด บางครั้งก็ไม่ดี เจอบางร้านไล่ สุมณฑาอยากขอเจ้าของร้านอาหารว่า อย่าไล่แม่ค้า ตอนนี้หากินลำบาก ถ้าไม่ให้เข้าไปขายก็ไม่มีทางทำกิน

“เมื่อก่อนเคยขายที่วัดพระธาตุ เวลาทัวร์ลงเขาก็ซื้อกัน”

ตอนนี้วัดพระธาตุกำลังทำเป็นมรดกโลก ถ้าไม่ได้ขายที่วัดพระธาตุ ลูกค้าก็ไม่รู้จะไปซื้อกินที่ไหน ถ้าจะทำร้านให้สวย ก็ต้องใช้ทุนมาก นานๆคนจะแวะไปซื้อสักที สู้เดินขายไม่ได้

“เมื่อก่อนคนนคร เรื่องกินต้องมาอันดับหนึ่ง แต่ตอนนี้เรื่องกินตกไปแล้ว คนมีรายได้น้อยลง มีแต่รายจ่ายเพิ่มขึ้น แม่ค้าก็มีมาก เมื่อก่อนเขาว่าเป็นแม่ค้าไม่อด แต่ตอนนี้อด”

แต่จะว่าไป ฐานะทางสังคมของแม่ค้ามังคุด ก็ไม่เลวร้าย เวลาจังหวัดนครศรีธรรมราชมีงาน สุมณฑาก็เอามังคุดคัดไปร่วม โชว์วิธีการแกะ การทำมังคุดคัดไม่ใช่แกะง่ายๆ คนไม่ได้ทำอาชีพนี้แกะแล้วไม่ขาวไม่สวย เวลาแกะต้องใจเย็นๆ ไม่เช่นนั้นมังคุดจะแตก

มังคุดคัดมีมากในเดือนสิบ แต่ปีนี้มังคุดออกช้า มังคุดจันทบุรีออกก่อน เคยเอามาคัดแล้วติดเปลือก ไม่สดเหมือนมังคุดนคร

สุมณฑาออกจากโรงเรียนตั้งแต่ ป.3 มาขายมังคุดคัด อายุ 14 ปีคัดมังคุดเป็น แม่สอนวิธีการทั้งหมด จึงดูรู้ มังคุดที่เจอฝนแล้วตกพื้น หรือมังคุดเข้ายางที่เขาไม่กินกันเป็นยังไง

เวลาคนกรุงเทพฯสั่งไปขาย สุมณฑาจะบอกให้เอาน้ำแข็งวางไว้ข้างล่างแล้วเอามังคุดใส่ถุงมัดยางวางด้านบน เก็บได้นานเป็นอาทิตย์ อย่าแช่ช่องฟรีซ มังคุดจะแข็งเป็นหิน

หรือเวลาสั่งให้ไปส่งที่สนามบินนคร แม่ค้ายินดีไป แต่ขอให้โทร.ล่วงหน้าสักครึ่งชั่วโมงหรือชั่วโมง จะได้เตรียมของ อีกอย่างแม่ค้าขี่มอเตอร์ไซค์อาจจะช้าไปสักหน่อย

คุยกับแม่ค้ามังคุดคัด จนใกล้ 11 โมง ได้เวลาสุมณฑาต้องออกไป เดินเร่ขาย

หน้าร้านตอนนี้ วิชุดา แก้วนิรมิต หรือนาง อายุ 22 ปี ลูกสาวคนเล็กมานั่งมาขายแทนนางคุยให้ฟังว่า 10 ปีที่แล้ว อยู่ ป.6 คุยกับพี่สาวว่าจะหาค่าขนมเพิ่ม คิดว่าเอามังคุดคัดของแม่ไปขายตามร้านอาหารหลังเลิกเรียน แม่จัดใส่ถาดให้ 30 ไม้ พี่สาวเป็นคนขี่รถมอเตอร์ไซค์ ส่วนนางนั่งซ้อนท้ายถือถาดมังคุดคัด ถึงร้านอาหารก็สลับกันเดินขาย มีวิธีพูดกับลูกค้าว่าของเราสดใหม่ ชิมฟรีก่อนได้ ไม่อร่อยไม่ต้องซื้อ

ถ้าขายหมดได้วันละ 800 บาท แบ่งกันคนละครึ่ง ทำแบบนี้ทุกวัน พอได้เงินมากก็อยากขายเสาร์-อาทิตย์ แต่คราวนี้แยกกันขายได้คนละ 800 บาท วันไหนหยุดก็ไม่มีเงินค่าขนม

“แม่บอกว่าอยากได้อะไรต้องหาเงินซื้อเอง”

“3 ปีก่อนออกจากโรงเรียนมามีครอบครัว ก็เริ่มหัดคัดมังคุด โดยดูจากแม่ วิธีคัดของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน บางคนใช้มีดคัดไปทางปกติ แต่บางคนคัดถอยหลัง ถ้าคัดไม่เป็นก็จะแดงไม่สวย เคล็ดลับอยู่ที่น้ำหนักมือ อย่าจับมังคุดแน่นเกินไป”

วิธีการเสียบมังคุดของแม่ นางเห็นว่าแตกต่างจากคนอื่นที่เสียบใหญ่ลูกเล็กลูก หรือเสียบลูกใหญ่และลูกนิ่มคือมังคุดสุก

“เสียบแบบนี้จะไม่อร่อย” นางบอก “ถ้าให้อร่อยต้องเลือกลูกขนาดพอดี คือสองลูกไม้”

ไม่มีใครจัดเรียงมังคุดใส่ถาดเก่งเท่าแม่ แม่จัดแต่ละครั้งถาดสูงมากและไม่หล่น เวลาออกขาย มีหลานขี่มอเตอร์ไซค์พาไปส่ง

มังคุดคัดของนาง ขายไม้ละ 20 บาท 6 ไม้ 100 บาท

เวลามีคนสั่งมังคุดคัดมากๆ ป้าที่ช่วยแม่คัดมังคุด จะตื่นตั้งแต่ตีสาม ป้าคัดมา 40 ปี แม่จ้างป้าลูกละ 2 บาท เวลาขายลูกค้าบางคนไม่ชอบลูกใหญ่เพราะมีเม็ด

“จริงๆมังคุดคัดกินได้ทั้งลูก เม็ดมังคุดกินแล้วดีต่อสุขภาพ รักษาข้อกระดูก”

นางเห็นป้านั่งคัดมังคุดก้มหยิบมังคุดทุกวัน ป้าจะกินมังคุดที่สุกหรือลูกไม่สวย วันนี้ป้าอายุกว่า 50 ปี ไม่เคยมีอาการปวดเข่า ปวดหลัง แต่ปวดมือ เพราะใช้แรงมากตอนคัดมังคุด

หมดหน้ามังคุดแม่กับป้าจะไปขายของอย่างอื่น ส่วนนางจะทำกระท้อนทรงเครื่อง สละทรงเครื่อง

การขายมังคุดคัด อาจเป็นอาชีพไม่ยั่งยืน ถ้ามังคุดราคาตก หรือแม่ค้าขายตัดราคากัน แม่นางขายมากว่า 30 ปีแล้ว นางเองก็ขายมา 10 ปีแล้ว ยังพอมีเงินเก็บ

เมื่อก่อนแม่ค้ามังคุดคัดมีไม่ถึง 10 เจ้า เดี๋ยวนี้มีเกือบ 30 เจ้า แต่ละเจ้าขายราคาไม่เท่ากัน บางเจ้าขายถูก เพราะใช้มังคุดใกล้สุก

“มังคุดคัดต้องเป็นมังคุดแก่ มังคุดคัดแก่จะกรอบ อร่อย มังคุดคัดแพงสุดเมื่อสามเดือนที่แล้ว ขาย 3 ไม้ 100 บาท มังคุดยิ่งแพงยิ่งอร่อย” นางว่าอย่างนั้น

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยนครศรีธรรมราช เคยเอามังคุดคัดร้านเชน–ทา ไปออกรายการครัวคุณต๋อย หม่อมหลวงภาสันต์ สวัสดิวัตน์ นามปากกา ปิ่นโตเถาเล็ก ทำรายการอาหารก็แนะนำ

หม่อมหลวงภาสันต์ เป็นคนแนะนำให้แม่ทำนามบัตร ลูกค้าจะได้รู้จุดขายร้านเชน–ทา เป็นเจ้าแรกของเมืองคอน คัดมังคุดขายมาตั้งแต่สมัยยาย เมื่อไหร่ที่พ่อกับแม่ทำไม่ไหว นางตั้งใจจะสืบทอดอาชีพนี้เอง.

2 ก.ย. 2559 13:44 2 ก.ย. 2559 13:45 ไทยรัฐ