วันเสาร์ที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ครบ 5 ปีดับบิน ลาดิน อัล เคดาซุ่มฟื้นคืนชีพ

จุดปลิดชีพ–แฟ้มภาพบ้านที่หลบซ่อนตัวของนายโอซามาบิน ลาดิน อดีตผู้นำเครือข่ายอัล เคดา ในเมืองแอบบอตตาบัด ปากีสถาน ก่อนที่เขาจะถูกหน่วยคอมมานโดสหรัฐฯบุกจู่โจมสังหาร เมื่อ 2 พ.ค. 2554 (เอเอฟพี)

2 พ.ค.ที่ผ่านมา เป็นวันครบรอบ 5 ปี ที่ “โอซามา บิน ลาดิน” อดีตผู้นำผู้ก่อตั้งเครือข่ายก่อการร้าย “อัล เคดา” ถูกหน่วยคอมมานโดสหรัฐฯบุกจู่โจมสังหารคารังที่กบดานในเมืองแอบบอตตาบัดในปากีสถาน

อัล เคดา ซึ่งภาษาอารบิกมีความหมายว่า “ฐานทัพ” (base) ก่อตั้งขึ้นในปี 2531 อยู่เบื้องหลังการก่อการร้ายมากมาย รวมทั้งวินาศกรรมสะท้านโลก “9/11” ในสหรัฐฯ มีผู้เสียชีวิตกว่า 3,000 คน เมื่อ 11 ก.ย. 2544

หลังสิ้นบิน ลาดิน อัล เคดา ยิ่งอ่อนกำลังลงเยอะ เพราะผู้นำคนใหม่ คือไอมาน อัล-ซาวาฮิรี บารมียังห่างชั้นบิน ลาดิน ทำให้เกิดการแตกแยกภายใน จนสาขาหนึ่งของอัล เคดา คือกลุ่ม “อัล เคดาในอิรัก” แยกตัวออกมาตั้งกลุ่ม “รัฐอิสลามแห่งอิรักและลีแวนต์” (ไอซิล)

หลังยึดดินแดนในอิรักและซีเรียได้กว้างขวาง ในปี 2557 “ไอซิล” ก็ประกาศตั้ง “รัฐอิสลาม” หรือ “คอลีฟะห์” ในดินแดนที่ตนยึดครอง และเรียกตัวเองว่า “กองกำลังรัฐอิสลาม” (ไอเอส) ซึ่งเติบโตแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆ จนบดบังรัศมี อัล เคดา ลูกพี่เก่า ดึงดูดให้นักรบ “ญีฮาด” จากทั่วโลกหลั่งไหลไปเข้าร่วมหลายพันคน

ไอเอสก่อเหตุโจมตีทั้งในกรุงปารีส บรัสเซลส์ ตูนิเซีย ตุรกี เลบานอน เยเมน ซาอุดีอาระเบีย ทั้งยังระเบิดเครื่องบินโดยสารรัสเซียที่อียิปต์ ส่วนกลุ่มหัวรุนแรงหลายกลุ่มในตะวันออกกลางและภูมิภาคอื่นๆ ประกาศสวามิภักดิ์ต่อไอเอส กลุ่มไอเอสยังใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ได้เก่งกาจ รวมทั้งอินเตอร์เน็ตและโซเชียลมีเดีย ทำให้สามารถโฆษณาชวนเชื่อและเกณฑ์สมาชิกใหม่ได้เหนือกว่าอัล เคดา ชนิดเทียบกันไม่ติด

ถึงแม้สูญเสียบิน ลาดิน และถูกไอเอสแซงหน้า แต่ปัจจุบัน อัล เคดา กำลังฟื้นตัวอย่างช้าๆ แต่หนักแน่น และยังมีพิษสงอันตราย เห็นได้จากกลุ่ม “อัล เคดา ในคาบสมุทรอาระเบีย” (เอคิวเอพี) ยังสามารถโจมตีสำนักงานนิตยสารแนวเสียดสี “ชาร์ลี เอบโด” ในกรุงปารีส เมื่อ 7 ม.ค.2558 มีผู้เสียชีวิต 12 คน

นอกจากนี้ กลุ่ม “อัล เคดาในอิสลามิกมัคห์ริบ” (เอคิวไอเอ็ม) ยังโจมตีโรงแรมและร้านอาหารในมาลี, บูร์กินาฟาโซ, ไอวอรีโคสต์ หลายระลอก ตั้งแต่เดือน พ.ย.2558 มีผู้เสียชีวิตหลายสิบคน รวมทั้งชาวต่างชาติ

กลุ่มเอคิวเอพีก่อตั้งขึ้นเมื่อเดือน ม.ค.2552 จากการรวมตัวกันของอัล เคดา สาขาเยเมนและซาอุดีอาระเบีย เป็นสาขาอัล เคดาที่เข้มแข็งที่สุด มีฐานใหญ่อยู่เยเมน โดยฉวยโอกาสที่รัฐบาลเยเมนสู้รบติดพันกับกบฏ “ฮูธี” รุกยึดพื้นที่ภาคใต้ มีผู้นำชื่อคัสเซม อัล-ริมี ซึ่งขึ้นมาแทนนัสเซอร์ อัล-วูเฮชิ ที่สิ้นชีพจาก “โดรน” ของสหรัฐฯ

นอกจากโจมตีชาร์ลี เอบโด เอคิวเอพียังพยายามวางระเบิดเครื่องบินโดยสารของสหรัฐฯ ที่บินไปยังเมืองดีทรอยต์ในวันคริสต์มาสปี 2552 แต่ล้มเหลว และก่อนรวมตัวตั้งเอคิวเอพี กลุ่มอัล เคดาในเยเมน ยังโจมตีเรือพิฆาต “ยูเอสเอส โคล” ของสหรัฐฯ ที่เมืองท่าเอเดน ทำให้ทหารอเมริกันตาย 17 นาย

ส่วนเอคิวไอเอ็มก่อตั้งในปี 2550 เมื่อกลุ่มอิสลามซาลาฟิสต์ในแอลจีเรียประกาศสวามิภักดิ์ต่อบิน ลาดิน นักรบส่วนใหญ่มาจากภูมิภาคซาฮารา มีฐานที่มั่นอยู่ภาคเหนือมาลี มีเครือข่ายค้ายาเสพติดและลักพาตัวชาวตะวันตกไปเรียกค่าไถ่ ต่อมาถอยไปอยู่ที่ภาคใต้ลิเบีย หลังกองกำลังฝรั่งเศส-แอฟริกา เข้าไปแทรกแซงศึกมาลี แต่ยังอาละวาดในภูมิภาคซาเฮลและมัคห์ริบ รวมทั้งโจมตีในมาลี แอลจีเรีย บูร์กินาฟาโซ และไอวอรีโคสต์

อีกสาขาหนึ่งของอัล เคดา ที่เป็นข่าวบ่อยช่วงนี้ คือ “แนวร่วมอัล นุสรา” ในซีเรีย ซึ่งเริ่มปรากฏตัวในเดือน ม.ค.2555 หรือ 10 เดือนหลังประชาชนลุกฮือขับไล่ประธานาธิบดีบาชาร์ อัล-อัสซาด จนบานปลายเป็นสงครามกลางเมืองซีเรีย อัล นุสรา มีนายอาบู โมฮัมหมัด อัล-โจลานี เป็นผู้นำ มีนักรบราว 7,000-8,000 คน

เดิมทีอัล นุสรา เคยเป็นสาขาหนึ่งของกลุ่ม “รัฐอิสลามในอิรัก” (ไอเอสไอ) ซึ่งตอนนั้นเป็นสาขาของอัล เคดา แต่เดือน เม.ย. 2556 อัล นุสรา ตัดสัมพันธ์กับไอเอส ประกาศสวามิภักดิ์ต่อไอมาน อัล-ซาวาฮิรี ผู้นำสูงสุดของอัล เคดา แทน ส่งผลให้ถูกไอเอสโจมตีขับไล่ออกจากฐานที่มั่นในจังหวัดเดอีร์ เอซซอร์

สาขาของอัล เคดา ยังมีกลุ่ม “อัล เคดาในอนุทวีปอินเดีย” (เอคิวไอเอส) ตั้งขึ้นในปี 2557 ครอบคลุมภูมิภาคเอเชียใต้ ทั้งปากีสถาน อัฟกานิสถาน อินเดีย บังกลาเทศ และเมียนมา มีนักรบแค่ 500-600 คน แต่เชื่อมโยงกับกลุ่มใหญ่ๆ อย่าง “ตอลีบัน” ในปากีสถานและอัฟกานิสถาน โดยตั้งแต่ปี 2558 จนถึงปีนี้เอคิวไอเอสอ้างว่าเป็นผู้สังหารผู้หมิ่นอิสลามในบังกลาเทศจำนวนมาก รวมทั้งนักศึกษา บล็อก–เกอร์ นักวิชาการ และสื่อสิ่งพิมพ์

อีกสาขาคือกลุ่ม “อัล เชบับ” ในโซมาเลีย ซึ่งสู้รบกับรัฐบาลตั้งแต่ปี 2534 ก่อนประกาศสวามิภักดิ์ต่ออัล เคดา ในปี 2553 ต่อมาถูกขับไล่ออกจากกรุงโมกาดิชู ในปี 2554 แต่ยังอาละวาดอยู่ในทั้งโซมาเลียและเคนยา

เป็นไปได้ว่าในระยะยาว อัล เคดา ซึ่งปรับกลยุทธ์ใหม่ กระจายตัวอยู่ในหลายภูมิภาค อาจกลับมาแข็งแกร่งกว่ากลุ่มไอเอส เพราะไอเอสชิงตั้ง “รัฐอิสลาม” มีเขตแดนชัดเจน ทำให้กลายเป็น “สายล่อฟ้า” ตกเป็นเป้าโจมตีจากทัพพันธมิตร รวมทั้งสหรัฐฯและรัสเซีย จนอ่อนเปลี้ยลงเรื่อยๆ

การสิ้นบิน ลาดิน ไม่ใช่ว่าอัล เคดาจะแตกดับสูญสิ้น เพราะเมล็ดพันธุ์ “ญีฮาด” ที่เขาเพาะหว่านไว้ยังคงอยู่ รอโอกาสแตกหน่อเติบโตอีกครั้ง!

บวร โทศรีแก้ว

7 พ.ค. 2559 08:57 7 พ.ค. 2559 09:00 ไทยรัฐ