วันอังคารที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ผีเรือน

ผีเรือน

  • Share:

สำนวนเกี่ยวกับผีที่คนไทยคุ้น กาญจนาคพันธุ์ อธิบายไว้ในหนังสือ “สำนวนไทย” ตัวอย่างผู้ใหญ่จะใช้ห้าม เมื่อเห็นคนถืออาวุธหยอกล้อกันทำท่าจะฟันจะแทง สำนวนแรก เดี๋ยวผีผลัก สำนวนต่อมา “ระวังผีซ้ำด้ำพลอย”

เสฐียร โกเศศ เล่าไว้ในหนังสือเรื่องผีสางเทวดา “ผีเรือนนั้นไทยใหญ่เรียกว่าผีล่ำ ไทยอีสานเรียกว่าผีด้ำ”

คำว่า “ด้ำ” ที่ยังเหลือในสำนวนไทย บางคนว่า อาจมาจากคำ “ด้าม” ผีอาจผลักมือที่ถือด้ามอาวุธ ทำให้บาดเจ็บล้มตายได้

น่าดีใจที่คำว่า “ด้ำ” ผีปู่ย่า...ที่คนไทยทำท่าจะลืม เป็นหลักฐานสำคัญ นักวิชาการจีนยืนยัน บทเพลงปลุกใจที่โกวเจี้ยน เจ้าแคว้นเยว่ แต่งให้นักรบร้อง ก่อนทำสงครามปลดแอกจากฟูไช เจ้าแคว้นหวู ใช้ภาษาตระกูลจีนกี่ภาษาก็แปลไม่ออก

มาเจอคำ “ด้ำ” คำในภาษาไทยโบราณ เมื่อสามพันปีที่แล้ว... เป็นกุญแจสำคัญไขปริศนา แคว้นเยว่ ของโกเจี้ยน เจ้าของแผนกลสามงาม ส่งไซซี ไปลวงแคว้นศัตรู...คนแคว้นเยว่ คือคนเผ่าไท

อีกสำนวน...“ผีเรือนไม่ดี ผีอื่นพลอย” ฟังคล้ายผีซ้ำด้ำพลอย แต่ความหมายไปอีกทาง

กาญจนาคพันธุ์อธิบายว่า สำนวนนี้มีความหมายว่า คนในบ้าน

ไม่ดี เป็นช่องทางให้คนนอกบ้านล่วงล้ำนำความเดือดร้อน หรือความเสียหายให้เกิดขึ้นในบ้าน

สำนวนนี้มาจากความเชื่อเรื่องผีเหมือนกัน...คือไทยเราถือว่า บ้านเรือนมีผีคุ้มครอง เรียก “ผีเรือน” ทำหน้าที่ปกปักรักษาบ้านเรือน ระวังภัยอันตราย ไม่ให้เกิดขึ้นแก่เจ้าของเรือน ตลอดจนคนในบ้านในเรื่องพระลอ ตอนปู่เจ้าจะทำคุณไสยพระลอยังต้องใช้ทัพผีเข้าตี

“ให้อารักข์เขาหนี ผีเขาแพ้แล้วไซร้ กูจะจะใช้สลาเหิร”

ถ้าไม่โจมตีผีเมืองหรือผีอารักข์เสียก่อน ก็จะทำอะไรพระลอไม่ได้

ในเสภา “ขุนช้างขุนแผน” ตอนขุนแผนจะตีเชียงอินทร์ ก็ใช้ทัพผีเข้าตีให้ผีเมืองหนีไป ขุนแผนจึงจะใช้มนต์เสก ลอบเข้าไปจับจ้าวเชียงอินทร์

เรื่องพระลอ–ขุนแผน แสดงว่า ถ้าผีเมืองหรือผีเรือนไม่เก่ง ผีอื่นจึงเข้าเมืองได้

“ผี” แต่ที่เอามาพูดกันนั้น เป็นแค่สำนวนไม่ได้หมายความถึงผีบ้านผีเรือนจริงๆ แต่คนพูดตั้งใจจะหมายถึงคน

ถ้าคนในบ้านไม่ดี ก็เป็นช่องทางให้คนอื่น (ชาติอื่น) เข้าล่วงล้ำดูถูกหรือทำอะไรให้เป็นที่เดือดร้อน

เพลงยาวเจ้าอิศญาณว่า “ผีเรือนตัวไม่ดีผีอื่นพลอย พูดพล่อยพล่อยไม่ดีปากขี้ริ้ว”

นี่ดูจะเป็นตัวอย่างเรื่องปาก เรื่องการพูดแบบกลอนพาไปพูดได้ทุกเรื่อง บางคำพูดทำให้ฝ่ายที่ไม่รักไม่ชอบ ใช้เป็นจุดอ่อนโจมตี

มีอีกสำนวนเรื่องปาก รักจะหยอกกลัวอะไรกับหยิก

สำนวนนี้ หมายความว่า รักจะทำหรือพอใจจะทำอะไรแล้ว ก็ไม่ต้องกลัวจะต้องลำบาก ยุ่งยากหมดเปลือง ฯลฯ เปรียบเหมือนจะเย้าหยอกกันก็ไม่ต้องกลัวถูกหยิกเจ็บตัว

สำนวน “รักจะหยอกกลัวอะไรกับหยิก” ยังมีต่ออีก “กินน้ำพริกไม่ต้องกลัวเผ็ด”

ผมเดา น่าจะเป็นคนที่นายกฯประยุทธ์ ท่านว่า “เป็นพวกเดียวกัน” เรื่องที่ท่านหลุดคำพูด “ถ้ายุ่งกันนักก็ต้องปิดประเทศ” ผมฟังแล้ว ก็ได้แต่อุทานในใจ “งานเข้า”

คนรักคนชอบกันคิดได้แค่นี้ แต่คนที่ไม่รักไม่ชอบ...เขาก็ต้องจับเอาไปขยายความ...ให้ฝรั่งมังค่าเอาไปด่าต่อ...

ในสถานการณ์นี้ คนไม่รักไม่ชอบเป็นคนไทย น่าจะอยู่ในพวก ผีเรือนไม่ดี “ส่วนพวกฝรั่งที่ได้ทีโจมตีไทย...น่าจะอยู่ในพวก ผีอื่นพลอย”

ผมเห็นท่านนายกฯ เอาเรื่องนี้ไปพูดเท่าที่ฟัง...สองครั้ง อยากบอกท่านด้วยสำนวนไทยว่า “กินน้ำพริกไม่ต้องกลัวเผ็ด”

เผลอกินพริก เอาน้ำกลั้วก็ยังแสบลิ้น ก็รีบหาของหวานรสเผ็ดนั้นเจอหวานแก้กันได้ พักเดียวก็หาย...พริกเผ็ดไม่เคยทำให้ถึงตาย อย่าเผลอไปกินอะไรอื่นที่มันเผ็ดกว่าพริกก็แล้วกัน.

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้