วันอังคารที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

รัตนศิลปิน

ท่านผู้หญิงสง่า อิงคุลานนท์ รับหน้าที่ถวายการอภิบาลดูแล ตั้งแต่ครั้งที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ยังทรงอยู่ในพระครรภ์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ

(ตอนหนึ่ง จากบทความเรื่อง กล่อมพระบรรทม หนังสือรัตนศิลปิน ผศ.ดร.ญาดา อรุณเวช อารัมภีร สำนักพิมพ์บัวสรวง 2558)

“เริ่มกล่อมถวายตอนพระชนมายุสัก 4-5 เดือน กล่อมอยู่นานค่ะ จนรับสั่งได้ พอสัก 3 พรรษา ไปโรงเรียนแล้ว ก็เลิกกล่อม”

ท่านผู้หญิงเล่าว่า ที่ต้องกล่อมก็เพราะท่านไม่ค่อยชอบบรรทม ต้องหาวิธีให้บรรทม พออุ้มลงพระอู่ (เปล) ท่านก็นั่งไม่ยอมบรรทมต้องทูลว่า จะร้องเพลงลมพัดชายเขาให้ฟัง

พระพายชายพัดมาอ่อนๆ ปักษาร่อนกลางเวหาแลไสว บ้างโผผินจิกกินผลไม้ คาบเหยื่อไปฝากลูกที่อยู่รัง แมลงภู่เอ๋ยไยละเลยจากเรือนเหย้า มาแต่เช้าวนอยู่มิกลับหลัง ภุมรินลืมถิ่นเอาจริงจัง ไม่ระวังลูกน้อยปล่อยไว้ไกลเอย

เพลงนี้ ร้องบ่อยมาก จนท่านทรงจำได้ คนอื่นเอาไปร้องก็ไม่ได้ รับสั่งว่า “เพลงของหง่า”

บางทีก็เปลี่ยนเป็นเพลงกล่อมพื้นบ้าน เพลงแม่นกขมิ้น แม่เนื้ออ่อน หรือเพลงนกเขาขัน

ก่อนกล่อม ก็จะเล่าถวายเสียก่อนว่า นกเขานี่มันขันเสียงเพราะ มันขันเก่ง ขันได้นานๆ ขันตั้งแต่เช้า จนเที่ยงก็ยังไม่หยุดขัน...เพลงเขาว่า “พระสุริยาบ่ายเบี่ยง เที่ยงแล้วเจ้าจงนอนเปลเอย”

เห็นไหมเพคะเที่ยงแล้ว ทูลหม่อมก็ต้องนอนเหมือนกัน ทมนะเพคะ

ท่านผู้หญิงเล่าว่า เวลาที่กล่อมถวาย จะทรงจ้องมอง พระเนตรโตแป๋วทีเดียว แปลกมาก ที่ไม่ทรงโยเยเลย ไม่ซนด้วย ทั้งๆที่ปกติท่านจะซนมาก พอเพลงจบก็รับสั่งว่า “อีกๆ” เราก็ร้องต่อไปจนกว่าท่านจะหลับ

ร้องเพลงซ้ำๆกันนัก ท่านผู้หญิงก็เอาเพลงจากวิทยุ เช่นเพลงเห่เรือ...เพลงนกกาเหว่า เคยร้องถวายไม่กี่หน ก็ทูลท่านว่า “อย่าฟังเลยนะเพคะ มันโหดร้าย...นายพรานใจร้ายเอาปืนมายิงแม่กาดำ เดี๋ยวจะเอาไปต้ม ไปยำ เอาแม่กามากิน...”

เพลงวัดโบสถ์ ลูกเขยตกยาก แม่ยายก็พรากลูกสาวหนี...วัยท่านยังไม่ควรจะมารู้เรื่องนี้

มีคนถาม...เพลงที่ท่านกล่อมถวาย มักเป็นเพลงช้า เนิบนาบ ท่วงทำนองเยือกเย็น มีเพลงกล่อมเร็วๆกระฉับกระเฉงบ้างหรือไม่ ท่านผู้หญิงก็บอกว่ามี เพลงนี้พี่สาวสอน...ชื่อ เพลงลาว

ไปหนาแม่ไป ไปเกี่ยวหญ้าไทร หญ้าปล้อง ไปสองคนกับอีน้อง ไปเกี่ยวหญ้าปล้อง หญ้าไทร ฝนตกสุยๆ ยุยหมายุยเขาเหล่า อีน้องได้เต่า ตัวพี่แกงแค แกงใส่มะเขือ แกงใส่พริกแต้ แกงแช่ลำจะนำท่องแท้ จิ้มละเน้อ...

บางครั้งกล่อมแค่ 5 นาทีก็ทมแล้ว บางทีกล่อมตั้งนานจนเสียงแหบเสียงแห้ง นอนฟังเฉยๆ แต่ก็ดีค่ะ ไม่ทรงร้อง ไม่ทรงกวน แต่ถ้าเห็นเริ่มหรี่พระเนตร ก็จะปิดท้ายรายการกล่อมด้วยเพลงถวายพระพร

“น้อมใจ พร้อมใจ มาช่วยอวยชัยในวันมงคล ให้อายุท่านยืนชุ่มชื่นฤดี สุขเกษมเปรมปรีดิ์ ขอให้ทวีลาภผล.....ปวงชนแซ่ซ้องเกริกก้องเกียรติไป” เพลงนี้ ท่านผู้หญิงจำมาจากละครเรื่องเจ้าหญิงแสนหวี

ผศ.ดร.ญาดา อรุณเวช อารัมภีร เขียนว่า สิ่งที่ท่านผู้หญิงสง่า พระพี่เลี้ยงเล่านั้น ตรงกับที่นักจิตวิทยากล่าวไว้ การสั่งสมศิลปะในอดีต ขณะที่ยังเป็นเด็กอยู่นั้น มีผลต่อพฤติกรรมในปัจจุบันโดยตรง

ภาพของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในวันนี้ คือภาพของผู้ที่เป็นทั้งผู้อนุรักษ์ ผู้สืบทอด และผู้เผยแพร่ ศิลปวัฒนธรรมไทยทุกสาขา โดยเฉพาะดนตรีไทย

ส่งผลให้เยาวชนไทยจำนวนมาก พร้อมใจกันดำเนินตามรอยพระบาท ทำให้ชีวิตและวิญญาณของดนตรีไทย ที่เคยขาดหายไปนั้น กลับฟื้นคืนมาอีกครั้ง

จึงหายสงสัย ทำไมพระองค์จึงมีพระราชจริยวัตรงามพร้อม มีน้ำพระราชหฤทัยงดงาม เป็นที่ปรากฏแก่ตา ประจักษ์แก่ใจชาว ไทยทุกคน.

กิเลน ประลองเชิง

1 เม.ย. 2558 09:40 1 เม.ย. 2558 09:40 ไทยรัฐ