วันอาทิตย์ที่ 18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วันกำเนิด "พุทธศาสนา" ตำนานที่มาจากความจริง

โดย ซูม

2–3 วันที่ผ่านมานี้ มีข่าวใหญ่ระดับโลกที่น่านำมาเขียนถึงเกิดขึ้นในเวลาใกล้เคียงกันหลายข่าว

โดยเฉพาะข่าวการปฏิวัติรัฐประหารที่ประสบความล้มเหลวในตุรกี ของบรรดา “ยังเติร์ก” ยุคใหม่ จนต้องกลายเป็นกบฏถูกจับกุม ถูกถอดยศเป็นแถวๆ ที่ท่านผู้อ่านคงจะได้อ่านข่าวกันไปแล้ว

แต่เนื่องจากวันนี้และวันพรุ่งนี้เป็นวันสำคัญยิ่งของพุทธศาสนิกชน ที่ผมได้ยึดถือเป็นประเพณีปฏิบัติมาตลอด ที่จะเขียนถึงเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับทั้ง 2 วันนี้เท่านั้น เพื่อชักชวนให้ผู้อ่านร่วมกระทำความดีถวายเป็นพุทธบูชาในฐานะที่เป็นพุทธศาสนิกชน

คงต้องขออนุญาตที่จะเขียนตามแนวปฏิบัติดั้งเดิมของผมต่อไปนะครับ และขออนุญาตเริ่มด้วยเรื่องราวของ “วันอาสาฬหบูชา” ในวันนี้เป็นวันแรกเช่นเคย

เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า วันอาสาฬหบูชา หรือ วันอาสาฬหปูรณมีบูชา อันหมายถึงการบูชาในวันเพ็ญเดือนอาสาฬหะ อันเป็นเดือนที่ 4 ตามปฏิทินของอินเดีย และตรงกับวันเพ็ญเดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติของไทยเรานั้น ได้เกิดเหตุการณ์ที่สำคัญยิ่งทางพุทธศาสนาหลายๆประการ

เริ่มจากการแสดงปฐมเทศนาแก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี ประกาศหลักการแห่งพระพุทธศาสนาเป็นครั้งแรก หลังจากทรงตรัสรู้เมื่อวันเพ็ญเดือน 6 หรือวันวิสาขบูชา

จึงถือได้ว่าเหตุการณ์ดังกล่าวนี้เป็นการเริ่มต้นของการประกาศศาสนาพุทธเป็นครั้งแรก โดยมีปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 เป็นผู้สดับรับฟัง

ครั้นเมื่อทรงเทศนาจบแล้ว พราหมณ์ อัญญาโกณฑัญญะ ได้บังเกิดภาวะดวงตาเห็นธรรมรู้แจ้งเห็นจริง บรรลุในหลักธรรมอันประเสริฐของพระองค์ท่านจึงได้ขออุปสมบท เป็นพระภิกษุสงฆ์รูปแรกของโลก

จึงนับเป็นวันแรกอีกเช่นกันที่ได้ก่อกำเนิด พระรัตนตรัย หรือแก้ว 3 ประการ อันเป็นแกนหลักแห่งพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธ พระธรรม และ พระสงฆ์ ขึ้นอย่างครบถ้วน

ประเด็นที่น่าหยิบยกมาพิจารณาอย่างยิ่งประเด็นหนึ่งของวันอาสาฬหบูชา ได้แก่ประเด็นเรื่องเวลา นับจากวันตรัสรู้มาจนถึงวันแสดงปฐมเทศนาที่ยาวนานถึง 2 เดือน

ในตำนานพุทธประวัติที่เป็นเรื่องเล่ากล่าวขานมาแต่โบราณระบุว่า หลังจากตรัสรู้แล้วได้ใช้เวลาเสวยวิมุตติสุข ณ บริเวณต้นโพธิ์ที่ ตำบลพุทธคยา สถานที่ตรัสรู้ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชราอยู่หลายวัน

ต่อมาก็ทรงตระหนักว่า พระธรรมที่ทรงค้นพบนี้มิใช่เรื่องง่ายๆเลย ที่จะเผยแผ่ให้บุคคลทั่วไปรับรู้ เนื่องจากบุคคลต่างๆมักถูกราคะโทสะครอบงำอยู่ คงไม่ยอมรับรู้รับฟังเท่าไรนัก

ทำให้พระองค์ทรงรู้สึกท้อแท้และตัดสินพระทัย จะไม่นำพระธรรมที่ทรงค้นพบนี้ออกมาเผยแผ่ด้วยซ้ำไป

ความทราบถึง ท้าวสหัมบดีพรหม ซึ่งสถิตอยู่ ณ พรหมโลก จึงเสด็จลงมาเฝ้าและทูลอาราธนา ขอให้พระองค์ทรงนำพระสัจธรรมออกเผยแผ่ต่อไป ซึ่งในที่สุดพระพุทธองค์ก็ทรงรับคำอาราธนานั้นๆ

เมื่อรับแล้วก็ทรงใช้เวลาในการตรวจสอบคุณลักษณะของมนุษย์อีกครั้ง และทรงพบว่ามนุษย์โดยทั่วไป แบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มดังเช่นดอกบัวนั่นเอง

คือมีทั้งบัวใต้น้ำ บัวปริ่มน้ำ และบัวพ้นน้ำ ตามลำดับ

จากนั้นจึงได้เสด็จไปยังป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เพื่อเทศนาโปรดแก่ปัญจวัคคีย์ที่ทรงมั่นใจว่าจะเป็นบัวพ้นน้ำ จนเกิดเหตุการณ์อันสำคัญยิ่งทางพุทธศาสนาดังได้กล่าวไว้ข้างต้น

หากจะมองอย่างตำนานดังที่คนโบราณเล่าขาน ก็ย่อมจะมีเรื่องอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์ต่างๆมาประกอบดังเช่นกรณีที่ท้าวสหัมบดีพรหมเสด็จลงมาขอเฝ้าอาราธนาเป็นต้น

แต่หากมองอย่างสมัยใหม่ ก็จะเห็นถึงพระปรีชาสามารถอันเลิศล้ำของพระพุทธองค์ที่ไม่ทรงผลีผลามในสิ่งที่พระองค์ค้นพบแต่อย่างใด

ตรงข้ามกับใช้เวลาในการพิจารณาไตร่ตรอง ทบทวน แยกแยะวางแผนเป็นขั้นตอน และทรงแยกกลุ่มเป้าหมายไว้อย่างแจ้งชัด

ส่งผลให้การประกาศพระศาสนาในวันแรกประสบความสำเร็จ และทรงได้พระภิกษุสงฆ์อีก 5 รูป เป็นกำลังสำคัญในการช่วยเผยแผ่

จนพระพุทธศาสนาเจริญเติบโตและยั่งยืนมาจนถึงปัจจุบันนี้

นี่คือความสำคัญอย่างยิ่งของวันนี้...วันอาสาฬหบูชา!

วันแห่งการประกาศพุทธศาสนา และตำนานแห่งความเป็นจริง.

“ซูม”