วันเสาร์ที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

รัฐธรรมนูญฉบับแรกของโลก

จบประถมโรงเรียนวัด เมื่อขึ้นชั้นปริญญา พวกเราก็ถูกกระจาย ไปเรียนในหลายภูมิภาคของโลก พี่ชายผมถูกส่งไปฮาวาย พี่สาวไปลอนดอน น้องสาวไปปักกิ่ง ส่วนผมมาเรียนมัธยมปลายที่เยอรมนี 1 ปี แล้วก็มาเรียนต่อที่เนเธอร์แลนด์อีก 5 ปี

มาดูงานบริหารการศึกษาในโรงเรียนในเยอรมนี เนเธอร์แลนด์ และเบลเยียม ระหว่าง 23-31 พฤษภาคม 2559 ครั้งนี้ จึงเหมือนกลับมายังถิ่นเดิม

ระหว่างนั่งรถ มีคนถามเรื่องรัฐธรรมนูญ เราก็เลยคุยเรื่องนี้กันนิดหน่อย พ่อเล่ารับใช้ย้อนหลังกลับไปสมัยที่มีการใช้รัฐธรรมนูญประเพณีกรีกโบราณ ทั้งของนครรัฐสปาตาร์ ของนครรัฐเอเธนส์และเล่าเรื่อยมาจนถึงสมัยโรมัน

เมื่อถูกถามถึงรัฐธรรมนูญฉบับแรกของยุคปัจจุบัน พ่อตอบว่า ก็คือ “มหากฎบัตร แมกนา คาร์ตา ค.ศ.1215 ของอังกฤษ” มหากฎบัตรว่าด้วยสิทธิและเอกสิทธิ์แห่งประชาชนฉบับนี้ รู้จักกันดีในอีกชื่อหนึ่งว่า “มหากฎบัตรแห่งสิทธิเสรีภาพ” แต่เนื้อหาก็ยังไม่เสรีโดยสมบูรณ์ เพราะข้อความส่วนใหญ่กำหนดขอบเขตพระราชอำนาจของกษัตริย์ไม่ให้มีฟุ่มเฟือยอย่างในอดีตเนื้อหาครอบคลุมถึงประโยชน์ของตัวแทนของพวกเจ้าที่ดิน พวกโบสถ์ พวกอัศวิน ไม่ให้ราชวงศ์มา ก้าวก่ายสิทธิของโบสถ์ ไม่ให้เก็บภาษีอัศวิน มหากฎบัตรให้อำนาจคณะขุนนาง 25 คนใช้กำลังต่อต้านกษัตริย์ได้ พระเจ้าจอห์นของอังกฤษจึงไปทูลขอให้พระสันตะปาปาทรงประณามมหากฎบัตรและอีก 4 เดือนต่อมา ก็เกิดสงครามบารอนขึ้นเป็นครั้งแรก

หลายคนถือว่า The Great Charter หรือมหากฎบัตร เป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรกของโลก ซึ่งมีอิทธิพลต่อผู้คนในทวีปยุโรปมาก ก่อนหน้านั้น มนุษย์ยังไม่มีหลักคิดเรื่องสิทธิเสรีภาพ แต่พอได้อ่านมหากฎบัตรกันแล้ว ก็เกิดความคิด ข้อความในมหากฎบัตรมีอิทธิพลต่อหลักการด้านเสรีภาพในรัฐธรรมนูญอังกฤษ และเป็นแบบอย่างของรัฐธรรมนูญในประเทศเกิดใหม่

ตั้งแต่มีมหากฎบัตร เราก็จึงรู้ว่ารัฐธรรมนูญสำคัญต่อมนุษย์ที่มาอยู่รวมกันเป็นประเทศชาติบ้านเมือง มนุษย์ยุคต่อมาจึงให้ความสำคัญกับคนร่างรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่มั่วไปเอาไอ้ปื้ดอีเปี๊ยกลูกเจ้น้องก้นซอยสองที่เคยมีบุญคุณต่อกันมาร่าง คนร่างต้องตกผลึกเรื่องสิทธิเสรีภาพ จะต้องมีความสุขุมลุ่มลึก และมีสำนึกในหลักสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญจึงจะยุติธรรม และตอบสนองความต้องการของมนุษย์ที่อยู่รวมกันเป็นชาติรัฐอย่างแท้จริง

สภาร่างรัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศจึงเป็นที่รวมของเหล่าปรมาจารย์ นักปราชญ์ราชบัณฑิตด้านการเมืองการปกครองและกฎหมาย ผู้ร่างบางคนต้องเคยต่อสู้เรื่องสิทธิเสรีภาพอย่างหนักหน่วงมาแล้วทั้งชีวิต จนความรู้สึกนึกคิดตกผลึก

เมื่อได้ร่างรัฐธรรมนูญแล้ว ประชาชนก็ต้องใช้อำนาจไปลง ประชามติ บางประเทศประชาชนไปลงประชามติร่างที่ประชาชนร่วมริเริ่มร่างกันขึ้นมาเอง อย่างเช่นรัฐธรรมนูญของสวิตเซอร์แลนด์ ค.ศ.1874

บางประเทศรัฐบาลร่างหรือตั้งคณะกรรมการร่าง พอร่างเสร็จ ก็ให้ประชาชนไปลงประชามติ อย่างรัฐธรรมนูญฝรั่งเศส ค.ศ.1958 และรัฐธรรมนูญฟิลิปปินส์ ค.ศ.1987

หลายประเทศให้ประชาชนเลือกสมาชิกสภาร่าง บางประเทศผู้มีอำนาจแต่งตั้งสมาชิกสภาร่าง เมื่อสภาฯยกร่างเสร็จแล้ว ก็ให้ประชาชนไปลงประชามติว่าจะเอาหรือไม่เอา อย่างเช่นรัฐธรรมนูญฝรั่งเศส ค.ศ.1946 รัฐธรรมนูญสเปน ค.ศ.1978 หรืออย่างที่พวกเราชาวไทยกำลังไปลงประชามติในวันที่ 7 สิงหาคมที่จะถึง ก็เป็นแบบนี้

รัฐธรรมนูญที่จะอยู่ได้ศักดิ์สิทธิ์มั่นคงยาวนาน จะต้องไม่เขียนเพื่อบังคับมนุษย์ตลอดไป ผมหมายถึงรัฐธรรมนูญที่ดีต้อง “ไม่เสถียร” คือต้องเป็นรัฐธรรมนูญที่แก้ไขปรับปรุงให้เหมาะสมกับสถานการณ์และความจำเป็นของสังคมได้ไม่ยากนัก

รัฐธรรมนูญที่แก้ไขยาก บั้นปลายท้ายที่สุด ก็จะถูกยกเลิกโดยการจลาจลของประชาชนที่ทนไม่ไหว หรือไม่ก็ถูกยกเลิกโดยการปฏิวัติรัฐประหาร

ก่อนจะลงประชามติรับ หรือไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ ประชาชนของหลายประเทศจึงถูกรณรงค์ให้อ่านทำความเข้าใจความยากง่ายในการแก้ไข และดูใครหรือองค์กรใดที่จะทำหน้าที่แก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ตามครรลองของกฎหมาย

ร่างรัฐธรรมนูญในโลกนี้จำนวนไม่น้อย

เมื่อเป็นรัฐธรรมนูญสมบูรณ์แล้ว

นำหายนะมาสู่ประชาชนที่ลงประชามติรับร่าง

เป็นหายนะที่มาโดยไม่รู้ตัว.

คุณนิติ นวรัตน์
songlok@outlook.co.th  
www.nitipoom.media  
www.facebook.com/nitipoom.thailand 

26 พ.ค. 2559 11:05 26 พ.ค. 2559 11:05 ไทยรัฐ