วันศุกร์ที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

แก้ รธน.เพื่อเป็นผู้นำตลอดชีพ

จากพ่อสู่ลูก-ประธานาธิบดีเอมอมาลี ราห์มอน ประธานาธิบดีทาจิกิสถาน 4 สมัย (ซ้าย) ผู้จัดการลงประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญ หวังครองอำนาจตลอดชีพ หรือปูทางให้นายรัสตัม (รูปเล็ก) ลูกชาย ขึ้นมาเป็นทายาทอำนาจ.

ประเทศไทยมีกำหนดลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่ใน 7 ส.ค.นี้ ส่วนวันนี้ (22 พ.ค.) “สาธารณรัฐทาจิกิสถาน” ก็จัดการลงประชามติ “แก้ไขรัฐธรรมนูญ” ซึ่งจะตัดสินว่าประธานาธิบดี “เอมอมาลี ราห์มอน” วัย 63 ปี จะครองอำนาจได้ “ตลอดชีวิต” หรือไม่

ราห์มอน หรือราห์มานอฟ ครองอำนาจมายาวนาน 24 ปี ตั้งแต่ปี 2535 หรือ 1 ปีหลังทาจิกิสถานแยกเอกราชจาก “สหภาพโซเวียต” ที่ล่มสลายในปี 2534 ต่อมาเขาชนะเลือกตั้งได้เป็นประธานาธิบดีถึง 4 สมัย สมัยแรกในปี 2537 สมัยล่าสุดปี 2556 ทั้งที่เดิมทีรัฐธรรมนูญกำหนดให้ประธานาธิบดีกุมอำนาจได้สูงสุดแค่ 2 สมัย แต่เขาก็แก้ไขรัฐธรรมนูญต่ออายุให้ตัวเองนั่งบัลลังก์ผู้นำมาได้เรื่อยๆ

วาระสมัยที่ 4 จะสิ้นสุดลงในปี 2563 หรือ 4 ปีข้างหน้า แต่ราห์มอนยังไม่คิดวางมือ เสนอให้ประชาชนลงประชามติอีกว่าประธานาธิบดีจะกุมอำนาจได้ไม่จำกัดสมัยหรือไม่ หวังให้ตัวเองเป็นผู้นำได้ตลอดชีวิต ซึ่งดูตามรูปการณ์แล้วน่าจะสมหวัง เพราะยังมีคะแนนนิยมสูง อีกทั้งกุมกำอำนาจรัฐไว้ในมือเหนียวแน่น

ตั้งแต่แยกตัวจากโซเวียต ทาจิกิสถานเกิดสงครามกลางเมือง 5 ปี หลายกลุ่มแย่งชิงอำนาจกัน มีผู้เสียชีวิตกว่า 1 แสนคน และราห์มอนมีบทบาทสำคัญช่วยฝ่ายคอมมิวนิสต์ขับไล่กบฏอิสลามจากกรุงดูชานเบได้สำเร็จ ต่อมาพันธมิตร “สหฝ่ายค้านทาจิก” (ยูทีโอ) ประกอบด้วยเหล่าพรรคการเมืองที่ชูประชาธิปไตย และกลุ่มผู้นำท้องถิ่นที่มี “พรรคฟื้นฟูอิสลาม” (ไออาร์พี) ฝ่ายค้าน หลักเป็นแกนนำ ยอมลงนามข้อตกลงสันติภาพกับราห์มอน บ้านเมืองจึงเริ่มสงบ ทำให้ราห์มอนถูกยกย่องเยี่ยง “วีรบุรุษ”

ตามข้อตกลง ไออาร์พีและพรรคฝ่ายค้านอื่นๆ ต้องแชร์อำนาจกับราห์มอน โดยมีที่นั่งในคณะรัฐมนตรี 1 ใน 3 แต่เอาเข้าจริงๆ กลุ่มยูทีโอกลับถูกขับไม่ให้ร่วมรัฐบาล ราห์มอนยังกระชับอำนาจให้ตัวเองด้วยการกวาดล้างฝ่ายค้าน ปิดกั้นสื่อและเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น

บรรดาแกนนำฝ่ายค้าน รวมทั้งนายมูฮิดดิน คาบิรี ผู้นำพรรคไออาร์พี หนีไปลี้ภัยในต่างแดน แต่หลายคนถูกไล่ล่า คนหนึ่งถูกฉกตัวกลับจากรัสเซียและยัดข้อหาก่อการร้าย อีกคนถูกยิงตายในตุรกี ส่วนนายซายิด ไซดอฟ อดีต รมว.อุตสาหกรรม หนึ่งในผู้ร่ำรวยที่สุดของทาจิกิสถาน ก็ถูกจับหลังประกาศตั้งพรรคฝ่ายค้านพรรคใหม่ก่อนการเลือกตั้งในปี 2556 เขาถูกศาลตัดสินจำคุก 26 ปี ในหลายข้อหา

ราห์มอนยังควบคุมสื่อฯอย่างเข้มงวด ทั้งสั่งปิดเว็บไซต์และโซเชียลมีเดียเป็นประจำ รวมทั้งเฟซบุ๊ก ยูทูบ และอ็อดโนคลาสนิกี้ของรัสเซีย เขายังได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลและศาล โดยศาลรัฐธรรมนูญเคยตัดสินว่าการแก้รัฐธรรมนูญให้ประธานาธิบดีกุมอำนาจได้ตลอดชีพไม่ผิดรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด

แม้ราห์มอนจะทำให้บ้านเมืองสงบลงและยังมีคะแนนนิยมสูง แต่ทาจิกิสถานยังเป็นชาติยากจนที่สุดในหมู่ประเทศที่แยกตัวจากโซเวียต โดย 1 ใน 3 ของประชากรมีชีวิตอยู่ใต้เส้นความยากจน ชาวทาจิกมากมายต้องไปหางานทำในประเทศอื่น โดยเฉพาะรัสเซีย และส่งเงินกลับบ้านสูงถึง 50% ของจีดีพี

แต่ตรงข้าม สมาชิกครอบครัวและญาติสนิทของราห์มอนต่างอยู่ในกลุ่มคนร่ำรวยที่สุด ของประเทศ ทั้งควบคุมธุรกิจสำคัญและมีตำแหน่งสูงในรัฐบาล เช่น “โอซาดา” ลูกสาวของราห์มอน เป็นหัวหน้าสำนักงานประธานาธิบดี ส่วน “รัสตัม เอมอมาลี” ลูกชายวัย 29 ปี ก็ได้เป็นผู้อำนวยการสำนักงานปราบปรามคอร์รัปชัน

เชื่อว่ารัสตัมถูกวางตัวให้เป็น “ทายาทอำนาจ” ของบิดา เพราะหนึ่งในข้อเสนอลงประชามติรวม 41 ข้อครั้งนี้ คือจะให้แก้กฎหมายเดิมที่ระบุว่าผู้ลงสมัครชิงเก้าอี้ประธานาธิบดีต้องมีอายุ 35 ปีขึ้นไป ให้เหลือแค่ 30 ปี ซึ่งจะทำให้รัสตัมลงชิงเก้าอี้ผู้นำสมัยหน้าในปี 2563 ได้ถ้าจำเป็น กรณีที่ราห์มอนวางมือหรือลงชิงไม่ได้

ข้อเสนอสำคัญในประชามติอีกข้อคือจะให้พรรคที่มีฐานทางศาสนาเป็นพรรคนอกกฎหมายต่อไปหรือไม่ ซึ่งเชื่อว่ามุ่งกำจัดพรรคไออาร์พีคู่อริ ซึ่งเป็นพรรคอิสลามที่ถูกตีตราเป็นพรรคนอกกฎหมายในปี 2558

ทาจิกิสถานตั้งอยู่ในเอเชียกลาง ไม่มีทางออกทะเล มีพรมแดนติดกับจีน อัฟกานิสถาน คีร์กีซสถาน และอุซเบกิสถาน มีพื้นที่ 143,100 ตร.กม. มีประชากรประมาณ 8 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นชาวทาจิก นับถือศาสนาอิสลามนิกายสุหนี่ ใช้ภาษาทาจิกเป็นภาษาราชการ เมืองหลวงคือกรุงดูชานเบ

ทุกวันนี้ ทาจิกิสถานยังคงพึ่งพา “รัสเซีย” ลูกพี่เก่าอย่างมาก ทั้งด้านเศรษฐกิจและความมั่นคง โดยให้รัสเซียช่วยต่อสู้ขบวนการค้ายาเสพติดจากอัฟกานิสถานเพื่อนบ้าน และปราบปรามกลุ่มมุสลิมหัวรุนแรง

ยุคหลังๆ ทาจิกิสถานยังขยายความสัมพันธ์กับจีนมากขึ้นเรื่อยๆ โดยจีนทั้งให้เงินกู้ ช่วยสร้างถนนหนทาง อุโมงค์ และระบบไฟฟ้า บริษัทของจีนยังเข้าไปลงทุนสำรวจน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และเหมืองทองคำ

การลงประชามติครั้งนี้ ถ้าไม่พลิกล็อกครั้งใหญ่ ผลคงออกมาตามที่ราห์มอนต้องการ และทาจิกิสถานจะเข้าสู่ระบบผู้นำตลอดชีพ หรือสืบทอดอำนาจในตระกูลเดียว!

บวร โทศรีแก้ว

21 พ.ค. 2559 11:42 21 พ.ค. 2559 11:43 ไทยรัฐ