วันพุธที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

อวสานหงสาฯ

ฝั่งตรงข้ามคลองบางเรือหัก...ปากอ่าวแม่กลอง...บ้านเกิดผม เรียกกันว่า“ฝั่งมอญ” มีศาลเจ้าสองศาล เยื้องไปหน่อยมีศาลากลางบ้าน เสียงจากงานเทศกาล หรือเสียงผัวเมียมอญทะเลาะกัน คนฝั่งเราได้ยินชัดเจน

แต่เสียงที่คุ้น...เคย เป็นเสียง “ยายซิว” ทุกค่ำแกเมาเหล้า แล้วก็ตะโกนด่า คำที่แกย้ำบ่อยๆ ฟังเหมือนเสียงเคาะไม้ ต๊อกๆๆ แต่คำจริง คือ “จะต๊อก” หมายถึงการ “สังวาส” เป็นคำผู้ชายใช้ด่าผู้หญิง ผู้หญิงด่าผู้หญิง

ศิลปวัฒนธรรม ฉบับเดือนเมษายน องค์ บรรจุน คนนี้ผมเป็นแฟนประจำ หนังสือทุกเล่มเขียนเรื่องคนมอญ ผมเจอเป็นซื้อ...เขียนเรื่อง “วัฒนธรรมคำด่า”

คำด่าหนึ่ง ในวรรณคดีไทยเรื่องไกรทอง อีกลีกลำส่ำสาม นางตะเภาแก้ว ตะเภาทอง ด่านางวิมาลา เมียชาละวัน นัยของคำ “อีกลีกลำส่ำสาม” หญิงกาลีมีผัวสามคน

คำนี้หายไปแล้ว คงไม่มีผู้หญิงคนไหน ทำซ้ำ มีผัวทั้งจระเข้ทั้งคนอีก

คำด่าของคนอีสานเก่า หมากินความคิด เทียบกับภาษาไทยบ้านๆ คงทำนองเดียวกับโง่บัดซบ คนใต้ก็มีคำด่ามากมาย ซื่อบื้อ เกือบจะโง่ เบล่อ โง่ โบล่ะ ขี้เหร่

“ถ็อกหวัก” แปลตรงไม่ได้ เทียบเคียงได้ประมาณว่า เป็นการขยายขนาดเต็มที่ของอวัยวะเพศชาย

คราวนี้ ก็มาถึงคำด่าของมอญ องค์ บรรจุน เริ่มด้วยคำด่าเชิงสังวาส จะต๊อก แล้วก็คำ ปะกาวทอ ปะกาว แปลว่า ดอกไม้ ทอ ภาษามอญโบราณ ต้นกำเนิดของคำว่า “ทอง” มอญรับวัฒนธรรมคำด่า “ดอกไม้ทอง” จากไทย

แต่ทุกคำด่า ด่ากันทั่วไป คนมอญฟังได้ ทนได้ มีอยู่ ชุดเดียว 3 คำ จ็องเดิง จองเฮียก และจ็องต่ะฮ์ ใครด่าแล้ว คนถูกด่า ฟังไม่ได้ ทนไม่ได้ ด่ากันเมื่อไหร่ มักเป็นเรื่อง

จ็อง แปลว่า เผา เดิง แปลว่า เมือง เฮียก แปลว่า ไหม้ และต่ะฮ์ แปลว่า เตียน เหี้ยนโล่ง

คำด่าสามคำนี้ มีความหมายประมาณว่า จุดไฟเผา แล้วกวาดกองเถ้าถ่านให้กระจัดกระจายด้วยส้นเท้า

“คำด่า 3 คำนี้ ฟังแล้วไม่น่าจะเจ็บแสบอะไร คนชาติอื่นคงรู้สึกขำ หากถูกด่า อีเผาเมือง อีเผาไหม้ ไอ้เผาเหี้ยน

ตำนานมอญ เล่าขานว่า สมัยหนึ่งกรุงหงสาวดี เมืองหลวงของมอญ พม่าเข่นฆ่าคนมอญ ไม่เว้นพระสงฆ์ ศพลอยเกลื่อนแม่น้ำอิรวดีกลายเป็นสีเลือด เปลวไฟที่เผาปราสาทราชวัง วัด บ้านเรือนราษฎร ลุกโพลงขึ้นท้องฟ้า

ผืนดินบริเวณนั้น ถูกเผานานจนเป็นดินเผา เพาะปลูกไม่ได้จนถึงวันนี้

คนมอญเมื่อถูกด่า...อีเผาเมือง...มักรับไม่ได้ เฉพาะหญิงสาวอ่อนโลก ถูกด่าแล้วน้ำตาตก แทบจะหาสามีไม่ได้

และคำด่าชุดนี้ จะเพิ่มความรุนแรงยิ่งขึ้น หากมีคำว่า ลูก เช่น ลูกอีคนเผาเมือง ซึ่งเท่ากับด่าว่า เป็นลูกชนชาติเผาบ้านเผาเมืองมอญ ซึ่งหมายถึงพม่า

ผมกำลังอ่าน วัฒนธรรมคำด่า ขององค์ บรรจุน เป็นเวลา ที่ทีวีช่อง 3 คุณสรยุทธ สุทัศนจินดา เอาดารานำในภาพยนตร์เรื่อง อวสานหงสา ที่กำลังลงโรง ออกรายการเรื่องเล่าเช้านี้

นี่คือหนังชุดพระนเรศวร ตอนที่ 6 ของท่านมุ้ย ว่ากันว่าเป็นตอนสุดท้าย...

หลังชนะสงครามยุทธหัตถีแล้ว...พระองค์ดำ ก็ยกทัพไปสางแค้นพม่าถึงกรุงหงสาวดี แต่หงสาวดีถูกเผาเหี้ยนเตียน...จนพื้นดินสุกอีกครั้ง...ไปแล้ว

ใครเผา ไทยไม่ได้เผา มอญไม่ได้มีกำลัง ทำได้แค่จองเวร... ลูกหลานพม่า หักหลังปฏิวัติยึดอำนาจ เอากษัตริย์เป็นตัวประกัน...เผากันเอง

รู้จักวัฒนธรรมคำด่า อีเผาเมือง ไอ้เผาเหี้ยน ของคนมอญกันแล้ว ชักชวนกันดูหนัง อวสานหงสาฯ กันนะครับ ดูแล้วจะซาบซึ้งแทนคนมอญว่า กรรมตามทัน รูปร่างหน้าตาเป็นเช่นนั้นเอง.

กิเลน ประลองเชิง

10 เม.ย. 2558 09:55 10 เม.ย. 2558 09:55 ไทยรัฐ