วันจันทร์ที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

พิพากษาจบแล้วมีอะไร! ทะเลจีนใต้เดือดกว่าเดิม?

พิจารณาคดี–ศาลอนุญาโตตุลาการถาวร (PCA) ณ กรุงเฮก เนเธอร์แลนด์ พิจารณาคดีฟิลิปปินส์ฟ้องจีน เรื่องกรณีพิพาทในทะเลจีนใต้ เมื่อ 7 ก.ค.2558 ก่อนที่ PCA จะตัดสินเมื่อ 12 ก.ค.ว่า จีนไม่มีสิทธิทางประวัติศาสตร์ที่จะอ้างกรรมสิทธิ์ในทะเลจีนใต้ (เอพี)

หลังใช้เวลากว่า 3 ปี พิจารณาคดี 2 รอบ ใช้เอกสารหลักฐานเกือบ 4,000 หน้า “ศาลอนุญาโตตุลาการถาวร” (Permanent Court of Arbitration) หรือ PCA ณ กรุงเฮก เนเธอร์แลนด์ ก็มีคำพิพากษาคดีฟิลิปปินส์ยื่นฟ้องจีน เรื่องกรณีพิพาทในทะเลจีนใต้ เมื่อ 12 ก.ค.ที่ผ่านมา

ในคำพิพากษา 497 หน้า PCA ยืนยันว่า มีอำนาจตัดสินคดีนี้ และชี้ว่า จีนไม่สิทธิ์ทางประวัติศาสตร์ที่จะอ้างกรรมสิทธิ์ทรัพยากรในทะเลจีนใต้ และ “เส้นประ 9 เส้น” (Nine–dash line) ที่จีนระบุในแผนที่ของตนมาตั้งแต่ 69 ปีก่อนเพื่ออ้างกรรมสิทธิ์ในทะเลจีนใต้เกือบทั้งหมดราว 90% เป็น “โมฆะ”

ส่วนเกาะเทียมที่จีนถมสร้างขึ้น ก็ไม่เข้าข่ายเป็นเกาะที่จะมีประชากรอยู่อาศัยได้ยั่งยืน จีนจึงไม่อาจอ้าง “เขตเศรษฐกิจจำเพาะ” (EEZ) 200 ไมล์ทะเลรอบๆเกาะได้ และควรยุติการก่อสร้างสิ่งต่างๆไว้ก่อนขณะที่ยังมีคดีฟ้องร้องแย่งกรรมสิทธิ์กันอยู่

คำพิพากษายังระบุว่า จีนละเมิดสิทธิในอธิปไตยในเขต EEZ ของฟิลิปปินส์ ทั้งด้วยการเข้าไปสำรวจปิโตรเลียม แทรกแซงการทำประมงและสำรวจทรัพยากรธรรมชาติของฟิลิปปินส์ โดยเฉพาะที่หมู่เกาะปะการัง “สการ์โบโรห์” ส่วนการถมสร้างเกาะเทียมและการทำประมงมากเกินไปของจีนก็ทำลายสิ่งแวดล้อมของ “หมู่เกาะสแปรตลีย์” ทำให้แนวปะการังและสัตว์น้ำหายากเสี่ยงสูญพันธุ์

เรียกว่า จีนถูก “จัดหนัก” จนเซ แม้พอรู้ล่วงหน้าและประกาศกร้าวไม่ยอมรับ PCA ตั้งแต่แรกแล้ว!

ฟิลิปปินส์ยื่นฟ้อง PCA เมื่อเดือน ม.ค. 2556 ว่าจีนละเมิด “อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทางทะเล ค.ศ.1982” หรือ UNCLOS โดยอ้างว่าได้ใช้ความพยายามทั้งทางการเมืองการทูตจนหมดสิ้นเจรจากับจีนถึง 17 ปีแต่ล้มเหลว และว่า UNCLOS ให้โอกาสชาติเล็กๆ ต่อสู้กับชาติยักษ์ใหญ่ได้โดยเสมอภาค

จากนั้นเดือน มิ.ย.2556 มีการแต่งตั้งผู้ พิพากษา PCA ชุดนี้ขึ้นมา 5 คน ล้วนเป็นผู้เชี่ยวชาญกฎหมายทางทะเลระหว่างประเทศ และในสำนวนฟ้อง ฟิลิปปินส์ขอให้ PCA ตัดสินข้อขัดแย้งถึง 15 ประเด็น ซึ่ง PCA สรุปเมื่อเดือน ต.ค.2558 ว่าตนมีอำนาจตัดสินในอย่างน้อย 7 ประเด็น

ฟิลิปปินส์แต่งตั้งผู้พิพากษา PCA 1 คน เป็นชาวเยอรมัน แต่จีนปฏิเสธที่จะใช้สิทธิ์แต่งตั้งผู้พิพากษาของตน 1 คน และไม่เข้าร่วมกระบวนการพิจารณาคดีตั้งแต่แรก โดยอ้างว่า PCA ไม่มีอำนาจตัดสินคดีนี้ และยืนยันว่าสิทธิทางประวัติศาสตร์และอธิปไตยของจีนเหนือทะเลจีนใต้เกิดขึ้นก่อนที่จะมีการตั้ง UNCLOS จีนยังอ้างว่า PCA ชุดนี้ แม้ประธานเป็นชาวกานา แต่ผู้พิพากษาอีก 4 คนเป็นชาวยุโรป เกรงว่าจะตัดสินอย่างมีอคติต่อจีน

PCA ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ พ.ศ.2442 หรือ 117 ปีก่อน เป็นสถาบันศาลระหว่างประเทศที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ปัจจุบันมีสมาชิก 121 ประเทศ รวมทั้งจีน ฟิลิปปินส์ และไทยของเรา โดย PCA มีสิทธิ์ตั้งคณะอนุญาโตตุลาการขึ้นมาตัดสินคดีบางคดีภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศต่างๆ รวมทั้ง UNCLOS

ส่วน UNCLOS เพิ่งตั้งขึ้นใน พ.ศ.2525 แต่เริ่มมีผลบังคับใน พ.ศ.2537 หลังสมาชิกให้สัตยาบันครบ 60 ประเทศ ซึ่งทั้งจีนและฟิลิปปินส์ก็เป็นสมาชิก UNCLOS ส่วนไทยเข้าร่วมเป็นชาติที่ 162 เมื่อ 14 มิ.ย.2554

ปัจจุบัน UNCLOS มีสมาชิก 167 ประเทศ ครอบคลุมประมวลกฎหมายจารีตประเพณีทางทะเลต่างๆ อาทิ เรื่องทะเลอาณาเขต เรื่องเขตเศรษฐกิจจำเพาะ (EEZ) และเรื่องไหล่ทวีป

แต่ “พี่ใหญ่” สหรัฐอเมริกาไม่ยอมเข้าร่วม UNCLOS เพราะถูกวุฒิสภายับยั้ง แต่รัฐบาลสหรัฐฯ ยังยอมรับ UNCLOS ในฐานะกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ รวมทั้งเรื่องเสรีภาพในการบินและการเดินเรือ ซึ่งสหรัฐฯใช้เป็นข้ออ้างส่งเครื่องบินและเรือรบเข้าไปลาดตระเวนในทะเลจีนใต้หลายครั้ง สร้างความโกรธเกรี้ยวให้จีน ซึ่งหาว่าสหรัฐฯเข้ามาแทรกแซงภูมิภาคนี้ โดยหนุนฟิลิปปินส์ เวียดนาม และอีกบางประเทศในอาเซียนให้งัดกับจีน

อย่างไรก็ตาม แม้คำตัดสินของ PCA จะมีผลผูกมัดทางกฎหมายและถือเป็นที่สิ้นสุดห้ามอุทธรณ์ใดๆอีก แต่ PCA ไม่มีอำนาจบังคับให้คู่กรณีปฏิบัติตามคำตัดสินได้ จึงไม่ต่างจาก “เสือกระดาษ”

หลังมีคำพิพากษา จีนประกาศย้ำว่า ไม่ยอมรับคำตัดสินเด็ดขาด และยังยืนกรรมสิทธิ์และอธิปไตยเหนือทะเลจีนใต้ต่อไป ทั่วโลกจึงลุ้นว่าจีนจะเอายังไงต่อ จะหันไปใช้ไม้นวมลดความตึงเครียด ด้วยการเจรจาโดยตรงกับฟิลิปปินส์ หรือใช้ไม้แข็งยิ่งขึ้น เช่น ถอนตัวจาก UNCLOS หรือถมสร้างเกาะเทียมและสิ่งปลูกสร้างต่างๆบน “สการ์โบโรห์ โชล” ในเขต EEZ ของฟิลิปปินส์ ที่จีนเข้าควบคุมตั้งแต่ พ.ศ.2555

จีนยังอาจตั้ง “เขตแสดงตนเพื่อป้องกันภัยทางอากาศ” (ADIZ) เหนือน่านฟ้าทะเลจีนใต้ บังคับให้เครื่องบินทุกลำรายงานตัวต่อจีนเมื่อบินเข้าไป หรืออาจแสดงแสนยานุภาพทางทหารอื่นๆ ข่มขวัญ

ดูท่าทีแล้วยากที่จีนจะอ่อนข้อ เพราะทะเล จีนใต้มีความสำคัญยิ่ง ทั้งเชิงยุทธศาสตร์ ความมั่นคง เศรษฐกิจ เป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญ มีทรัพยากรธรรมชาติมหาศาล ทั้งน้ำมัน ก๊าซ สัตว์น้ำอุดมสมบูรณ์

จีนยังกลัวว่า ถ้าตนยอมถอย ชาติอื่นที่แย่งชิงทะเลจีนใต้ ทั้งไต้หวัน เวียดนาม มาเลเซีย บรูไน จะ “ได้ใจ” ไปฟ้องศาลบ้าง ส่วนญี่ปุ่นที่แย่งชิงหมู่เกาะเซนกากุ หรือเตี้ยวหวี กับจีนในทะเลญี่ปุ่นก็อาจทำเช่นกัน

คำตัดสินของ PCA อาจไม่ช่วยให้อะไรดีขึ้น แต่แหย่ให้ “พญามังกร” พยศหนักขึ้น โดยไม่สนใจภาพลักษณ์ที่เลวร้าย หรือหน้าอินทร์หน้าพรหมใดๆ ทะเลจีนใต้จึงยังสุ่มเสี่ยงที่จะเกิดความรุนแรงต่อไป!


บวร โทศรีแก้ว

16 ก.ค. 2559 12:07 ไทยรัฐ