วันพุธที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วันนักเขียน วันของใคร?

สารสองฉบับตรงหน้า...สารแรก คุณบูรพา อารัมภีร นายกสมาคมนักเขียน เชิญสมาชิกฯไปงานวันนักเขียน 5 พ.ค. และสารฉบับที่สอง หนังสือเล่มหนา ความเป็นมาของคำสยามไทยลาวและขอมฯ เขียนโดยจิตร ภูมิศักดิ์

ผมรู้สึกว่า เนื้อหาในสารสองเรื่องนี้ น่าจะมีความผูกพันกัน เป็นคนละเรื่องเดียวกัน

สารแรก คุณบูรพาบอกงานวันนักเขียนปีนี้มีสองช่วง เช้า 10.00 น. ทำบุญเลี้ยงพระเพล ที่ทำการสมาคม 31 ซอยเทวรัตน์ ถนนกรุงเทพ-นนทบุรี (บ้าน เสาว์ บุญเสนอ) เย็น เวลา 17.00 น. โรงแรมรอยัลรัตนโกสินทร์ ถนนราชดำเนิน

สารฉบับสอง ผมคัดย่อคำนำในการพิมพ์ (หนังสือคำสยามฯ) ครั้งที่สาม อาจารย์ชาญวิทย์ เกษตรศิริ เริ่มต้นเรื่องของจิตร ภูมิศักดิ์ ว่า ความเป็นปัญญาชนปฏิวัติของเขาอุบัติขึ้นในช่วงทศวรรษ 2490–2500 กว่าๆ

ถูกขุดค้นขึ้นมาเป็นปราชญ์ระดับชาติ สร้างความบันดาลใจให้กับคนรุ่นใหม่

ชื่อ จิตร ภูมิศักดิ์ เริ่มเป็นที่รู้จัก ตั้งแต่เป็นนิสิตคณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ (2493-2499) หน้าที่สารานียกรสโมสรนิสิตจุฬาฯ เขาเขียนบทกวี “แม่” และบทความ “ผีตองเหลือง” ถูกอาจารย์ประณาม ถูกเพื่อนนิสิตจับโยนบก และถูกพักการเรียน

อาจารย์นักภาษาศาสตร์อเมริกัน วิลเลียม เกดนีย์ ที่เขาพักพิงและเรียนรู้วิชาการสมัยใหม่ ถูกขับออกจากประเทศไทย ข้อหาโน้มเอียงไปทางคอมมิวนิสต์ ขัดต่อนโยบายของรัฐบาลทั้งไทยและสหรัฐฯ

งานเขียนจำนวนมาก ออกมาในช่วงถูกพักการเรียน และแม้เมื่อเขากลับเข้าไปเรียนจนจบในปี 2499 ก็ยังเขียนต่อไป ในหนังสือพิมพ์ไทยใหม่ (ร่วมกับสุภา ศิริมานนท์ ทองใบ ทองเปาด์) พิมพ์ไทย (ร่วมกับทวีป วรดิลก) ปิตุภูมิ (ร่วมกับเปลื้อง วรรณศรี) และสารเสรี

งานเขียน ศิลปะเพื่อชีวิต ศิลปะเพื่อประชาชน และโฉมหน้าศักดินาไทยฯ เล่มนี้กลายเป็นระเบิดลูกใหญ่โยนเข้าวงการประวัติศาสตร์ไทย ภายหลังการยึดอำนาจของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์

21 ตุลาคม 2501 จิตรก็ถูกจองจำ 7 ปี โดยไม่มีการดำเนินคดีเป็นเรื่องเป็นราว

ในคุกลาดยาว จิตรสร้างผลงานเรื่องแปล “แม่” (แมกซิม กอร์กี้) โคธาน ความเรียงว่าด้วยศาสนา และที่สำคัญ คือการสร้างงานคลาสสิก คือหนังสือ “ความเป็นมาของคำสยาม ไทยลาวและขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ”

“โองการแช่งน้ำ” และ “ข้อคิดใหม่ในประวัติศาสตร์ไทยลุ่มน้ำเจ้าพระยา”

30 ธ.ค.2507 จิตรออกจากคุกลาดยาว 9 เดือนต่อมา เขาเข้าป่าเพื่อปฏิวัติ ร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พ.ย.2508) และอีก 6 เดือน ต่อมา 5 พ.ค.2509 “แดดลบเงาจางหาย เขาตายอยู่ข้างทางเกวียน”

จิตรถูกยิงที่เทือกเขาภูพาน สกลนคร

แต่จิตรยังไม่ตาย ผลงาน ความเป็นมาของคำสยามฯ เขาได้มอบให้สุภา ศิริมานนท์ ใส่กล่องฝังดินไว้ 10 ปี หลัง 14 ต.ค.2516 ชลธิรา สัตยาวัฒนา บุกเบิกการขุดค้น นำมาให้มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์

(ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ประธาน ศจ.เสน่ห์ จามริก รองประธาน) ดำเนินการจัดพิมพ์เมื่อปี 2519

หนังสือพิมพ์ 5 พันเล่ม วางตลาดก่อนเหตุการณ์ 6 ต.ค.2519 แต่ถึงมือผู้อ่านน้อยมาก เพราะส่วนใหญ่ถูกยึดเอาเผาทิ้ง

หนังสือเล่มนี้โดยเนื้อแท้ เป็นงานด้านภาษาศาสตร์ เป็นวิชาที่หาได้ติดอยู่กับไวยากรณ์ และการค้นหารากศัพท์ดังที่เป็นมา แต่เป็นภาษาศาสตร์ที่ขยายปริมณฑลของจิตรออกไป ในการที่จะทำความเข้าใจกับสังคมในมุมกว้าง

จิตรมองเห็นกุญแจอีกดอกหนึ่ง ที่จะไขปัญหาสังคมไทย ภาษาศาสตร์กลายเป็นเครื่องมือหรือทฤษฎีที่มีประสิทธิภาพ ที่จะฉายภาพให้กับวรรณคดีและประวัติศาสตร์ ค้นหาร่องรอยของคนไทย–ลาวได้ก่อนสมัยสุโขทัย

อาจารย์ชาญวิทย์ ทิ้งท้ายคำนำ...แม้ 5 พ.ค.2509 จิตร ภูมิศักดิ์ ตายไปแล้วที่ภูพาน แต่ความเป็นปัญญาชนปฏิวัติ ที่หลากหลายและล้ำลึก ของเขา ได้กลายเป็น “อมตะ” ประหนึ่งว่า เขาได้ดื่มน้ำอมฤต จากการกวนเกษียรสมุทรหรือพิธีชักนาคดึกดำบรรพ์

ดังบทเพลงของ “คาราวาน” “เขาตายเหมือนไร้ค่า แต่ต่อมาก้องนาม ผู้คนไถ่ถามอยากเรียน ชื่อจิตร ภูมิศักดิ์ เป็นนักคิดนักเขียน ดั่งเทียนผู้ถ่องแท้แก่ตน”

อ่านถึงตรงนี้ผมก็เลิกสงสัย วันที่ 5 พฤษภาฯ เป็นวันนักเขียน เพราะนักเขียนชื่อจิตร ภูมิศักดิ์ คนนี้นี่เอง.

กิเลน ประลองเชิง

2 พ.ค. 2559 07:35 2 พ.ค. 2559 07:35 ไทยรัฐ