วันพุธที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ที่ว่างในสมรภูมิโกะ

ที่ว่างในสมรภูมิโกะ

  • Share:

วัดเซเว่นฯที่ตึกซีพี สีลม เมื่อบ่ายวันศุกร์ พระท่านติดกิจนิมนต์ ทั้งจากเรื่องญาติโยม เรื่องของบ้านเมือง กระทั่งเรื่องของพระด้วยกัน หามาเทศน์ไม่ได้ คุณก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ มหาอุบาสกใหญ่ ต้องขึ้นธรรมาสน์ (เวที) แสดงเอง

หัวข้อวันนี้ มีคำว่า โกะ ผมได้ที่นั่งแถวหน้า ตั้งใจฟังว่า โกะหรือหมากล้อมนั้น ถ้าจะเป็นธรรมะ เป็นธรรมะขั้นไหน

คุณก่อศักดิ์เริ่มว่า เมื่อไม่นานมานี้ มีนักเลงดีใช้วิทยายุทธ์ “เอไอ” ปัญญาประดิษฐ์ ก็คือคอมพิวเตอร์ ท้าประลองฝีมือกับมือโกะระดับโลก

ระหว่างการเล่น...มีคนดูกว่าร้อยล้าน ผลก็เป็นที่ฮือฮา สมองมนุษย์แพ้เอไอ 4 ต่อ 1

โกะมีประวัติยาวนานกว่า 3 พันปี ไม่รู้ว่าใคร เริ่มต้น ที่ไหน เมื่อไหร่ ตัวหมากขาวดำ แบ่งให้ข้างละ 150 เม็ด แต่คนเล่นโกะเก่ง มักเล่นไม่หมดทั้ง 150 เม็ด

หลักการเล่นโกะ อยู่ที่การไม่เอาชนะ ถ้าอยากเอาชนะ ก็มักต้องแพ้

อีกหลัก คือการรักษาที่มั่น แสวงหาที่ว่าง เพราะทุกที่ว่างมีคุณค่า

ถ้าเป็นหมากรุก หลักอยู่ที่ไล่ต้อนขุนให้ “จน” ถือเป็นแพ้ชนะในสมรภูมิเดียว แต่หมากล้อม ในหนึ่งกระดานมีหลายสมรภูมิ ทุกสมรภูมิแม้อยู่ในหมากสีเดียว ในทางปฏิบัติก็อาจขัดแย้งกัน เรื่องของเรื่องก็ต้องปรับเปลี่ยน ให้ไปด้วยกัน

ชัยชนะที่คอมพิวเตอร์มีต่อมนุษย์ ทำให้เกิดข้อวิตกวิจารณ์ ถ้าเจ้าเอไอใช้แค่ประสบการณ์นักเล่นโกะขั้นสุดยอด มาสู้กับสมองหนึ่งมนุษย์ การเอาชนะได้ ไม่เป็นปัญหานัก

แต่ถ้าเจ้าเอไอ ใช้ประสบการณ์โกะมากๆ แล้วคิดกลยุทธ์ใหม่ ...ก็จะกลายเป็นเหนือมนุษย์ ต่อไปโลกคงต้องอยู่ในการควบคุมของเอไอ เหมือนในหนังฮอลลีวูดหลายเรื่อง

ชัยชนะของคอมพิวเตอร์ มนุษย์ยังไม่ถือว่า แพ้ขาด มนุษย์ยังมีความหวังอยู่บ้าง มือโกะที่แพ้เอไอนั้น เป็นแค่มือรองๆของโลก อันดับที่ 4

ฝ่ายเอไอ จึงขอท้า มือโกะอันดับ 1 ตอนนี้อยู่ที่จีน...ผลการเจรจายังไม่ตกลงกัน

เป้าหมาย...สำคัญของการเล่นโกะ...อยู่ที่ “ที่ว่าง” คนฟังนึกไม่ออก...ที่ว่างคืออะไร คุณก่อศักดิ์บอกให้นึกถึงที่บ้าน

แต่ละวันจะมีคนซื้อหาของสารพัด เอาเข้าไปไว้ จนแน่นในบ้าน จะกินจะใช้ ให้สบาย ก็ถูกข้าวของแย่งพื้นที่

คุณก่อศักดิ์อยากให้ลองวิธีใหม่...แทนการหาของเข้าบ้านทุกวัน ให้คิดว่าจะเอาของอะไรในบ้านทิ้ง...เพราะถ้าทิ้งได้ทุกวันจริงๆ พื้นที่ว่างในบ้านก็จะเพิ่มขึ้น

คนในบ้านก็จะใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น

หลักการบริหารที่ว่าง...แท้จริงก็คือการหาประโยชน์จากที่ไม่มีเจ้าของ ตามปรัชญาโกะ คือหากตั้งใจชนะ ก็คือการรุกไปแย่งพื้นที่คนอื่น...ก็จะแพ้

หลักโกะหลักนี้ ผมนึกถึงทฤษฎีวินวิน ของจอห์น แนช...แทนการแก่งแย่งชิงดี มาเป็นการรอมชอม หรือที่ภาษาจีนว่า “ฮั้ว” แล้วทุกฝ่ายก็จะได้ ก็จะรวยไปด้วยกัน

แต่ที่ผมนึกถึงมากกว่า คือหลัก “ความว่าง” หรือหลัก “อนัตตา” ของพระพุทธเจ้า ก็เมื่อเห็นว่า เราไม่ได้เป็นนั่นเป็นนี่ นั่นไม่ใช่ตัวตนของเรา นั่นไม่ใช่ของเรา...ได้แล้ว

ทุกข์ก็รุกเข้าหาตัวเราไม่ได้ มันจะผ่านเลยไป เหมือนใจพระอรหันต์ ที่เหมือนตาข่ายขึงขวางท่ามกลางพายุ รับรู้และสะเทือนไหว แต่ไม่ปลิวลอยไปไร้ทิศทาง

ความว่าง แบบพระพุทธเจ้า เป้าหมายอยู่ที่ “ใจ” ผลของใจที่ว่าง ก็คือสุขสงบเย็น ซึ่งเรียกว่า “นิพพาน”

แยกตามหลักของอาจารย์พุทธทาส นี่คือการพูดจา...ภาษาธรรมส่วน “ที่ว่าง” ในสมรภูมิของโกะ...เป็นที่ว่างมีไว้แสวงราคา...ซึ่งคนฉลาดที่รู้จักใช้ปัญญา สร้างราคาในที่ว่างได้ เป็นชัยชนะที่ซ่อนลึกอยู่ในความหมาย อยากชนะก็ต้องแพ้ ในเวทีธุรกิจ นั่นก็คือผลกำไร ท่านพุทธทาสแยกว่า นี่คือภาษาโลก

โลกเรานี้ มีพุทธภาษิตว่า “งามดุจราชรถ อันคนเขลาหมกอยู่ แต่ผู้รู้หาข้องอยู่ไม่” รู้ทั้งธรรมรู้ทั้งโลกแล้ว สุดท้ายก็อยู่ที่ใจตัวเองจะเลือกสุขชั่วคราวอยู่กับผลกำไร หรือจะเลือกสุขนิรันดร์ กับ “ความไม่มี”

กิเลน ประลองเชิง

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้