วันพุธที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ชัยนาทโมเดล! อีกต้นแบบจัดการน้ำ..สู้แล้ง

กรมชลประทาน ออกประกาศขอให้ชาวนาในเขตลุ่มน้ำเจ้าพระยา ชะลอการปลูกข้าวนาปี สร้างความตื่นตระหนก ชาวนาต่างแย่งสูบน้ำเข้านาตัวเอง ทำให้น้ำน้อยนิดในเขื่อนที่ส่งมาทำน้ำประปาและผลักดันน้ำเค็มมีไม่เพียงพอ มีโอกาสเกิดวิกฤติซ้อนวิกฤติ...เกิดภาวะคนขาดน้ำกินน้ำใช้ซ้อนตามมาได้

เพื่อจะทุเลาเบาบางปัญหา...หลังจาก นายชวลิต ชูขจร ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตรวจสถานการณ์ภัยแล้งที่ จ.ชัยนาท ดูแนวทาง จัดการน้ำของสำนักงานชลประทานที่ 12 พบว่า ทั้งที่ภัยแล้งเกิดขึ้นมาตั้งแต่ต้นปี ที่นี่กลับปลูกข้าวได้เหมือนปกติ ทั้งที่ใช้น้ำไม่มาก เลยเกิดปิ๊งไอเดียนำมาทำเป็น “ชัยนาทโมเดล” ที่จะขยายต่อไปในพื้นที่อื่นๆ

ชัยนาทโมเดล คือ อะไร...ทำกันแบบไหน

“ชัยนาทโมเดลที่ท่านปลัดชวลิตพูดถึงนั้น เป็นการจัดทำแผนที่ และขึ้นทะเบียนเกษตรกรในพื้นที่ ให้รู้ว่าใครอยู่ตรงไหน ปลูกข้าวกี่ไร่ เมื่อไร ใครปลูกแล้ว ยังไม่ปลูก โดยเกษตรกรทุกรายจะมีบัตรประจำตัวผู้ใช้น้ำ ที่เก็บข้อมูลทุกอย่าง สามารถใช้คอมพิวเตอร์ตรวจสอบข้อมูลได้รวดเร็ว ข้อมูลนี้นอกจากจะทำให้การบริหารจัดการน้ำเป็นระบบ ยังป้องกันปัญหาการสวมสิทธิ์มาใช้น้ำและขอค่าชดเชยได้ด้วย”

นายฎรงศ์กร สมตน ผู้อำนวยการสำนักงานชลประทานที่ 12 เจ้าของไอเดีย “ชัยนาทโมเดล” บอกว่า โครงการนี้ทำมาตั้งแต่ปี 2552 เนื่องจากชัยนาทประสบปัญหาภัยแล้งทุกปี ชาวบ้านแย่งน้ำกันตลอด เลยคิดวิธีแก้ปัญหา... ใช้หลักคิดจะปล่อยน้ำให้ชาวนาอย่างไรถึงจะได้น้ำทั่วถึง และตรงตามระยะเวลาที่ชาวนาต้องการ

“เพราะก่อนหน้านี้ เราปล่อยน้ำไปโดยไม่รู้ข้อมูล พื้นที่ไหนปลูกข้าวหรือยัง เลยเกิดปัญหาการสูญเปล่าไปมาก เพราะชาวนายังไม่ปลูกข้าว ส่วนที่ปลูกข้าวไปแล้ว ได้น้ำแบบได้แล้วได้อีก แต่เมื่อนำระบบที่เราคิดเอง

ทำเอง ใช้เงินส่วนตัวกับงบประมาณบางส่วนของสำนักงาน และขอความร่วมมือชาวนาในเขตส่งน้ำเดียวกัน ปลูกข้าวพร้อมกัน มันเลยทำให้ส่งน้ำไปจ่ายให้ชาวนาได้คุ้มค่า การสูญเปล่าน้อยลง เมื่อเปรียบกับการส่งน้ำแบบเมื่อก่อน ที่มักจะส่งไปตามการร้องขอของชาวบ้าน โดยตรวจสอบไม่ได้ว่า เขาเดือดร้อนจริง มีการปลูกข้าวจริงมากน้อยแค่ไหน หรือเดือดร้อนอยู่แค่ไม่กี่คน”

ไม่เพียงจะช่วยให้จ่ายน้ำให้ชาวนาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพเท่านั้น การขึ้นทะเบียนและทำแผนที่ยังช่วยแก้ปัญหาโรคแมลงได้ด้วย อย่าง กรณีเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลระบาด จะใช้วิธีปล่อยน้ำเข้านาให้สูงเพื่อไล่เพลี้ยกระโดดออกจากนาได้ทัน...

แม้แต่ช่วงไหนเกิดฝนตกฉับพลันน้ำท่วมนาข้าว ระบบนี้ยังมีหัวหน้าคูคลองในพื้นที่คอยประสานงานแจ้งข่าวขอเครื่องสูบน้ำมาเร่งดูดน้ำออกจากนาได้ทันก่อนข้าวจะจมน้ำตายอีกด้วย

ผลจากการใช้และพัฒนาระบบนี้มา 6 ปี เจ้าของไอเดีย “ชัยนาทโมเดล” บอกว่าที่ผ่านมา หน้าแล้งไม่เคยพบเห็นข้าวยืนต้นตาย แล้งหนักปี 57 ก็ไม่มี แล้งจัดปี 58 ที่เพิ่งผ่านไปก็ไม่มีให้เห็นอีกเช่นกัน.


เพ็ญพิชญา เตียว

กรมชลประทาน ออกประกาศขอให้ชาวนาในเขตลุ่มน้ำเจ้าพระยา ชะลอการปลูกข้าวนาปี สร้างความตื่นตระหนก ชาวนาต่างแย่งสูบน้ำเข้านาตัวเอง.. 23 มิ.ย. 2558 10:22 ไทยรัฐ