วันจันทร์ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

เดชผีถ้วยแก้ว

นิตยสาร “สารคดี” ฉบับเดือนมกราคม 2558 คอลัมน์วิทย์ (ทด) ลองของ ดร.นำชัย ชีววิวรรธน์ เขียนเรื่อง “ผีถ้วยแก้ว” ตอนที่3

ฝรั่งรู้จักและเล่นเกมกระดานสนุก ผีถ้วยแก้ว ในชื่อ “ วีจาบอร์ด” มานาน จนปี ค.ศ.1973 หนังเรื่อง หมอผีเอ็กซอร์ซิสต์ออกฉาย เกม

กระดานก็กลายเป็นเครื่องมือติดต่อวิญญาณ เป็นเครื่องมือของพวกปีศาจไป

ตัวเอกของเรื่อง เด็กหญิงรีแกน เล่นผีถ้วยแก้ว จนผีเข้าสิงเตียง

เขย่าเหาะขึ้นไปติดเพดาน หมอผีมาไล่...นี่คือฉากตื่นเต้นติดตามหนัง แต่ปัญหาที่ตามมา มีคนไม่น้อยคิดว่า หนังเรื่องนี้สร้างมาจากเรื่องจริง

คำถาม...ผีถ้วยแก้วอาศัยกลไกอะไร

หมอและนักสรีรวิทยา ชื่อ วิลเลียม เบนจามิน คาร์เพนเทอร์ มี

ผลงานตีพิมพ์ตั้งแต่ ค.ศ.1852 ว่า กล้ามเนื้อบางชุดเกิดจากการเคลื่อนไหวโดยอัตโนมัติ ไม่ขึ้นกับการรับรู้หรือบังคับควบคุม ด้วยจิตสำนึก เรียกว่า ปรากฏการณ์ ไอดีโอมอเตอร์

ตัวอย่าง การร้องห่มร้องไห้ หรือน้ำตาไหล ควบคุมไม่ได้เมื่อดูหนังเศร้าหรืออ่านเรื่องเศร้า

ชุดความรู้นี้ มีอิทธิพล การเล่นเกมกระดานผีถ้วยแก้ว

ปีต่อมา ไมเคิล ฟาราเดย์ ออกโรงต่อต้าน เขาเห็นเป็นเรื่องเหลวไหล ไม่ยอมให้โรงเรียนซื้อเกมกระดานให้นักเรียนเล่น และพยายามพิสูจน์จนมั่นใจได้ว่า ไม่มีอิทธิพลของไฟฟ้า หรือสนามแม่เหล็กมาเกี่ยวข้อง

ในที่สุด ฟาราเดย์ ก็ออกแบบทดลองจนพิสูจน์ว่า การเคลื่อนไหวบนกระดานผีถ้วยแก้ว ไอดีโอมอเตอร์

ที่น่าทึ่งปนความน่าขัน อีก 100 กว่าปีต่อมา มีคนหัวใสใช้กลไกนี้ หลอกขายเครื่องตรวจระเบิดเทียม GT200 มีทหารที่ว่าชาญฉลาด ใช้งบประมาณซื้อใช้จำนวนไม่น้อย

ปี ค.ศ.2011 ทีมนักวิจัยมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบีย มีนักจิตวิทยา วิศวกรคอมพิวเตอร์ พยายามพิสูจน์ด้วยการใช้หุ่นยนต์จิ้มนิ้วแทนคน แล้วให้นักศึกษาที่เข้าทดลองตอบคำถาม โดยมี “หุ่นยนต์” คือวิญญาณ จะช่วยตอบ

ตัวอย่างคำถาม...กรุงบัวโนสไอเรส เป็นเมืองหลวงของประเทศบราซิลหรือไม่ โอลิมปิก ค.ศ.2000 จัดที่นครซิดนีย์...หรือไม่ คำตอบ มีแค่ ใช่ หรือ ไม่...ผลที่ออกมา น่าประหลาดใจ

เมื่อให้คนเป้าหมายตอบคำถามปากเปล่า...ค่าเฉลี่ยที่จะตอบถูก คือ 50% ผลเท่ากับการเดาสุ่ม

แต่เมื่อทำพิธีกรรมถามบนกระดานผีถ้วยแก้ว คำตอบถูกถึง 65% นักวิจัยจึงสรุปว่า ความรู้ส่วนที่อยู่ใต้จิตสำนึก ฉลาดกว่าจิตสำนึก แสดงว่า ผีถ้วยแก้ว น่าจะเป็นจิตใต้สำนึกของผู้เล่น

ยังมีการทดลองต่อไป คราวนี้ ไม่ใช้หุ่นยนต์ แต่ใช้คนอีกหลายคนเล่นด้วยกัน แต่ให้ทุกคนคาดผ้าปิดตา ความจริงก็คือ คนอื่นทุกคนเป็นหน้าม้า ถึงเวลาเล่นก็ยกมือออก ปล่อยให้เป้าหมายเล่นไปคนเดียว

ผลออกมา คล้ายการใช้หุ่นยนต์ ผู้เล่นบางคนถึงกับบ่น ผู้เล่นคนอื่น (ซึ่งไม่มี) ดันตัวชี้ไปรอบๆ “แรงเหลือเกิน...”

ผลการศึกษานี้ตีพิมพ์ปี 2012 อาจนำไปประยุกต์ใช้ศึกษา กระบวนการความคิด แบบไม่ใช่จิตสำนึก ซึ่งเราไม่รู้ตัวและควบคุมมันไม่ได้

ผมตั้งใจอ่าน...เรื่องผีถ้วยแก้ว พยายามจดจำคำฝรั่ง “วีจาบอร์ด” เอาไว้ จนแน่ใจว่าละคำกับ “ซุปเปอร์บอร์ด” เพราะได้ข่าวซุปเปอร์บอร์ด... ตัดสินเรื่องสำคัญทุกเรื่องให้รัฐบาล กำลังมีวาระประชุม

ทุกโครงการ ตั้งแต่เรื่อง เรือดำน้ำ นโยบายพลังงาน องค์กรในระบบการศึกษา...ฯลฯ ที่กระเย้อกระแหย่งถกเถียงกัน เท่าที่ผมแอบฟังมาไม่ว่าเรื่องจะใหญ่แค่ไหน ใช้เงินหมื่นล้านหรือร้อยล้าน...

คนรายงาน จะต้องเก่งพอ ที่จะสรุปให้แจ่มแจ้ง ให้ซุปเปอร์บอร์ดเข้าใจได้ภายใน 5 นาที

ผมมีภาพ ผู้รู้ผู้สามารถ...ในซุปเปอร์บอร์ดรางๆ...ยังเชื่อมั่นว่า ประสบการณ์ยาวนาน จะบ่มเพาะให้ท่าน ตัดสินทุกเรื่องในเวลาฟังอันแสนสั้นได้ไม่พลาด

ผมเป็นห่วงมากที่สุด เรื่องการศึกษา อยากเห็นเด็กวันนี้ เป็นผู้ใหญ่ที่ดีวันหน้า เป็นทหารก็ไม่ถูกหลอกขายจีที 200 เป็นชาวบ้านก็ทำเป็นคิดเป็น เลือก ส.ส.เป็น บ้านเมืองของเราจะได้ไม่ปั่นป่วนรวนเร...เฮไหน ก็เฮนั่น เหมือนที่แล้วๆมา.

กิเลน ประลองเชิง

12 ก.ค. 2558 10:04 12 ก.ค. 2558 10:04 ไทยรัฐ