วันอังคารที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เปรียบเหมือนแม่! 'ป้ามล' หญิงแกร่งบ้านกาญจนาฯ แปรรูปเด็กก้าวพลาด คืนสังคม

ปัจจุบัน สังคมเกิดปัญหาอาชญากรรมมากมาย เห็นได้ตามการนำเสนอข่าวทุกช่องทาง เมื่อนำเหตุเหล่านี้มาวิเคราะห์หาต้นตอ ปฏิเสธไม่ได้ว่าส่วนหนึ่งมาจากปัญหาภายในครอบครัว จนทำให้หลงเดินในทางที่ผิด บางรายต้องโทษคดีร้ายแรงตั้งแต่อายุไม่ถึง 18 ปี ถูกสังคมมองว่าเป็นคนไม่ดี น้อยคนนักที่จะเห็นอีกมุมหนึ่ง และดึงตัวตนนั้นออกมา เพื่อช่วยให้คนเหล่านั้นกลับมาใช้ชีวิตในสังคมอีกครั้ง โดยไม่หันกลับไปเดินทางมืดเป็นครั้งต่อไป

"ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน (ชาย) บ้านกาญจนาภิเษก" ภายใต้การดูแลของ "ป้ามล-นางทิชา ณ นคร" เป็นสถานที่ให้การดูแล แก้ไข ฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด และมีคำสั่งศาลให้ฝึกอบรม พร้อมแสวงหาเครื่องมือที่เหมาะสมเพื่อคืนเด็กและยาวชนกลับสู่ครอบครัว สังคม โดยบอบช้ำน้อยที่สุด แม้ผู้ที่อาศัยในบ้านแห่งโอกาสหลังนี้จะเรียกว่า "ป้า" แต่บทบาทของ "ป้ามล" มีความสำคัญมากกว่าคำเรียกนั้น กล่าวได้ว่า "ไม่ใช่แม่ ก็เหมือนแม่"

40 ปีแห่งการทุ่มเท 13 ปี แห่งความท้าทายในบทบาท "ป้ามล" ของเด็กๆ

วันแม่ ประจำปี 2559 นี้ ทีมข่าวไทยรัฐออนไลน์ ได้พูดคุยกับ "ป้ามล" ถึงบทบาทการทำงานตลอด 13 ปี ในบ้านแห่งโอกาส "บ้านกาญจนาภิเษก" ย้อนไปเมื่อ พ.ศ. 2519 ขณะนั้น ป้ายังทำงานอยู่กับสหทัยมูลนิธิ ซึ่งดูแลเกี่ยวกับเด็กที่เกิดจากแม่ท้องไม่พร้อม หาครอบครัวบุญธรรมให้กับเด็ก เสมือนการเยียวยาผู้ถูกกระทำหรือเหยื่อ จากนั้น พ.ศ 2546 ป้าเข้ารับตำแหน่งผู้อำนวยบ้านกาญจนาฯ เพราะมองว่า ผู้ที่กระทำความผิดต่อผู้อื่น หากเราคลี่เรื่องราวในชีวิตคนเหล่านั้น จะทราบว่าเขาก็เป็นผู้ถูกกระทำเช่นกันในเชิงระบบ เพียงแต่เราเข้าไม่ถึงจิตใจของพวกเขา จนกลายเป็นความท้าทายที่เราจะทำให้สังคมมองเด็กกลุ่มนี้ในอีกมุมที่ซ่อนอยู่

"บ้านกาญจนาฯ" ไม่ใช่คุก ทุกคนที่อยู่ไม่ใช่นักโทษ

เด็กทุกคนที่เข้ามาอยู่ในบ้านกาญจนาฯ ต้องทราบก่อนว่า บ้านกาญจนาฯ ไม่ใช่คุก ทุกคนที่อยู่ที่นี่ไม่ใช่นักโทษ และเจ้าหน้าที่ทุกคนไม่ใช่ผู้คุม แต่สถานที่นี้เปรียบเหมือนบ้านทดแทนชั่วคราวของเด็กและเยาวชนที่เคยกระทำผิดจนถึงขั้นถูกพิพากษา ให้กลับมาเห็นคุณค่าและความสามารถของตนเอง จนถึงขั้นที่อยากเปลี่ยนแปลงตนเอง ไม่ใช่เพราะอำนาจของคุกหรือผู้ควบคุม

“ยิ่งไม่ใช่อำนาจ ยิ่งมีอำนาจ” เชื่อว่า เด็กเหล่านี้ไม่ได้เกิดมาเพื่อก่ออาชญากรรม

เด็กที่เข้ามาอยู่บ้านกาญจนาฯ ส่วนใหญ่เป็นวัยรุ่น ฉะนั้นเราต้องมีความยืดหยุ่นสูง ป้ามองว่า “ยิ่งไม่ใช่อำนาจ ยิ่งมีอำนาจ ยิ่งใช้อำนาจ ยิ่งมีปัญหา” ฉะนั้นเราจะสอนให้พวกเขาคิดว่า พฤติกรรมที่เขาแสดงออกมันเหมาะสมหรือไม่ ให้เกียรติผู้ฟังหรือสถานที่หรือไม่ แทนการดุด่าหรือลงโทษ

หลักการของบ้านกาญจนาฯ เชื่อว่า พวกเขาไม่ได้เกิดมาเพื่อก่ออาชญากรรม จริงๆ แล้วในตัวของเขามีคนดีที่ซ่อนอยู่ตลอดเวลา แต่อาจจะพลั้งเผลอให้ความสำคัญกับอีกตัวตนมากกว่า เมื่อก้าวมาอยู่ที่นี่ เราจะไม่ตั้งคำถามเกี่ยวกับอดีตที่ผ่านมา และเปิดพื้นที่ให้ตัวตนอีกด้านหนึ่งของเขาออกมา นั่นคือสิ่งที่ป้าทำ และคิดว่าเป็นสิ่งที่ทำให้เด็กจะกล้าพูดคุย จนเกิดความไว้วางใจระหว่างเด็ก เจ้าหน้าที่ และป้า

'นักออกแบบกิจกรรม' สร้างพื้นที่ใหม่ในครอบครัว

หน้าที่ของป้ามลในทุกๆ วัน ต้องประชุมกับเจ้าหน้าที่ถึงสถานการณ์และปัญหาของเด็กในบ้าน ซึ่งการแก้ปัญหาของทางกาญจนาฯ ผู้ปกครองหรือคนใกล้ชิดเด็กจะมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน ป้าจะเป็นผู้วินิจฉัย หาเครื่องมือ และช่วยกันหากระบวนการ เหมือน “นักออกแบบกิจกรรม” เพื่อให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวกลับมา และเด็กเกิดการเปลี่ยนแปลง

ตัวอย่างกรณีหนึ่งที่เคยเกิดขึ้น “แม่ลูกคู่หนึ่ง ลูกชายถูกส่งมาที่บ้านกาญจนาฯ เขามีปัญหาไม่เข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ กับเพื่อน ไม่ได้รับความร่วมมือใดๆ ทั้งสิ้น กระทั่งพบว่าเขาหนีออกไป เมื่อแม่ทราบข่าวจึงตามหาจนเจอ และพากลับมาส่ง แม่ยอมหยุดงาน 4-5 วัน เพื่อมานอนและทำกิจกรรมกับลูก ระยะเวลานั้นทั้งสองคนมีโอกาสเข้าคลาสชมภาพยนตร์ร่วมกับเพื่อนๆ เนื้อหาของภาพยนตร์พูดถึง ความรุนแรงในครอบครัว การบังคับในสิ่งที่ลูกไม่ต้องการ การทำร้ายร่างกาย บังเอิญเรื่องราวเหล่านั้นคล้ายกับชีวิตของแม่บางส่วน หลังจากดูภาพยนตร์จบทั้งแม่ลูกมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเข้าหากันมากขึ้น ให้ความร่วมมือกับกิจกรรม ป้าและเจ้าหน้าที่ที่ดูแล สัมผัสได้ว่าเด็กเริ่มรู้สึกว่าแม่รักเขา แต่อาจแสดงออกมาไม่เหมาะสม และที่สำคัญคือ เข้าใจสิ่งที่แม่เคยได้รับในวัยเด็ก”

'ความรักต่อลูก' สิ่งที่อยู่ในพ่อแม่ ไม่ใช่นักสังคมสงเคราะห์หรือนักจิตวิทยา

ส่วนผสมของความดี และความล้มเหลวของเด็กมาจากพ่อแม่ เพียงแต่เราจะไม่ให้พ่อแม่ตกเป็นจำเลย หากเรามองถึงตำแหน่งหน้าที่ของท่าน พวกเขาไม่ได้รับความรู้หรือศึกษาด้านนี้ คนส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับเงิน ฐานะ หน้าที่การงานพร้อม สิ่งเหล่านี้ทำให้บางครอบครัวพังมานับไม่ถ้วน บ้านกาญจนาฯ เลยนำข้อบกพร่องตรงนี้มาแก้ไขปัญหาให้กับเด็ก ใช้วิธีปรึกษาและถามความเห็นจากพ่อแม่ เนื่องจากพ่อแม่มีสิ่งมหัศจรรย์มากกว่าที่ นักสังคมสงเคราะห์ หรือ นักจิตวิทยามี นั่นคือ ความรักมากมายที่มีให้กับลูก แต่สิ่งที่พวกเขาขาดคือ การแปรรูปความรักให้เป็นพฤติกรรมที่เหมาะสม ดังนั้นหน้าที่ของเราคือ ต้องช่วยแปรรูปพฤติกรรมเหล่านั้น ท้ายที่สุดพ่อแม่ต้องเป็นคนช่วยเหลือลูกของเขา เพราะเด็กเหล่านั้นอยู่ที่บ้านกาญจนาฯ เพียง 3 ปี วันหนึ่งพวกเขาต้องกลับไปอยู่ร่วมกับพ่อแม่ และเขาต้องอยู่ให้ได้

กิจกรรมครอบครัว ยกบ้านกาญจนาฯ 1 วัน เชื่อมสัมพันธ์พ่อแม่ลูก

ทุก 3 เดือน เราจะจัดกิจกรรมเพื่อให้ครอบครัวทำร่วมกันตลอดทั้งวัน ป้าและเจ้าหน้าที่จะไปอบรมหรือสัมมนาข้างนอก และยกบ้านกาญจนาฯ ให้พ่อแม่และลูกของเขาเป็นผู้ดูแล ทุกครั้งที่จัดจะได้รับความร่วมมือจากผู้ปกครองดีมาก พวกเขาจะรู้ว่าต้องทำอะไรบ้าง เช่น แม่ทำอาหารให้เด็กๆ ทั้งบ้าน ส่วนพ่อช่วยกันปรับปรุงและซ่อมแซมส่วนที่ชำรุดภายในบ้านกาญจนาฯ ก่อนกลับตัวแทนพ่อแม่จะกล่าวความรู้สึกของการได้มาร่วมกิจกรรมกับลูกในครั้งนี้ ขณะเดียวกัน ตัวแทนลูกก็ต้องกล่าวเช่นกัน จากการทำกิจกรรมดังกล่าว ป้าสัมผัสได้ว่าทุกคนกลับมามีความหวังอีกครั้ง

มองไม่เห็นเหตุผลที่จะต้องซ้ำเติม เพราะทุกคนมีส่วนร่วม

หลายคนคิดว่า ป้าเป็นผู้ที่ให้อะไรกับเด็กๆ แท้จริงแล้วเด็กเหล่านี้ก็มาเยียวยาให้ป้าเหมือนกัน ทำให้ป้าได้ครุ่นคิดว่า ถ้าผู้ใหญ่อย่างเราเข้มแข็ง และเห็นความจริงในสังคมตั้งแต่เริ่มแรก สร้างพื้นที่ดีๆ พื้นที่สีขาว คอยบ่มเพาะความเป็นมนุษย์ที่ดีให้กับพวกเขา เราคงไม่มีเด็กที่ก่อเหตุอาชญากรรมเยอะขนาดนี้ เด็กที่เข้ามาส่วนหนึ่งถูกเลี้ยงและเติบโตมาในด้านมืด กฎหมายไม่สามารถทำอะไรได้ ตรงนี้คือ หน้าที่ของเราที่ต้องดำเนินการ ป้ามองไม่เห็นเหตุผลที่จะต้องซ้ำเติม เพราะเราทุกคนมีส่วนร่วม ฉะนั้นเราควรตั้งคำถามกับด้านมืดของสังคมให้มากกว่านี้

ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่และลูก ควรเริ่มต้นในขณะที่ยังเป็นเด็ก วันหนึ่งที่เขาต้องเติบโตเป็นวัยรุ่น เจอสิ่งต่างๆ มากมาย สิ่งเดียวที่เขาจะนึกถึงเป็นอันดับแรกคือ พ่อแม่ เพราะสายใยของครอบครัวจะตอกย้ำว่า ไม่มีใครรักเท่ากับท่านทั้งสองอีกแล้ว

"สำหรับป้า ไม่ว่าจะเป็น Victim หรือ Actor ต่างเป็นผู้ถูกกระทำด้วยกันทั้งคู่"

"ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน (ชาย) บ้านกาญจนาภิเษก" ภายใต้การดูแลของ "ป้ามล-นางทิชา ณ นคร" เป็นสถานที่ให้การดูแล แก้ไข ฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทำความผิด และมีคำสั่งศาลให้ฝึกอบรม ... 11 ส.ค. 2559 11:50 12 ส.ค. 2559 04:11 ไทยรัฐ