วันศุกร์ที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
แอ่ว "กาดกองต้า" อดีตรุ่งเรือง...เมืองลำปาง

แอ่ว "กาดกองต้า" อดีตรุ่งเรือง...เมืองลำปาง

  • Share:

....บางคนมองว่า “ลำปาง” คือเมืองทาง ผ่าน หารู้ไม่ “เขลางค์นคร” อดีตคือศูนย์กลางการค้ารุ่งเรืองของภาค เหนือ โดยเฉพาะ “การต้า” หรือการค้าขายทางน้ำ เป็นแหล่งกระจายสินค้าเข้าออกและแหล่งชุมชนเศรษฐกิจ บริเวณการค้าริมแม่น้ำในตัวจังหวัดเรียกกันว่า “ตลาดจีน” หรือ “ตลาดเก่า”

“แม่วัง” เส้นทางน้ำสายประวัติศาสตร์เมืองลำปาง เป็นที่ตั้งของท่าเรือล่องไม้ซุง ไม้สัก ของคนต่างชาติที่ได้รับสัมปทานกิจการป่าไม้สร้างรายได้มหาศาล เกือบทุกขั้นตอนของกระบวนการทำไม้ยังมีหลงเหลือให้เห็นในลำปาง ตั้งแต่สำนักงานป่าไม้ โรงแปรรูปไม้ บริษัททำไม้จากตะวันตก รวมถึงต้นสักขนาดใหญ่ที่ยังมีหลงเหลืออยู่บ้างแม้ไม่มากนัก

วัดพระแก้วดอนเต้า.

“กาดกองต้า” เป็นอีกหนึ่งสถานที่ ที่เป็นที่มาของอดีตรุ่งเรืองเมืองลำปาง ความหมายของ “กาดกองต้า” ก็คือ “ตลาดท่าน้ำ” เป็นแหล่งชุมชนผู้คนหลากหลายเชื้อชาติเผ่าพันธุ์ ทั้งฝรั่ง พม่า ไทใหญ่ ไทลื้อ และจีนฮ่อ สืบเนื่องเพราะก่อนนั้นธุรกิจทำไม้มักใช้แรงงานพม่าเป็นผู้คุมการล่องซุงในแม่น้ำวัง กระทั่งพ่อค้าคนจีนพร้อมเรือสินค้าเข้ามามีบทบาทมากขึ้นเพราะขยันขันแข็งและหัวการค้าดีกว่า จึงค่อยๆมีบทบาทเบียดชาวพม่าไทใหญ่และไทลื้อออกไปจากตลาดการค้าได้ในเวลาต่อมา

พิพิธภัณฑ์ชามราไก่ธนบดี.

ยุคสมัยเปลี่ยนไป “กาดกองต้า” ปัจจุบันได้รับการอนุรักษ์สภาพเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของเมืองลำปาง กลายเป็น “ถนนคนเดิน” ดึงดูดผู้คนนักท่องเที่ยวทั้งในและต่างถิ่นมากมายไปเยือนย่ำทุกเย็นค่ำช่วงวันเสาร์-อาทิตย์

...โอกาสดีได้ไปเยือนเมืองลำปาง ด้วยการชักชวนจาก “มูลนิธินิยม ปัทมะเสวี” มูลนิธิแห่งนี้ถือเป็นหนึ่งในแกนนำช่วยสืบสานอนุรักษ์ตำนานวัฒนธรรมชุมชนแห่งกาดกองต้า

บรรยากาศ กาดกองต้า

“ชุมชนกาดกองต้า” ตั้งแต่หัวถนนยาวไปจนถึงเชิงสะพานรัษฎาภิเศก ซึ่งเป็นอีกสัญลักษณ์สำคัญของจังหวัดลำปาง ระยะทางไม่ไกลราว 1 กม. ไล่เรียงด้วยอาคารบ้านเรือนเก่าหลายหลังอายุอานามราวหนึ่งศตวรรษ

สถาปัตยกรรม โบราณสถานและอาคารอนุรักษ์ส่วนหนึ่งได้รับการดูแลอย่างดีภายใต้กรรมสิทธิ์มูลนิธินิยม ปัทมะเสวี โดยคุณณรงค์ ปัทมะเสวี ทายาทรุ่นที่ 2 โดยเฉพาะหอศิลป์ลำปางและพิพิธภัณฑ์บ้านบริบูรณ์

หอศิลป์ลำปาง.

“หอศิลป์ลำปาง” ได้รับการจัดตั้งเป็นศูนย์การเรียนรู้เพื่อเยาวชนคนรุ่นใหม่กลางสถานที่ท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมหวังให้เกิดแรงบันดาลใจใฝ่รู้ศึกษาถึงรากเหง้าของผู้คนในท้องถิ่น โดยไม่แสวงผลประโยชน์หากำไรใดๆ

หอศิลป์ลำปาง นอกจากเป็นแหล่งเรียนรู้ของเยาวชนแล้ว ยังเป็นสถานที่อวดผลงานของศิลปินล้านนาแขนงต่างๆ โดยเฉพาะภาพ เขียนลายเส้นของรองศาสตราจารย์ธีรศักดิ์ วงศ์คำแน่น ศิลปินท้องถิ่น ผู้เขียนรวบรวม “ร้อยเรื่องเมืองลำปาง” บทความประกอบภาพลายเส้นสีน้ำอันงดงาม

ทั้งยังเป็นสถานที่สาธิตและแสดงผลงานการทำ “ตุง” หรือธง และ “โคมศรีล้านนา” ของ “ป้าบัว” ทิวาพร ปินตาสี ครูช่างศิลป์ศูนย์ศิลปาชีพและศิลปินร่วมสมัยของกระทรวงวัฒนธรรมร่วมสมัยปี 2557

ผลงานตุงและโคมศรีล้านนาของป้าบัว พัฒนาจากโคมพม่าโบราณ ซึ่งเป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษ ความหมายคือ “แสงสว่างนำทางชีวิต”

ลักษณะพิเศษของโคมศรีล้านนา คือเป็นรูปทรงแปดเหลี่ยมสามชั้น สอดคล้องหลักพุทธศาสนา “มรรค 8” และชั้นทั้งสามมีความหมายคือ “ศีล สมาธิ ปัญญา” หรือ ไตรสิกขา โคมศรีล้านนาจึงมักถูกนำไปถวายวัดเป็นพุทธบูชา หรือประดับบ้านเพื่อความเป็นสิริมงคล

บ้านบริบูรณ์.



ส่วนพิพิธภัณฑ์บ้านบริบูรณ์ มูลนิธินิยม ปัทมะเสวี ได้จัดให้เป็นหอศิลป์และแหล่งเรียนรู้แห่งที่ 2 ของเมืองลำปาง ทั้งจะใช้เป็นสถานที่จัดแสดงวัฒนธรรมต่างๆ ลักษณะบ้านบริบูรณ์เป็นเรือนค้าเก่าครึ่งตึกครึ่งไม้ ขนาด 4 คูหา เจ้าของอาคารเดิม คือ พ่อเลี้ยงหม่องยี ชาวไทใหญ่

ใครไปเที่ยวเยือน “กาดกองต้า” นอกจากได้เรียนรู้ศิลปวัฒนธรรมรากเหง้าชาวเหนือแล้ว ยังได้เลือกชมสินค้านานาชนิดและเลือกชิมอาหารทั้งในและนอกท้องถิ่น

นครลำปางใช่มีดีแค่ “กาดกองต้า” หากยังมีวัดวาอารามที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมผสมผสานไทย-พม่า อาทิ วัดพระแก้วดอนเต้าสุชาดาราม วัดศรีรองเมือง วัดป่าฝาง วัดศรีชุม ประตูม้ากำแพงเมืองเก่า

พระธาตุลำปางหลวง.

หลายคนคงไม่รู้ว่า โรงงานน้ำตาลแห่งแรกของประเทศไทยก็อยู่ที่นั่น อ.เกาะคา ยังไม่นับรวมถึงแหล่งเซรามิกขึ้นชื่อ โดยเฉพาะชามตราไก่สัญลักษณ์อีกอย่างของเมืองลำปาง ที่ใครไปถึงเมืองเขลางค์นครแห่งนี้แล้ว ต้องไม่พลาดที่จะแวะไปเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์เซรามิกธนบดี ต้นกำเนิดชามตราไก่แห่งเมืองลำปาง...

...เมืองคำขวัญ “ถ่านหินลือชา รถม้าลือลั่น เครื่องปั้นลือนาม งามพระธาตุลือไกล ฝึกช้างใช้ลือโลก” ใครมีโอกาสต้องไปเยือนให้ได้สักคราสองครา....

รถม้าเมืองลำปาง.

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้