วันเสาร์ที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
พระปางขอฝน

พระปางขอฝน

โดย บาราย
26 ก.ค. 2558 05:01 น.
  • Share:

ในพระราชพิธีพิรุณศาสตร์ ซึ่งมีทั้งพิธีแบบราชสำนัก และแบบชาวบ้าน เช่นวิธีปั้นเมฆ ฯลฯ นั้น เฉพาะในส่วนพิธีหลวง...ในสมัยรัชกาลที่ 1 โปรดให้ตั้งพระพุทธรูปปางพระคันธารราษฎร์ เป็นประธานพิธี

หนังสือพระพุทธรูปสำคัญ กรมศิลปากร จัดพิมพ์ เมื่อปี 2545 กล่าวว่า พระ บาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โปรดเกล้าฯ ให้หล่อพระคันธารราษฎร์ เมื่อปีเถาะ เบญจศก จ.ศ.1145 พ.ศ.2326

ลักษณะเป็นพระพุทธรูปนั่งขัดสมาธิ ราบ พระหัตถ์ขวายกเสมอพระอุระในท่ากวัก พระหัตถ์ซ้ายวางหงายบนพระเพลา เป็นกิริยารับน้ำ พระพักตร์ค่อนข้างกลม พระขนงโก่ง พระเนตรเหลือบต่ำ โดยลงยาสีเหมือนจริง

พระโอษฐ์บางเรียว พระกรรณยาวเกือบจดพระอังสา ขมวดพระเกศาทำเป็นรูปก้นหอย เรียงตลอดถึงพระเมาลี พระรัศมีทำเป็นรูปดอกบัวตูม ครองจีวรห่มเฉียง เปิดพระอังสาขวามีริ้วผ้าที่ด้านหลัง

องค์พระพุทธรูปรองรับด้วยฐานบัวคว่ำ บัวหงาย และฐานสิงห์ หน้าตักกว้าง 57.40 ซม.สูงเฉพาะพระพักตร์ 63.10ซม. สูงรวมฐาน 87.50ซม.

ลักษณะทั้งหมด เป็นพระราชดำริที่โปรดให้ถ่ายแบบมาจากพระพุทธรูปสมัยโบราณ

เดิมเป็นพระพุทธรูปสำริดลงรักปิดทอง ต่อมา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้กะไหล่ทอง และติดเพชรเม็ดใหญ่เป็นพระอุณาโลมที่พระนลาฏ

ประดิษฐานอยู่ที่หอพระคันธารราษฎร์ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม กรุงเทพมหานคร ปัจจุบัน ไม่มีเพชรที่พระนลาฏ ไม่มีบันทึกว่าเพชรเม็ดใหญ่นั้น...หายไปเมื่อใด

พระคันธารราษฎร์นี้ เดิมคงประดิษฐานในพระบรมมหาราชวัง จนเมื่อปลายสมัยรัชกาลที่ 4 ได้โปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และสร้างปูชนียสถานเพิ่มเติม ได้สร้างหอพระคันธารราษฎร์ขึ้นที่มุมระเบียงด้านหน้าพระอุโบสถ

เป็นอาคารขนาดเล็กยอดปรางค์ ประดิษฐานพระพุทธรูปและเทวรูปสำคัญ ใช้ในพระราชพิธีพิรุณศาสตร์และพระราชพิธีพืชมงคล ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 จนถึงรัชกาลปัจจุบัน

ศ.ดร.ศักดิ์ชัย สายสิงห์ เขียนไว้ในหนังสือ พระพุทธรูปสำคัญ และพุทธศิลป์ในดินแดนไทย (สำนักพิมพ์เมืองโบราณ) ว่า รูปแบบใหม่ในการสร้างพระพุทธรูป ในสมัยรัชกาลที่ 5 คือพระพุทธรูปที่สร้างใหม่ ตามแนวคิดเหมือนจริง

ตัวอย่างที่สำคัญ คือพระคันธารราฐ (สะกดตามต้นฉบับ) เป็นการย้อนกลับไปสร้างตามแบบศิลปะคันธารราฐ (คติที่เชื่อว่าพระพุทธเจ้าเป็นชาวอินเดีย) กล่าวคือพระคันธารราฐ เป็นพระพุทธรูปที่เลียนแบบมาจากพระพุทธรูปในสมัยคันธารราฐของศิลปะอินเดีย

ในยุคที่แรกเริ่มมีการสร้างพระพุทธรูปเป็นครั้งแรก (พุทธศตวรรษ ที่ 6–7)

ศิลปะคันธารราฐ ได้รูปแบบและแนวคิดในการสร้างรูปเคารพมาจากศิลปะ กรีก-โรมัน ซึ่งมีแนวคิดเรื่องเหมือนจริง เช่น การครองจีวรที่เป็นริ้วตามธรรมชาติ

พระพุทธรูปแบบคันธารราฐที่สร้างในสมัยรัชกาลที่ 5 สร้างขึ้นหลายองค์

เท่าที่พบ 3 องค์ ประดิษฐานที่หอพระคันธารราฐ ในพระบรมมหาราชวังองค์หนึ่ง ที่วัดเบญจมบพิตรฯ องค์หนึ่ง และอีกองค์หนึ่ง จัดแสดงในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร.

O บาราย O

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้