วันพุธที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ออตโตมัน (2)

ร.ต.อ.ดร.นิติภูมิ นวรัตน์ สำรวจกรุงหริหราลัยหรือ The Lost City เมืองของขอมโบราณที่สาบสูญไปกว่า 1,214 ปี มาแล้ว 3 ครั้ง ครั้งที่ 4 กำหนดวันแล้วครับ ระหว่าง 26-28 สิงหาคม 2559 รับผู้ร่วมทีมสำรวจได้ 15 คน สนใจติดต่อคุณชวิกา 09-8262-9293

เมื่อวาน ผมรับใช้ถึงตอนที่กองทัพออตโตมันยึดกรุงคอนตแตนติโนเปิลได้ และเปลี่ยนชื่อเป็น อิสตันบูล พร้อมทั้งแปลงวิหารเซนต์โซเฟียของศาสนาคริสต์นิกายกรีกออร์โธดอกซ์ให้เป็นสุเหร่า ชนะพวกคริสต์ได้แล้ว สุลต่านจักวรรดิออตโตมันก็สามารถเอาชนะกองทัพของเปอร์เซียที่นับถือศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ได้อีก หลังจากนั้นก็ข้ามทะเลแดงเข้าไปในอียิปต์ ต่อมายึดนครเมกกะและนครเมดีนาได้

รัชสมัยสุลต่านสุไลมานที่ 1 ออตโตมันยึดกรุงเบลเกรด รบชนะฮังการี ปิดล้อมกรุงเวียนนา ยึดกรุงแบกแดด แผ่อำนาจไปในดินแดนแม่น้ำไทกรีสยูเฟรติส คุมน่านน้ำในอ่าวเปอร์เซีย ยึดตูนิสและแอลจีเรียจากสเปน ยึดเมืองนีสจากจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ฯลฯ

สุลต่านสุไลมานที่ 1 สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ.2109 ถือว่าเป็นการสิ้นสุดยุครุ่งโรจน์ในการขยายพรมแดนของจักรวรรดิออตโตมัน จากนั้น พวกชาติตะวันตกเริ่มมีอำนาจทางทะเลจากการพบเส้นทางเลือกใหม่จากยุโรปมาเอเชีย ฝ่ายคริสเตียนก็เริ่มชนะกองทัพเรือออตโตมันและเริ่มปลดปล่อยทาสชาวคริสต์ให้เป็นอิสระ ภายหลังจักรวรรดิออตโตมันรบกับกองทัพรัสเซียบ่อย ผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะ ฝ่ายไหนชนะก็ได้ควบคุมทะเลดำ

ชะตากรรมของตุรกีขึ้นๆ ลงๆ กระทั่งอาร์ชดุ๊กฟรานซิส เฟอร์ดินานด์ มกุฎราชกุมารแห่งออสเตรีย-ฮังการีและพระชายาถูกลอบปลงพระชนม์ขณะเสด็จประพาสกรุงซาราเยโว เมื่อ พ.ศ.2457 เป็นชนวนทำให้เกิดสงครามโลกครั้งที่ 1 ตุรกีก็เข้าร่วมสงครามด้วย โดยอยู่ฝ่ายมหาอำนาจกลาง แต่ก็แพ้ต่อกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตร รัฐบาลของสุลต่านเมห์เมดที่ 6 ของตุรกีจึงตัดสินใจยอมแพ้ กองทัพสัมพันธมิตรยึดกรุงคอนสแตนติโนเปิล กองทหารกรีกและอิตาลียึดดินแดนชายฝั่งทะเลตะวันตกและทางใต้ของอะนาโตเลีย

มุสตาฟา เคมาล ปาชา ได้รวบรวมพวกชาตินิยมเพื่อเตรียมต่อสู้เพื่อเอกราชและประชาธิปไตยของชาวเติร์ก สุลต่านตอบโต้ด้วยการปลดเคมาลจากตำแหน่งทางทหาร แต่เคมาลก็ต่อสู้ในฐานะพลเรือน และได้รับการคัดเลือกให้เป็นผู้นำของพวกชาตินิยม

พวกชาตินิยมยึดเมืองอังโกราและเปลี่ยนชื่อเป็น อังการาแล้วประกาศตั้งสมัชชาใหญ่แห่งชาติ โดยอ้างว่าสุลต่านถูกต่างชาติควบคุมบงการ เป็นความรับผิดชอบของมุสลิมที่จะต้องต่อต้านการครอบงำ จากนั้น ที่ประชุมสมัชชาใหญ่แห่งชาติก็จัดตั้งรัฐบาลขึ้น เคมาลได้รับแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้ารัฐบาล และตั้งประเทศใหม่ชื่อ สาธารณรัฐตุรกี

พอแพ้สงครามโลกครั้งที่ 1 ออตโตมันก็ถูกลงโทษให้ต้องปล่อยดินแดนทั้งหลาย เหลือแต่เพียงดินแดนรอบกรุงคอนสแตนติโนเปิลและดินแดนบางส่วนในอะนาโตเลีย ต้องจ่ายค่าปฏิกรรมสงคราม ชาวเติร์กจึงสนับสนุนเคมาลให้ปฏิวัติล้มล้างอำนาจสุลต่าน

กรีซถือโอกาสเข้ายึดครองดินแดนของตุรกี แต่เคมาลนำกองทัพเข้าต่อสู้จนชนะ จากนั้น กองกำลังของเคมาลก็ขับไล่ฝ่ายสัมพันธมิตรออกไป สุลต่านเมห์เมดที่ 6 เสด็จลี้ภัยไปต่างประเทศ ตุรกีจึงยุบตำแหน่งสุลต่าน แต่ยังคงให้มีตำแหน่งคอลิฟะห์หรือผู้นำศาสนา โดยไม่ให้มีอำนาจทางการเมือง

ถ้าไม่มีเคมาล ผมก็เดาว่า ตุรกีคงไม่มีประเทศใหญ่อย่างนี้ เคมาลไปเจรจาแก้ไขสนธิสัญญาแซฟวร์ จนได้ดินแดนที่เสียไปกลับคืนมาเกือบหมด การเจรจาของเคมาลทำให้สนธิสัญญาโลซานที่ลงนามระหว่างตุรกีกับสัมพันธมิตรเมื่อ พ.ศ.2466 รับรองสถานภาพความเป็นประเทศและกำหนดเขตแดนของตุรกีใหม่ให้มีขนาดใหญ่อย่างในปัจจุบัน

เคมาลเป็นประธานาธิบดีคนแรกของสาธารณรัฐ ได้รับสมญานามว่า อตาเติร์ก ที่หมายถึงบิดาของชาวเติร์ก ต่อมาก็มีการประกาศยกเลิกตำแหน่งคอลิฟะห์ ปิดสถาบันการศึกษาของฝ่ายศาสนา ขับไล่ราชวงศ์ทุกองค์ออกนอกประเทศ ยุบศาลที่พิจารณาตามกฎหมายชาริอะห์ โอนหน้าที่ทางการศาลจากฝ่ายศาสนามาให้ฝ่ายบ้านเมือง

มีการประกาศรัฐธรรมนูญเมื่อ 20 เมษายน 2467 โดยยังคงให้อิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ แต่ในเดือนเมษายน 2471 ก็ยกเลิกข้อกำหนดเรื่องศาสนาประจำชาติ ทำให้ตุรกีเป็นสาธารณรัฐที่ไม่เกี่ยวกับศาสนาอีกต่อไป

จักรวรรดิออตโตมันจึงสิ้นสุดลงเมื่อมีการสถาปนาสาธารณรัฐตุรกี.

"คุณนิติ นวรัตน์"
songlok@outlook.co.th
www.nitipoom.media
www.facebook.com/nitipoom.thailand

3 ส.ค. 2559 09:31 3 ส.ค. 2559 09:31 ไทยรัฐ