วันพุธที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ห่วงและความผูกพัน

ประเทศเล็กยากจนอย่างเนปาล คงรับมือกับแผ่นดินไหวครั้งนี้ได้ยาก ข่าวแคนาดาและจีน ส่งทั้งเงินทั้งข้าวของทั้งกำลังคนไปช่วย...ชี้ว่า เรื่องของมนุษยธรรม ไม่จำกัดระยะไกล ใกล้ ไม่แบ่งแยกเผ่าพันธุ์ เชื้อชาติ และศาสนา

นอกจากความผูกพันตามประสามนุษยชาติร่วมโลก ไทยประเทศพุทธศาสนากับเนปาล มีความผูกพัน ถ้าเป็นเชือก ก็หลายเส้น แน่นเหนียวและเนิ่นนานนักหนา

ลุมพินีวัน สวนที่พระพุทธเจ้าประสูติ เป็นสังเวชนียสถานแห่งที่ 1 วันนี้มีเนื้อที่ราว 2 พันไร่ อยู่ในเขตเนปาลติดชายแดนอินเดียทางเหนือเมืองโครักปูร์ ยังเป็นชนบทมีคนอาศัยอยู่ไม่มาก มีสิ่งปลูกสร้างเป็นพุทธสถานเล็กน้อย มีวัดพุทธหลายวัด

ท่านอาจารย์พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต) อธิบายเรื่องพระพุทธศาสนาในเนปาล (พระพุทธศาสนาในเอเชีย ธรรมสภา-สถาบันลือธรรม พิมพ์ครั้งที่ 6 พ.ศ.2555) ว่า เนปาลเป็นแดนชาติภูมิของพระพุทธเจ้า

เคยเป็นที่ตั้งสถานที่สำคัญ เช่น เมืองกบิลพัสดุ์ เมืองเทวทหะ ตำบลลุมพินี ฯลฯ

เรื่องพระพุทธศาสนาในเนปาลสมัยแรกๆ ยังเลือนราง เพิ่งจะปรากฏหลักฐานชัดเจน ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช ในพุทธศตวรรษที่ 3 สมัยเป็นราชกุมารทรงเสด็จเนปาลครั้งแรก ปราบกบฏ ครั้นเสด็จครองราชย์ ก็ได้เสด็จไปลุมพินีเพื่อนมัสการสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า

ครั้งนี้ พระเจ้าอโศก ได้ทรงประดิษฐานหลักศิลาจารึก ไว้เป็นอนุสรณ์

พระเจ้าอโศก ยังได้ส่งพระราชธิดา จารุมตี ให้อภิเษกสมรสกับขุนนางเนปาล สร้างสถูปและวัดไว้หลายแห่ง

มีการทะนุบำรุงพระพุทธศาสนาในเนปาลอย่างจริงจัง ในรัชกาลพระเจ้าอังสุวรมัน พุทธศตวรรษที่ 12

กษัตริย์พระองค์นี้ ได้พระราชทานธิดา ไปอภิเษกสมรสกับพระเจ้า สรองสันคัมโป แห่งทิเบต ทำให้พระพุทธศาสนาเผยแพร่ในทิเบต

ปรากฏหลักฐาน บัณฑิตชาวเนปาลร่วมงานแปลพระคัมภีร์ภาษาสันสกฤต เป็นภาษาทิเบต ในราชสำนักทิเบต ความสัมพันธ์ระหว่างเนปาลและทิเบต มั่นคงแน่นแฟ้นยิ่งขึ้นในสมัยพระศานตรักษิต พุทธศตวรรษที่ 14

สมัยที่ชาวมุสลิมรุกรานแคว้นพิหารและเบงกอล พระภิกษุมากมายหลบลี้หนีภัยไปอยู่เนปาล และนำคัมภีร์มีค่ามากมาย ไปถึงทิเบต ได้รับการเก็บรักษาอย่างดีจนถึงทุกวันนี้

เนปาลเป็นสะพานเชื่อมประสานวัฒนธรรมระหว่างดินแดนต่างๆ สองฟากข้างภูเขาหิมาลัย เป็นเวลาหลายศตวรรษ

ต่อมา เมื่อมหาวิทยาลัยนาลันทาถูกทำลาย พระพุทธศาสนาเสื่อมสูญไปจากอินเดีย พระพุทธศาสนาในเนปาลก็เสื่อมลง ลักษณะพิเศษ เครื่องหมายจำเพาะพระพุทธศาสนา ชีวิตพระสงฆ์ในวัดวาอาราม

การต่อต้านความถือวรรณะ การปลดเปลื้องความเชื่อถือไสยศาสตร์ต่างๆ ก็เลือนจางหายไป

เนปาลกลายเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนาแบบตันตระ มี 4 นิกายพุทธปรัชญาสำนักใหญ่ๆ แยกย่อยไปอีกหลายสาขา นิกายเหล่านี้ ผสมผสานปรัชญาหลายแนวในอินเดียและทิเบต ด้วยอิทธิพลของศาสนาฮินดู และพระพุทธศาสนา

เมื่อไม่นานมานี้ เพิ่งมีการฟื้นฟูพุทธศาสนาแบบเถรวาท ธรรโมทัยสภาได้อุปถัมภ์ให้พระภิกษุจากลังกาจากเนปาล ได้รับการศึกษาอบรมในลังกา ไปทำงานเผยแพร่ในเนปาลอย่างจริงจัง

จบชุดความรู้เรื่องเนปาล ผมนึกถึงพุทธประวัติ พระสิทธัตถะกุมาร ประสูติที่สวนลุมพินี ในกรุงกบิลพัสดุ์ ตอนพระโอรสกำเนิด พระสิทธัตถะทรงอุทาน “ห่วงเกิดขึ้นแล้ว เครื่องผูกพันเกิดขึ้นแล้ว”

“คำห่วง คือคำราหุล ในภาษาบาลี ชื่อนี้ จึงเป็นชื่อพระโอรส...พระราหุล”

เหตุการณ์สำคัญเหล่านี้ ล้วนแต่เกิดขึ้นในเนปาล...ชาวพุทธอย่างเราๆ จึงมีเหตุให้ต้องห่วงและผูกพันเนปาล...มากมายเหลือเกิน หากช่วยอะไรเขาได้ ในช่วงแผ่นดินไหวนี้ ก็ต้องช่วยไปตามกำลังที่มี.

กิเลน ประลองเชิง

28 เม.ย. 2558 09:48 28 เม.ย. 2558 09:48 ไทยรัฐ