วันพุธที่ 25 เมษายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

มหกรรมผ้าทอพื้นเมืองเฉลิมพระเกียรติ 84 พรรษา "แม่ของแผ่นดิน" : สร้าง "อาชีพ"-สืบสาน "ภูมิปัญญาไทย"

12 สิงหาคม....วันแม่แห่งชาติ

โดยเฉพาะปี 2559 นี้นับเป็นปีมหามงคล เนื่องวโรกาส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 84 พรรษา

“แม่ของแผ่นดิน” ผู้ทรงคุณูปการต่อปวงชนชาวไทยสุดคณานับ ทั้งมีสายพระเนตรอันยาวไกล ในการสนับสนุนส่งเสริมให้ราษฎรที่ยึดอาชีพเกษตรกร สามารถประกอบอาชีพเสริมเป็นรายได้ในช่วงว่างเว้นจากการทำนาทำสวนโดยไม่ต้องละทิ้งถิ่นฐานไปทำงานยังต่างถิ่น

และหนึ่งในศิลปาชีพที่คนไทยคุ้นตาและคุ้นใจ คือ “ผ้าทอพื้นเมืองไทย” ซึ่งนอกเหนือจากจะได้เรื่องอาชีพแล้ว ยังทรงเล็งเห็นถึงการอนุรักษ์ผ้าทอพื้นเมืองไทยให้คงอยู่คู่สังคมไทยตลอดไป

ด้วยพระกรุณาธิคุณที่มีต่อปวงชนชาวไทยในเรื่องผ้าทอพื้นเมืองไทย สถาบันวิทยาลัยชุมชน (วชช.) จึงร่วมกับ กรมหม่อนไหม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักราชเลขาธิการ และจังหวัดอุทัยธานี จัดงาน “มหกรรมผ้าทอพื้นเมืองเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ” ระหว่างวันที่ 20-22 กรกฎาคม 2559 ณ วิทยาลัยชุมชนอุทัยธานี อำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี

“...การส่งเสริมการอนุรักษ์ผ้าไทยของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เกิดขึ้นจากที่พระองค์ ได้ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ออกเยี่ยมราษฎรทั่วประเทศ ระหว่างปี พ.ศ.2498–2503 ตลอดระยะเวลา 5 ปี ทำให้เห็นความยากจนของราษฎร และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานโจทย์ให้กับพระองค์ คิดหาลู่ทางที่จะช่วยราษฎรให้มีอาชีพทำมาหากิน มีรายได้ถาวร ซึ่งพระองค์ได้ทอดพระเนตรเห็นใต้ถุนบ้านของราษฎรมีกี่ทอผ้า และคิดว่าการทอผ้าจะเป็นอาชีพเสริมที่ดีที่สุด หรืออาจเป็นอาชีพหลักก็ได้ เพราะเป็นอาชีพที่สามารถสร้างรายได้ได้มากที่สุดกว่าการเลี้ยงสัตว์ หรือการปลูกพืชผัก เพราะใช้เวลาน้อยกว่า จึงส่งเสริมการทอผ้า นอกจากนี้ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ มีพระราช ดำรัสเสมอว่า การให้ราษฎรทอผ้าไม่ใช่เป็นการอนุรักษ์ แต่เพื่อเป็นการสร้างรายได้ให้กับราษฎร ส่วนการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม หัตถกรรมถือเป็นผลพวงที่เกิดขึ้น...” บางช่วงบางตอนที่ อาจารย์เผ่าทอง ทองเจือ ผู้ทรงคุณวุฒิเชี่ยวชาญด้านผ้าไทย ประธานกรรมการตัดสินการประกวดผ้าทอพื้นเมือง ได้เล่าถึงความเป็นมาเพื่อฉายภาพเรื่องราวพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ เรื่องผ้าทอพื้นเมืองไทย

อาจารย์เผ่าทอง ยังกล่าวถึงการจัดประกวดผ้าทอพื้นเมือง ซึ่งนับเป็นไฮไลต์หนึ่งของงาน “มหกรรมผ้าทอพื้นเมืองเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ” ครั้งนี้ ว่า มีผู้ส่งผ้าเข้าประกวดมากกว่า 840 ผืน โดยเกณฑ์การตัดสิน คณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ 15 คน จะพิจารณาผ้าทีละผืน และโหวตคะแนน แต่ละผืนจะต้องมีคะแนนเสียงไม่ต่ำกว่า 8 เสียง เพื่อรับผ้าเข้ารอบต่อไป จากนั้นจะทำการพิจารณาตามลำดับต่อไป โดยให้รางวัลผืนที่สวยงามจริงๆ ซึ่งต้องมีวิธีการทอที่ประณีต ลวดลายถูกต้องตามกฎเกณฑ์ที่กำหนดโดยจะต้องเป็นลวดลายดั่งเดิมหรือลายประยุกต์ เส้นใยถูกต้องตามกติกา ซึ่งการตัดสินจะมีความละเอียดมาก เพราะจะต้องมีการจำแนกตามประเภทของผ้า และ จะเป็นการประกวดที่มีประโยชน์ต่อเยาวชนรุ่นหลัง เพราะผลงานที่ส่งเข้าประกวดทั้งผ้าโบราณและผ้าใหม่จะมีฝีมือที่ดีมาก เหมาะสมกับที่จะได้เข้ารับพระราชทานโล่รางวัลจากพระหัตถ์สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยาม บรมราชกุมารี ในวันที่ 21 กรกฎาคมนี้อย่างแน่นอน

“...แนวโน้มการใช้ผ้าไทยในขณะนี้ ได้รับการยอมรับจากประชาชนมากขึ้น ประกอบกับการส่งเสริมของภาครัฐ และสถานศึกษาที่กำหนดให้มีการสวมใส่ผ้าไทยสัปดาห์ละ 1 วัน ถือเป็นนโยบายที่ดี แต่หากมีการส่งเสริมและสนับสนุนให้สวมใส่เพิ่มขึ้นก็จะเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่จะช่วยให้มีชาวบ้านทอผ้าเพิ่มขึ้นเช่นกัน เพราะหากกลไกของตลาดมีความต้องการผ้า การผลิตก็จะขยายตัวเช่นกัน ผ้าไทยและวัฒนธรรมการทอผ้าก็จะไม่สูญหาย เพราะชาวบ้านจะเกิดการถ่ายทอดภูมิปัญญาสู่ลูกหลาน...” อาจารย์เผ่าทอง กล่าวทิ้งท้ายด้วยการฝากถึงหน่วยงานต่างๆ ตลอดจนทุกภาคส่วนของสังคมไทยในการร่วมแรงร่วมใจเพื่อสนับสนุนให้ ผ้าไทยและวัฒนธรรมการทอผ้าสามารถคงอยู่คู่คนไทยอย่างยั่งยืน

ขณะที่ ดร.สิริกร มณีรินทร์ นายกสภา วชช. เล่าว่า การจัดงานมหกรรมผ้าทอพื้นเมืองเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จ พระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และน้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ที่ทรงให้ความสำคัญและสืบสานผ้าทอพื้นเมืองไทย เผยแพร่ผ้าทอพื้นเมืองไทยที่มีคุณภาพ และส่งเสริมให้ประชาชนเห็นคุณค่าและร่วมอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทอผ้าไทยให้มีความยั่งยืน หัวใจหลักของการจัดงานครั้งนี้ คือ การจัดประกวดผ้าพื้นเมืองประเภท ผ้าจกทอมือ ผ้ามัดหมี่ และชุดเครื่องแต่งกายสุภาพบุรุษและสตรี ซึ่งเป็นการประกวดครั้งแรกที่รวมผ้าจกของ 4 กลุ่มชาติพันธุ์ ได้แก่ ไทยวน ลาวครั่ง ไทพวน และไทลื้อ ผู้ชนะการประกวด รางวัลที่ 1 จะเข้ารับพระราชทานโล่รางวัลจากพระหัตถ์สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี นอกจากนี้จะมี นิทรรศการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เกี่ยวกับผ้าทอพื้นเมืองนิทรรศการภาพถ่ายของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ เมื่อครั้งเสด็จจังหวัดอุทัยธานีเป็นครั้งแรก ภาพถ่ายพระราชกรณียกิจสมเด็จพระเทพฯ ที่ทรงงานเกี่ยวกับเรื่องผ้าจกครั้งแรก นิทรรศการของกรมหม่อนไหม เป็นต้น

ทีมการศึกษา เห็นด้วยอย่างยิ่งกับการรวมพลังกาย พลังสมอง และพลังใจเพื่อร่วมกันอนุรักษ์และสืบสาน “ผ้าทอพื้นเมือง”

เพราะนั่นคือส่วนหนึ่งที่บ่งบอกถึงวิถีชีวิต วัฒนธรรม และความศิวิไลซ์ ของแต่ละท้องถิ่นที่บรรพบุรุษสั่งสมไว้เพื่อส่งต่อเป็นสมบัติอันล้ำค่าของลูกหลานไทย.

ทีมการศึกษา

12 สิงหาคม....วันแม่แห่งชาติ โดยเฉพาะปี 2559 นี้นับเป็นปีมหามงคล เนื่องวโรกาส สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 84 พรรษา 18 ก.ค. 2559 12:23 ไทยรัฐ