วันอาทิตย์ที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ทรงเจดีย์ วัดระฆัง

โดย พลายชุมพล

หากจะยกตัวอย่างพระสมเด็จวัดระฆังสักองค์ว่า ดูง่าย ก็ต้องขอเอา ทรงเจดีย์วัดระฆัง องค์ในภาพ

ดูด้านหน้า พิมพ์ทรงมาตรฐาน ผิวสึกช้ำเปิดเนื้อหา เห็นมวลสาร กระจ่างตา พื้นผนังองค์พระ แป้งโรยพิมพ์ขาวนวลสีน้ำนม ชิ้นรัก ฝ้ารัก ...เหล่านี้ จะเรียกว่า เป็นพยาน หรือหลักฐาน ก็มั่นคง ครบเครื่อง

พลิกด้านหลัง มีรอยเลี่ยมเปิดใช้ สึกช้ำธรรมชาติ ส่องด้านข้างอีกสักหน่อย ใช้เวลาครึ่งนาที ตัดสินได้ทันทีว่า พระแท้

พระสมเด็จสภาพสึกช้ำ พองามขนาดนี้ ราคาไม่แพงบาดใจจนกลัวโจร นิมนต์ขึ้นคอได้สบาย

******

การดูพระ สำหรับคนเป็นนั้น จริงๆ แล้วก็เป็นเช่นนี้ แค่ส่องแว่บก็ลงตัว แต่ถ้าจะให้ดี ช้าสักหน่อย ถอยหลังมาตั้งหลัก พิจารณาตามกระบวนการ เริ่มที่แม่พิมพ์

ทรงเจดีย์มีหลายพิมพ์ ครูตรียัมปวาย แบ่งไว้ ...พิมพ์ เขื่อง ย่อม สันทัด ชะลูด แต่วงการเซียนชั้นหลัง ยังไม่สรุปลงตัว...กี่พิมพ์ คนที่สนใจ จึงต้องใช้การดูแบบจำ จากองค์ดังๆ ที่พิมพ์ซ้ำหน้า เรียกว่า องค์ครู

ทรงเจดีย์องค์ในภาพ แม้สึกช้ำเส้นสายลายพิมพ์ ไม่คม แต่ก็กลมกลืน...เทียบเชิงซ้อนได้กับภาพ องค์เจ๊แจ๋ว และอีกองค์ ที่ลงรักแล้วลอกออก ตอนนี้อยู่กับเฮียหนึง (ปรีดา อภิปุญญา) สององค์นี้ ช่วงอกติดเส้นสังฆาฏิคม ท่อนขาแยกเป็นร่องชัด

เมื่อเริ่มจากองค์ครู ก็ต้องพยายามตามดู เส้นกรอบแม่พิมพ์ด้านที่ยังเหลือ...แค่ไหน

องค์ในภาพ เส้นกรอบด้านซ้าย...ใกล้เคียง (ชิดไปก็ไม่ดี ห่างไปก็ไม่ดี) เส้นกรอบด้านขวา ตัดพอดี ไม่ใช่ปัญหา เพราะเส้นกรอบถ้าครบทั้งสี่ด้าน เรียกว่า กรอบกระจกนั้น ไม่ว่าทรงเจดีย์องค์ครูองค์ไหนก็ติดไม่ครบ

ร่องรักแร้ เหลือเค้าชายจีวรรางๆ ชัดเจน เส้นพระเกศไม่ป่องกลาง ...ไม่เป็นไร องค์ที่ไม่ติดชัดมีน้อยกว่าองค์ไม่ติด

พระเนื้อผงผสมน้ำมัน เวลาจากเปียกถึงแห้ง แปรปรวนได้ ถ้ามีก็ดูไว้ มีชัดมากก็เก๊ได้ ไม่มี...แท้ ...ก็หลายองค์

อย่าเผลอยึดตำหนิพิมพ์ ทิ้งพระแท้ไปง่ายๆ

******

ผ่านประเด็น “พิมพ์ใช่” ไปแล้ว คราวนี้ก็มาถึงประเด็น “เนื้อ” ต้องแยกเนื้อ ออกจากผิวก่อน องค์นี้ผิวที่เหลือในพื้นผนัง หรือในซอกลึก เรียก ผิวแป้งโรยพิมพ์ได้ (ก็ผิวปูนนั่นแหละ) ผิวแป้งโรยพิมพ์ สมเด็จวัดระฆังแท้ นุ่มนวลตาอย่างนี้

ส่วนที่ผิวแป้งเปิดช่อง ก็เห็นเนื้อพระสีเหลืองอมน้ำตาล...องค์นี้ใช้สมบุกสมบันแล้วถูกเก็บไว้นาน สภาพจึงแห้งแบบซึ้งตา เม็ดปูนขาวประปราย ไม่มากไม่น้อย กากดำ ก้อนแดง หินเทา พอมี

ตัวช่วยสำคัญ ก็คือ สิ่งที่เกิดจากการลงรัก พระอายุเกือบ 150 ปี รักลอกไปแล้ว ทิ้งฝ้าสีน้ำตาลอ่อน เอาไว้...ในซอก-หลุม ยังมีชิ้นรักเก่า และส่องให้ดีๆ จะมีทองเก่าฉายแว่บ ออกมาให้เห็น

หลักครูตรียัมปวาย มวลสารพระสมเด็จวัดระฆัง มีทรายเงิน ทรายทอง แต่กว่าจะส่องเจอ ก็มักจากหลังการล้างพระให้สะอาด ปาดฝุ่นไคลออกไปก่อน แต่จุดสีทองเล็กที่มักเจอ มักเป็น “ทองเก่า” ที่ติดอยู่กับ “ก้อนขาว”

ก็เม็ดปูนขาวก้อนเล็ก ที่มักอยู่ลึกลงไปจากพื้นผนัง...ไม่อยากบอกว่าเป็นทีเด็ดเคล็ดลับ

บอกได้แต่ว่า ส่ององค์ไหน เจอทองชิ้นเล็กเท่าปลายเข็มหมุด แปะบนก้อนรัก มักเป็นองค์ประกอบหนึ่ง ที่ชี้ว่า “เนื้อใช่” เมื่อพิมพ์ก็ถูก เนื้อก็ใช่ นี่ไง! พระสมเด็จวัดระฆังแท้

******

ด้านหลังพระก็ใช่ว่าไม่สำคัญ หลังพิมพ์ทรงเจดีย์วัดระฆัง...ส่วนใหญ่เป็นหลังทื่อ คือออกเรียบ ไม่มีริ้วรอย รอยปูไต่ รอยหนอนด้น รอยสังขยา ฯลฯ มากมาย เหมือนพิมพ์ใหญ่ แต่ถ้าองค์ไหนมี ก็ยิ่งดี เสริมราศี

หลังทรงเจดีย์องค์นี้ ถูกเลี่ยมเปิดใช้ รอยสึกสี่เหลี่ยม เห็นมวลสารละเอียดนุ่ม ชัดเจน กระจ่างตา...รอยเลี่ยมใช้นานๆ เป็นพยานเสริม อีกปาก ช่วยบอกว่า อย่างน้อยพระองค์นี้ ก็ถูกใช้สี่ห้าสิบปี...ก่อนเวลาทำพระปลอม

อย่าเพิ่งหลงรัก หลังพระใช้ว่าดูง่าย พระปลอมเขาทำกันทุกแบบ ขูด ปาด ขัด ให้สึกแอ่น บางรุ่นใช้สีผึ้งทา แล้วใช้น้ำยาเคมีกัดให้แหว่ง เป็นรูปข้าวหลามตัด ก็ได้ รูปใบโพธิ์ก็มี ฝึกดูธรรมชาติทั้งด้านหน้าด้านหลัง พระสมเด็จไว้ให้คุ้นตา

องค์ไหน มัวมนไม่สะอาดตา น่าสงสัย ก็ต้องหาใบรับประกัน เก๊ต้องคืน.

พลายชุมพล

25 มิ.ย. 2559 10:50 25 มิ.ย. 2559 10:50 ไทยรัฐ