วันพุธที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

มหากาพย์!สู้น้ำ เดี๋ยวท่วมเดี๋ยวแล้ง

ภัยแล้ง...ปีนี้แผ่อิทธิพลขยายวงกว้างมาแล้วหลายจังหวัด

พื้นที่จังหวัดปทุมธานีหลายเขตก็ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำประปาเพราะไม่มีน้ำดิบมาผลิต...จ่อวิกฤติเข้ามาใกล้กรุงเทพฯ

ปลายสัปดาห์ที่ผ่านมา อภินันท์ จันทรังษี อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ เป็นพ่องานจัดประชุมสัมมนา “แผนยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศและสถานการณ์ภัยแล้ง” ณ สโมสรทหารบก วิภาวดี โดยมีอธิบดีกรมอุตุนิยมวิทยา ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร อธิบดีกรมชลประธาน อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำเข้าร่วม

เป้าหมายเพื่อป้องกัน แก้ปัญหาอุทกภัย...ภัยแล้ง...คุณภาพน้ำ

ถึงแม้ว่าจะคาดการณ์กันว่า เหลือเวลาอีกสัปดาห์กว่าๆจะเข้าสู่ระบบลมมรสุม...ฝนระลอกใหญ่กำลังจะมาและกระจายตัวดีขึ้น แต่ช่วงเวลาที่ผ่านมาต้องยอมรับว่าปีนี้แล้งผิดปกติ ปริมาณฝนตกน้อยมากๆ ทำให้ต้องคิดกันยาวไปถึงการบริหารจัดการน้ำในปีหน้า...จะทำอย่างไร ที่จะไม่ต้องกลับมาคุยกันอีก

คงต้องยอมรับความจริงที่ว่า ปริมาณ “น้ำ”...แก้ภัยแล้ง ต้องฝากความหวังไว้กับ “ฟ้า...ฝน” ฝนไม่มี น้ำก็ไม่มี ที่สำคัญภาวะฝนน้อยก็น้อยต่อเนื่องมาจากปีที่แล้ว แถมช่วงปีนี้ทิศทางพายุก็ไม่เฉี่ยว ตำแหน่งไม่ดี ความแรงไม่ลงล็อก เกิดฝนทิ้งช่วง เกิดวิกฤติแล้งหนักในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะจังหวัดใจกลางประเทศ

สถานการณ์ภัยแล้งจะยืดเยื้ออีกแค่ไหนนั้น...ราวเดือนสิงหาคมคาดกันว่าถ้าเป็นสถานการณ์ปกติปริมาณฝนจะมาก อาจทำให้เกิดปรากฏการณ์น้ำหลากในหลายพื้นที่ เกิดน้ำท่วมได้

ปัญหามีว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุ “น้ำท่วม” หรือ “ภัยแล้ง” ที่คนไทยต้องเผชิญ ตามหลักการและข้อเท็จจริง เกิดเพราะอะไรกันแน่... ธรรมชาติ หรือมีอะไรผิดพลาด?

น้ำมาก...บริหารจัดการดี น้ำก็จะไม่ท่วม น้ำน้อย...บริหารจัดการอย่างไรถึงจะไม่เกิดภัยแล้ง

พุ่งเป้าไปที่การบริหารจัดการน้ำ...โครงการชลประทานเชิงเดี่ยว ที่มีการส่งน้ำ มีคลองส่งน้ำ...ระบายน้ำ เป็นของตนเอง เช่น โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง ลำพระเพลิง และ โครงการต่อเนื่อง ซึ่งมีหลายๆโครงการใช้น้ำจากแหล่งน้ำเดียวกัน มีคลองส่งน้ำระบายน้ำเชื่อมต่อกัน มี 2 ลุ่มน้ำ... เจ้าพระยา, แม่กลอง

แต่ละปีจะแบ่งฤดูกาลเพาะปลูกเป็น 2 ฤดู...ฤดูฝนกับฤดูแล้ง โดยมีขั้นตอนการวางแผนการส่งน้ำ...การเพาะปลูก การดำเนินการ ติดตาม ประเมินผลการใช้น้ำ ประสิทธิภาพ ผลการใช้น้ำ ให้เป็นไปตามแผน

เกี่ยวกับการบริหารจัดการน้ำ ยังมีเงื่อนปมสำคัญที่น่าจับตา...สัปดาห์ที่ผ่านมาเช่นกัน เครือข่ายนักวิชาการทรัพยากรน้ำออกแถลงการณ์ “เปิดโปง... แผนล้มการปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ” ระบุว่า... ท่ามกลางการเดินหน้าเพื่อปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการน้ำของประเทศอย่างมีส่วนร่วมของประชาชน โดยอยู่ในระหว่างที่สภาปฏิรูปแห่งชาติดำเนินการเสนอกฎหมายแม่บทและแนวทางปรับปรุงโครงสร้าง เพื่อสนับสนุนกลไกที่สามารถแก้ปัญหาการบริหารจัดการน้ำให้เป็นไปในทิศทางที่ถูกต้อง

คณะทำงานในสภาปฏิรูปแห่งชาติ ได้ทุ่มเททำงานหนักอย่างต่อเนื่องหลายเดือน จนกระทั่งมาถึงโค้งสุดท้ายก่อนส่งร่างฯ เข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีและสภานิติบัญญัติแห่งชาติในเร็วๆนี้

ทว่า...ในขณะที่ร่าง “พ.ร.บ.บริหารจัดการทรัพยากรน้ำ” และการจัดทำ “รายงานการปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ” ฉบับสภาปฏิรูปแห่งชาติกำลังดำเนินการอยู่ กลับมีการช่วงชิงโอกาสจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งรีบส่งร่าง พ.ร.บ.ทรัพยากรน้ำฉบับกรมทรัพยากรน้ำ ที่ยังคงเป็นร่างเดิม

ประเด็นสำคัญ...สาระสำคัญยังคงยึดติดกับโครงสร้างเก่าที่มีปัญหามาโดยตลอด ที่เลวร้ายกว่านั้นยังมีการส่งร่าง พ.ร.บ.สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำแห่งชาติ ซึ่งเป็นกฎหมายที่ผูกขาดระบบฐานข้อมูลทรัพยากรน้ำทั้งหมดของประเทศไว้ โดยปราศจากการมีส่วนร่วมของประชาชน และมิได้มีการหารือกับหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องใดๆทั้งสิ้น...“เกิดอะไรขึ้นกันแน่...ในความพยายามฉกฉวยหัวใจหลักในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศเอาไว้ อันจะนำไปสู่ความล้มเหลวของการปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำทั้งระบบของประเทศ”

จับตา พ.ร.บ.ทั้ง 2 ฉบับที่เข้าสู่การพิจารณาและรับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีในทันที และได้เข้าสู่ขั้นตอนของคณะกรรมการกฤษฎีกาเป็นที่เรียบร้อยแล้ว?

เครือข่ายนักวิชาการทรัพยากรน้ำสะท้อนว่าพฤติกรรมเช่นนี้นอกจากจะเป็นการทำลายเจตนารมณ์ในการปฏิรูปประเทศแล้ว ยังเป็นการสืบทอดแนวทางที่ล้มเหลวในการบริหารจัดการน้ำที่มีมาแต่เดิมให้คงอยู่ต่อไป ซึ่งจะส่งผลให้การแก้ปัญหาเรื่อง “น้ำท่วม”... “น้ำแล้ง” จะไม่สามารถแก้ไขให้ลุล่วงได้อย่างแท้จริง

ย้อนเหตุการณ์...การช่วงชิงโอกาสและไม่เคารพในเจตนารมณ์การปฏิรูปอย่างแท้จริงที่สำคัญ

นับจากวันที่ 5 มิถุนายน 2557...อาจารย์ปราโมทย์ ไม้กลัด นำทีมนักวิชาการในคณะอนุกรรมการวิศวกรรมแหล่งน้ำ วสท.ยื่น คสช.ให้ยกเลิก โครงการแผนบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท

26 พฤศจิกายน 2557 สภาปฏิรูปแห่งชาติมีมติแต่งตั้งคณะอนุกรรมาธิการปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ โดยมีอาจารย์ปราโมทย์ ไม้กลัด เป็นประธานอนุกรรมาธิการฯ...ต้นปีวันที่ 19 มกราคม 2558 คณะอนุกรรมาธิการปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งตัวแทนจากกรมทรัพยากรน้ำมาให้ข้อมูลเกี่ยวกับร่างพระราชบัญญัติการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำที่มีอยู่เดิม

20 ม.ค.58 ครม.ผ่านความเห็นชอบ พ.ร.บ.ทรัพยากรน้ำ ฉบับ กรมทรัพยากรน้ำ (ฉบับเดิม)...26 ก.พ.58 สภาปฏิรูปแห่งชาติจัดเวทีรับฟังความเห็นประชาชน เรื่อง การจัดทำยุทธศาสตร์และกฎหมายการบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม...15 พ.ค.58 คณะอนุกรรมาธิการปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการและฟังความเห็นของประชาชน ในหัวข้อ “การปฏิรูปข้อมูลด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารฯ”...

16 มิ.ย.58 คณะรัฐมนตรีผ่านความเห็นชอบ พ.ร.บ.สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำแห่งชาติ...

จนกระทั่งวันที่ 7 ก.ค.58 ที่ผ่านมา คณะอนุกรรมาธิการปฏิรูปการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ นำเสนอรายงานการปฏิรูปกลไกการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและ พ.ร.บ.บริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ต่อสภาปฏิรูปแห่งชาติ

ถึงตรงนี้คงต้องเน้นย้ำถึงสาระสำคัญของปัญหาการบริหารจัดการน้ำของประเทศนั้นอยู่ที่ข้อมูลดังประโยคที่ว่า “Data is Power” ซึ่งข้อมูลจะต้องมีความถูกต้อง...ครบถ้วน...ทันเวลา เพื่อใช้ในการตัดสินใจ

ส่วนประชาชน รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลได้โดยง่าย อีกทั้งยังต้องมีการบริหารจัดการด้วยโครงสร้างและกลไกที่เหมาะสม โดยรัฐจะต้องมีนโยบายที่ชัดเจน มีทิศทางการบริหารจัดการที่เป็นเอกภาพ มีการใช้จ่ายงบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพ...ตรวจสอบได้

ประการสำคัญคือการขับเคลื่อนโครงการที่นำไปสู่การป้องกัน แก้ปัญหาต่างๆนั้น จะต้องมีกระบวนการในการมีส่วนร่วมของประชาชน ตั้งแต่ระดับพื้นที่อย่างแท้จริง เพื่อให้โครงการสามารถบรรลุผลสัมฤทธิ์ได้อย่างราบรื่น ทำให้การบริหารจัดการน้ำของประเทศเป็นไปอย่างมีมาตรฐาน...มีความยั่งยืน

บทสรุปสุดท้าย เครือข่ายนักวิชาการทรัพยากรน้ำ...คงไม่มีอะไรทิ้งท้ายนอกจาก “ขอเรียกร้องความชัดเจนจากรัฐบาลในการปฏิรูปตามเจตนารมณ์ตามที่ให้สัญญาไว้กับประชาชน”.

พื้นที่จังหวัดปทุมธานีหลายเขตก็ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำประปาเพราะไม่มีน้ำดิบมาผลิต...จ่อวิกฤติเข้ามาใกล้กรุงเทพฯ... 15 ก.ค. 2558 08:59 15 ก.ค. 2558 09:00 ไทยรัฐ