วันอังคารที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี

ทีฆายุกา โหตุ มหาราชินี

  • Share:

สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ทุกท่าน อีกไม่กี่วันจะถึงวันสำคัญของปวงชนชาวไทย นั่นคือ วันเฉลิมพระชนมพรรษาของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ หรือ วันแม่แห่งชาติ นั่นเอง และไทยรัฐออนไลน์วันนี้เป็นเรื่องที่ถ้าจำไม่ผิดคุณครูลิลลี่เคยนำเสนอมาแล้วหนึ่งครั้งในไทยรัฐออนไลน์ เพราะเป็นสิ่งที่ยังมีคนใช้คำนี้ผิด ๆ อยู่เลยค่ะ อย่างล่าสุดนี้เนื่องในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา ๑๒ สิงหาคม สายตาของคุณครูลิลลี่เหลือบไปพบกับป้ายแสดงข้อความถวายชัยมงคลเขียนว่า "ฑีฆายุกา โหตุ มหาราชินี” ถ้าที่บอกไว้ก่อนหน้านี้ก็คือหลายปี ถ้าจำไม่ผิดน่าจะประมาณปี พ.ศ.2554 คุณครูลิลลี่เคยเขียนถึงเรื่องนี้มาแล้วนะคะ แต่ตอนนั้นเป็นเรื่องของคำว่า ทีฆายุโก หรือ ฑีฆายุโก ซึ่งจุดประสงค์ก็เพื่อให้คุณ ๆ ได้ทราบกันว่าคำไหนเขียนถูก คำไหนเขียนผิด แล้วก็ได้เฉลยให้ทราบกันไปเรียบร้อยแล้วว่าที่ถูกต้องต้องสะกดด้วย ท ทหาร นะคะ แต่จนแล้วจนรอดก็ยังมีการเขียนผิดปรากฏให้เราเห็นกันอยู่บ่อย ๆ เลยต้องขอมาย้ำอีกทีนะคะว่า คำว่า "ทีฆายุโก" หรือ “ทีฆายุกา” เป็นภาษาบาลี ใช้ ท ทหาร นะคะ มาเจาะลึกกันให้เน้น ๆ ชัด ๆ ก็จะได้ความว่า คำว่า ทีฆ แปลว่า ยั่งยืน ส่วนคำว่า “ก” แปลว่า ผู้ เมื่อเติมเข้าไปข้างหลัง ตามหลักไวยากรณ์ภาษาบาลีสันสกฤตจะแปลจากหลังไปหน้า เพราะฉะนั้น คำนี้ก็จะแปลว่า ผู้ที่มีอายุยืน มาให้ความรู้ทางหลักภาษากันอีกสักนิดนะคะ ในส่วนของคำว่า “ก” นั้น เราเรียกว่า ปัจจัย ซึ่งเป็นคำที่นำมาเติมท้ายคำอื่น เช่นคำว่า นายกรัฐมนตรี หรือ นายก เป็นต้น คำนี้ก็มาจากคำว่า นาย+ก ซึ่งแปลจากหลังมาหน้าตามหลักภาษา ก็จะแปลว่า “ผู้ที่เป็นนาย” ค่ะ ส่วนที่มีทั้ง ทีฆายุโก และ ทีฆายุกา ก็เพราะคำว่า "ทีฆายุกา" สำหรับพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถนั้น เป็นการเปลี่ยนรูปตามไวยากรณ์ เพราะ คำว่า "มหาราชา" เป็นปุงลิงค์ คือเพศชาย จึงต้องใช้ "ทีฆายุโก" ส่วน "มหาราชินี" เป็น อิตถีลิงค์ คือ เพศหญิง จึงใช้ "ทีฆายุกา" ค่ะ

คุณผู้อ่านที่รักคะ คำในภาษาไทยที่มาจากภาษาบาลีที่เดิมเป็น ท ทหาร แล้วมักจะมีผู้เขียนผิดเป็น ฑ นั้นไม่ใช่มีแค่คำว่า ทีฆายุ หรือ ฑีฆายุ นะคะที่เขียนผิดกันอยู่บ่อย ๆ ยังมีอยู่อีกหลายคำ เช่นคำว่า "ทูต" คำนี้จะเห็นผู้เขียนผิดบ่อยมาก เรามักจะเห็นคนเขียนเป็น ฑูต อันนี้ในความเป็นจริงแล้วเป็นภาษาบาลี ใช้ ท ทหาร นะคะ และอีกคำที่พบอยู่บ่อย ๆ โดยเฉพาะในหนังสือเก่า ๆ ตำราเก่า ๆ โบราณ ๆ  ก็คือคำว่า "มนเทียรบาล" เรามักจะเห็นเขียนกันว่า “มณเฑียรบาล” นะคะ รวมทั้งคำว่า "กฎมณเฑียรบาล" ด้วย อันนี้ถ้าเราไปเปิดในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 จะพบว่าการเขียนที่ถูกต้องคือ มนเทียร ค่ะ คำนี้เป็นคำนามแปลว่าเรือนหลวงซึ่งใช้เป็นที่ประทับประจำของพระมหากษัตริย์ ใช้ว่า พระราชมนเทียร ถ้าเป็นคำโบราณจะใช้ว่า พระราชมณเฑียร คำว่า มนเทียรบาล ก็ต้องสะกดแบบนี้นะคะ คือใช้ น หนู และ ท ทหาร ค่ะ แปลว่า กฎหมายว่าด้วยการปกครองภายในพระราชฐาน เรียกข้อบัญญัติพิเศษเกี่ยวกับพระราชฐาน พระราชวงศ์ และ ระเบียบการปกครองในราชสำนัก ว่ากฎมนเทียรบาล ส่วนถ้าเป็น มณเฑียรบาล ถือเป็นคำโบราณนะคะคุณผู้อ่านที่รัก แล้วพบกันใหม่ไทยรัฐออนไลน์ครั้งต่อไปนะคะ สวัสดีค่ะ.

instagram : kru_lilly
facebook : ครูลิลลี่

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้