วันศุกร์ที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
กากี่นั้ง

กากี่นั้ง

โดย บาราย
26 เม.ย. 2558 05:01 น.
  • Share:

อาจารย์ถาวร สิกขโกศล เขียนไว้ในหนังสือ แต้จิ๋วจีนกลุ่มน้อยที่ยิ่งใหญ่ (สำนักพิมพ์มติชน พ.ศ.2554) ว่า ความเข้าใจเรื่อง “กากี่นั้ง” ตามระบบเครือญาติจีน ในหมู่ลูกหลานจีนในไทยมีน้อยมาก

ญาติชั้นกากี่นั้ง สังคมแต้จิ๋ว ใช้ บอกลำดับรุ่นชุดเดียวกัน การลำดับญาติลำดับศักดิ์ ทำได้จากคำบอกเล่าการลำดับรุ่น เมื่อเป็นเช่นนี้ คนอายุ 20 ปี อาจมีศักดิ์เป็นปู่ของคนอายุ 60 ปีก็ได้

ใครไม่แน่ใจ ต้องการรู้ก็เปิดดูในบันทึกประจำตระกูล ซึ่งจะมีอยู่ที่ศาลประจำตระกูลทุกหมู่บ้าน

คำบอกเล่าลำดับรุ่น ปกติแต่ละแซ่แยกเป็นหลายสิบชุด หรือนับร้อยชุด เมื่ออพยพย้ายถิ่น แยกสายกันไป ต่างก็ตั้งคำบอกเล่าลำดับรุ่นชุดใหม่ ขึ้นใช้ในสายหรือสาขาของตน

กากี่นั้งยังมีกรณีพิเศษ แยกสาขากันมานานใช้คำบอกเล่าลำดับรุ่นคนละชุด แต่สาขาหนึ่งมีบารมีหรือมีอิทธิพลมาก จนอีกสาขาที่ตกต่ำ ยำเกรง หรือชื่นชม จึงไปขอใช้คำบอกรุ่นชุดเดียวกับที่มีอำนาจบารมีมากกว่า

การเปลี่ยนสายสกุล เปลี่ยนแซ่นี้ ส่วนมากเกิดจากความจำใจมากกว่าเต็มใจ คนแต้จิ๋วเรียกกรณีนี้ว่า เจียะเตี่ยว คือ ถูกกลืน

โบตั๋นอธิบายไว้ในจดหมายจากเมืองไทยว่า ญาติชั้นคนกันเอง เรียกภาษาแต้จิ๋วว่า “กากี่นั้ง” หมายถึงญาติห่างๆ ที่ใช้แซ่เดียวกันมาจากตำบลเดียวกัน แต่ถ้าแซ่เดียวกัน ต้นตระกูลมาจากตำบลอื่น เรียกว่าญาติชั้น “จง”

ญาติชั้นจง หรือญาติร่วมแซ่ จะห่างชิดแค่ไหน ถ้าใช้คำบอกเล่าลำดับรุ่นต่างชุดกันลำดับญาติกันไม่ได้ชัดเจน ถือเป็นญาติ

เมื่อนับญาติกันแล้ว หญิงชายที่ใช้แซ่เดียวกัน แม้มิได้เป็นญาติกัน จึงถือกันว่าจะแต่งงานกันไม่ได้

ปัจจุบัน กฎหมายสมรสในประเทศจีน อนุญาตให้ญาติแซ่เดียวกันที่พ้น ชุดไว้ทุกข์ 5 ชุด คือ 9 ชั่วคน (ตามความหมายจริงคือ 5 ชั่วคน) แม้จะใช้คำบอกเล่าลำดับรุ่นชุดเดียวกัน แต่งงานกันได้ เพราะไม่มีผลร้ายทางพันธุกรรม

กากี่นั้งแต่งงานกันเองในหมู่บ้าน จึงเป็นเรื่องได้รับความนิยม เพราะเพิ่มความเป็นญาติมาเป็นคนในครอบครัวเดียวกัน

ในหนังสือลูกหลานคนแต้จิ๋ว เหล่าตั๊ง อธิบายไว้ว่า กากี่นั้ง แปลว่าคนกันเองหรือพวกเดียวกัน แต่ถ้าเป็นชิงนั้ง แปลว่าเป็นญาติกันหรือญาติสนิท

กล่าวโดยสรุป การนับญาติของคนจีนมี 3 ระดับ คือ ชิงนั้ง ญาติสนิทญาติในครอบครัวเดียวกัน กากี่นั้ง ญาติห่างๆ ญาติร่วมสายสกุลย่อยในแซ่ และจง ญาติร่วมแซ่ ญาติห่างมาก

สำหรับลูกหลานจีนในไทย ระบบครอบครัวใหญ่เสื่อมไปญาติร่วมเทียด ร่วมทวดไม่ค่อยถือว่าเป็นคนครอบครัวเดียวกัน หรือชิงนั้ง ไม่ต้องไว้ทุกข์ให้กัน ถือเป็นเพียงญาติชั้นกากี่นั้งต่างครอบครัว

สังคมไทยปัจจุบัน ถ้าพ้น 3 หรือ 4 ชั่วคนไปแล้ว ก็ถือเป็นญาติห่าง หรือกลายเป็นคนอื่นไปเลยก็มี กากี่นั้งตามความหมายของจีนแต้จิ๋ว ซึ่งยังเป็นญาติไม่ห่างกันมากนัก ในความรู้สึกของสังคมไทย จึงกลายเป็นญาติห่างไป

อาจารย์ถาวรบอกว่า ความเข้าใจเรื่องกากี่นั้ง ตามระบบเครือญาติจีน ในหมู่ลูกหลานจีนในไทยมีน้อยมาก คำกากี่นั้งในสังคมไทยจึงใช้ในความหมายคนกันเอง

ความหมายในฐานะญาติร่วมสายสกุล ที่ถูกต้องสมบูรณ์เหลือผู้รู้น้อยลงทุกวัน

และที่เข้าใจชัดไปถึงความหมายดั้งเดิมว่า กากี่นั้ง คือ คนในครอบครัวเดียวกันแทบจะไม่มี.

บาราย

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้