วันอังคารที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ลุงบุญยืนกับมลาบรี

โดย บาราย

เมื่อได้อ่านเรื่องลุงบุญยืน สุขเสน่ห์ (ฝรั่ง) ผู้พลาดหวังจากเส้นทางมิชชันนารี เข้าสู่เส้นทางพัฒนาชีวิตคนป่าตองเหลือง ที่องค์บรรจุนสืบค้นมาเขียนไว้ในหนังสือสยามหลากเผ่าหลายพันธุ์ (สำนักพิมพ์มติชน 2553) มีคำถามในใจ...ลุงบุญยืน หรือคนป่าตองเหลือง... เป็นคนไทย...ด้วยหรือเปล่า

เมื่อไปถึงหมู่บ้านห้วยฮ่อม จังหวัดแพร่ ....ผู้ไปเยือนก็จะเจอฝรั่งผิวขาว 5-6 คน มีทั้งผู้สูงอายุ คนหนุ่มสาว และเด็กน้อยหน้าใส ทักทายด้วยภาษาไทยคำเมือง ฝรั่งกลุ่มนี้มีทีท่าเป็นที่รักและเป็นพวกเดียวกับชาวบ้าน ซึ่งพวกเขาเรียกตัวเองว่ามลาบรี

มลาบรี แปลว่า คนป่า ชาวบ้านเรียกตัวเอง เพื่อหลีกคำว่า “ผีตองเหลือง” คำที่ถือว่าดูถูกเหยียดหยาม

ในอดีต มลาบรีเร่ร่อนไปเรื่อยๆตามแหล่งอาหาร ไม่มีการเพาะปลูก ไม่มีการเลี้ยงสัตว์ ไม่มีการสะสมทรัพย์สินสิ่งของใดๆ และที่สำคัญ พวกเขาแทบจะไม่ติดต่อกับคนภายนอก

มลาบรีไม่มีความรู้เกี่ยวกับผู้คน วัฒนธรรม และสังคมคนเมือง แต่พวกเขาก็ร่ำรวยศัพท์ภาษาเกี่ยวกับชีวิตในป่า ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม มีคำศัพท์เกี่ยวกับพืช สัตว์ การล่าสัตว์ และการขุดเผือกมัน

พวกเขาเลือกเฉพาะหัวมันครึ่งค่อนหัว ไม่ขุดไปถึงราก ปล่อยให้มันเติบโตต่อไป เมื่อย้อนกลับมาเมื่อไหร่ ก็เข้าไปขุดกินได้อีก

แต่ละขั้นตอนในการขุดเผือกมัน เริ่มขุด ขุดจนพบหัวเผือกหัวมัน การเอาหัวเผือกหัวมันขึ้นจากใต้ดิน ล้วนมีคำศัพท์เฉพาะทุกขั้นทุกตอน ถือเป็นความละเอียดอ่อนที่เกิดจากการสะสมความรู้ต่อเนื่อง

นักภาษาศาสตร์จัดชาวมลาบรี เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ในตระกูลออสโตรเอเชียติก เชื้อชาติ และภาษาอยู่ในกลุ่มมอญ-เขมร องค์ บรรจุน เป็นชาวมอญ ได้ยินสำเนียงภาษามลาบรี ยอมรับว่าน้ำหนักความถี่ในการเปล่งเสียง และคำศัพท์มากมาย...ใกล้เคียงกัน

ระหว่างเร่ร่อนเสาะหาแหล่งอาหารก็จะสร้างที่พักอาศัย เมื่ออาหารไม่เพียงพอก็ย้ายโดยไม่รอให้ใบตองที่มุงหลังคากลายเป็นสีเหลือง ถ้าหากแหล่งอาหารยังพอมีใบตองแห้งเหลือง พวกเขาก็จะหาใบตองใหม่มาซ่อม

ตำนานเล่าว่า ชาวมลาบรี มีต้นกำเนิดอยู่บริเวณต้นไม้แม่น้ำโขง แขวงไชยะบุรี ประเทศลาวข้อมูลจากการสำรวจโดยคณะผู้เผยแผ่ศาสนาคริสต์ ชาวมลาบรีมีหลักแหล่งในสองหมู่บ้าน คือ บ้านห้วยหยวก หมู่ที่ 6 ตำบลแม่ขะนิง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน และที่บ้านห้วยฮ่อม หมู่ที่ 13 ตำบลบ้านเวียง อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ สองหมู่บ้านมีประชากรราว 300 คน

ส่วนชาวมลาบรี ที่บ้านแม่วะ อำเภอลอง จังหวัดแพร่ และบ้านแลง อำเภอสันติสุข จังหวัดน่าน ยังไม่มีการสำรวจจริงจัง มีประมาณ 50 คน

วิเคราะห์ในทางพันธุกรรม ชาวมลาบรีมีลักษณะเอกพันธุ์สูงมาก ไม่มีความหลากหลายของ ดีเอ็นเอ มีการสืบเชื้อสายกันเฉพาะภายในกลุ่ม ตามความเชื่อของกลุ่มห้ามแต่งงานคนกลุ่มอื่น ไม่ว่าหญิงและชาย ใครฝ่าฝืนถือว่าผิดผี และจะต้องมีอันเป็นไป

มลาบรีในหมู่บ้านห้วยหยวกมีเลือดกรุ๊ปเอ...เกือบทั้งหมู่บ้าน เลือดกรุ๊ปโอมีคนเดียว

การผสมพันธุ์จากพ่อแม่ที่มาจากสายโลหิตเดียวกัน ทางพันธุศาสตร์ถือว่าเป็นภาวะวิกฤติ

หากสืบสายพันธุ์กันอย่างนี้ต่อไป ลักษณะด้อยทางพันธุกรรมก็จะมาเข้าคู่กันมากขึ้น เป็นสาเหตุหนึ่งของการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิต
ลุงบุญยืน ฝรั่งอาวุโส เคยมีชื่อฝรั่ง...Eujean Long ชื่อบุญยืนได้มาจากตัวเองและเพื่อนๆ

ช่วยกันหาคำไทย ติดปัญหานามสกุล Long ซึ่งแปลว่ายาว หาคำถูกใจไม่ได้ จึงขอยืมนามสกุล “สุขเสน่ห์” ของเพื่อนคนไทยมาใช้
เข้ามาเมืองไทยในฐานะคณะเผยแผ่

ศาสนาคริสต์ชาวอเมริกัน ในกรุงเทพฯ 2 ปี ย้ายมาอยู่จังหวัดแพร่ ถึงวันนี้ลุงบุญยืนกับครอบครัวอยู่เมืองไทยย่างเข้าปีที่ 30
ลุงบุญยืนคลุกคลีกับชาวมลาบรีในสมัยที่

ยังไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง แม้พื้นที่ป่าจะไร้คนจับจอง แต่แหล่งอาหารก็ลดน้อยลง จึงต้องหาของป่าเล็กๆ น้อยๆมาขาย หรือรับจ้างทำไร่ เก็บผลไม้ให้ชาวม้งแลกอาหาร ซึ่งมักจะถูกเอารัดเอาเปรียบ ได้ค่าแรงเพียงประทังไปมื้อหนึ่ง

บางครั้งก็ต้องถูกนายจ้างอ้างว่าติดหนี้ ตามตัวไปทำงานหนัก...ใช้หนี้เป็นเวลานานกว่าลุงบุญยืนจะเรียนรู้ภาษา

มลาบรี จนเข้าไปช่วยเหลือตั้งแต่ด้านสุขอนามัย การรักษาพยาบาล ให้ความรู้เรื่องการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ สอนให้สานเปลนั่ง ถักย่ามสะพาย ลงทุนซื้อกรรมสิทธิ์ที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิบนเขาทั้งจากชาวบ้าน แบ่งให้ชาวมลาบรีปลูกบ้านถาวร แต่ให้อิสระในการย้ายออกไปไหนได้ทุกเมื่อ

วันนี้สภาพชีวิตชาวมลาบรีดีขึ้น ปลูกบ้านมุงหลังคาสังกะสี สามารถซื้อกับข้าวจากพ่อค้าพื้นราบที่นำมาขายได้

สภาพชีวิตชาวมลาบรีที่บ้านห้วยฮ่อม จังหวัดแพร่ แตกต่างจากชาวมลาบรีที่บ้านห้วยหยวก จังหวัดน่าน ที่นั่นแม้พวกเขาจะพัฒนาชีวิตมีบ้านเป็นหลักแหล่ง สวมใส่เสื้อผ้ากันทุกคน แต่วันดีคืนดีเจ้าหน้าที่ก็มาสั่งให้พวกเขาเข้าป่า แก้ผ้าถือหอกล่าสัตว์ หลามข้าวด้วยกระบอกไม้ไผ่ แสดงให้นักท่องเที่ยวดู แลกกับหมูผอมๆ

สภาพของชาวมลาบรีที่บ้านห้วยหยวก จึงเหมือนถูกจับดองทั้งเป็น เหมือนไม้ดัดในกระถาง ที่ถูกตัดแต่งให้เข้ารูป ไม่ให้ตายแต่ห้ามโต

แต่ไม่ว่าชาวมลาบรี และกลุ่มลุงบุญยืน ...จะเข้าใจว่าตัวเองเป็นคนไทยหรือไม่ หากใช้หลักความคุ้นเคยเป็นญาติอย่างยิ่ง ทั้งลุงบุญยืน ทั้งชาวมลาบรีล้วนแต่เป็นคนไทยไปด้วยกันหมดแล้ว.

O บาราย O

20 มิ.ย. 2558 10:38 ไทยรัฐ