วันอังคารที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2562
บริการข่าวไทยรัฐLogin
สู้ภัยพิบัติแบบซามูไร

สู้ภัยพิบัติแบบซามูไร

  • Share:

เด็กๆในชุมชนแห่งหนึ่ง ชานเมืองโกเบของญี่ปุ่น เข้าร่วมการฝึกซ้อมรับมือเหตุฉุกเฉินร่วมกับผู้ใหญ่เพื่อเรียนรู้วิธีปฏิบัติตัวยามเกิดภัยพิบัติ.

ด้วยความที่ถูกภัยพิบัติเล่นงานอยู่ตลอด โดยเฉพาะแผ่นดินไหว ถ้าเทียบพื้นที่ของญี่ปุ่นที่คิดเป็นแค่ 0.25% ของทั้งโลก แต่มีแผ่นดินไหวขนาด 6 แม็กนิจูด หรือรุนแรงกว่าเกิดขึ้นที่ญี่ปุ่นถึง 18.3% จากที่เกิดขึ้นทั่วโลก 81.6% (ข้อมูล : สำนักงานอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่นและสำนักธรณีวิทยาสหรัฐฯ (ยูเอสจีเอส) ช่วงปี 2546-2555)

ดังนั้นญี่ปุ่น จึงรู้ซึ้งถึงอันตรายของภัยพิบัติ และเรียนรู้วิธีการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ (Disaster Risk Reduction:DRR) และพยายามเผยแพร่องค์ความรู้ส่วนนี้สู่ประเทศอื่นๆด้วย

เพราะไม่ว่าภัยพิบัติจะเกิดที่ไหน? ผลกระทบมักมีมาถึงญี่ปุ่นทั้งทางตรงและอ้อม เช่น น้ำท่วมใหญ่ในไทยปี 2554 ที่ภาคธุรกิจญี่ปุ่นเสียหายด้วย หรือแผ่นดินไหวใน ชิลี ปี 2503 แม้อยู่ไกล! แต่สึนามิยังมาถึงชายฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่น

เมื่อใกล้งานรำลึกครบรอบ 4 ปีเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิ “เกรท อีสต์ แจแปน อาร์ธเควค” ที่เกิดเมื่อ 11 มี.ค.2554 และรัฐบาลญี่ปุ่นเตรียมจัดเวที “การประชุมโลกของสหประชาชาติว่าด้วยเรื่องดีอาร์อาร์ครั้งที่ 3” (3rd UN World Conference on DRR) ช่วงวันที่ 14-18 มี.ค. ที่เมืองเซนได จ.มิยาหงิ ซึ่งเป็น 1 ในพื้นที่เสียหายหนักและกำลังฟื้นฟูจากสึนามิ เพื่อถกหารือแผนยุทธศาสตร์ดีอาร์อาร์ระหว่างประเทศฉบับใหม่นั้น

ทางหน่วยงานทำหน้าที่ผลักดันเรื่องดีอาร์อาร์ซึ่งก็คือ องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (Japan International Cooperation Agency : JICA) หน่วยงานแขนขาของ สำนักงานความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาอย่างเป็นทางการของญี่ปุ่น (Official Development Assistance : ODA) จึงได้เชิญนักข่าวจาก 16 ประเทศ ประเทศละ 1 คน คือ อินโดนีเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม พม่า ฟิจิ ศรีลังกา ปากีสถาน บังกลาเทศ โคลอมเบีย ชิลี บราซิล เปรู เอลซัลวาดอร์ นิการากัว และ อิหร่าน ไปดูงานและเรียนรู้เรื่องดีอาร์อาร์กันถึงที่รวมระยะเวลา 2 อาทิตย์ มีทั้งฟังบรรยาย พูดคุยกับผู้เกี่ยวข้องและลงพื้นที่ดูของจริง

เป้าหมายของไจก้าก็คือ ทำให้ทุกภาคส่วนเข้าใจว่าการรับมือและฟื้นฟูจากภัยพิบัติได้ดีที่สุด ก็คือ “ดีอาร์อาร์” นี่เอง เพราะช่วยลดงบประมาณและฟื้นฟูได้เร็วขึ้น

ถ้าจะให้เห็นภาพ! มีข้อมูลจากโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (ยูเอ็นดีพี) กับสำนักงานเพื่อการประสานงานด้านมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติ (โอซีเอชเอ) ชี้ให้เห็นว่าถ้าลงทุน 1 ดอลลาร์ (ประมาณ 32 บาท) ในแผน
“ดีอาร์อาร์” จะลดงบด้านการฟื้นฟูได้ 7 ดอลลาร์ (ประมาณ 224 บาท) หลายประเทศที่มีงบส่วนนี้น้อย เมื่อมีภัยพิบัติก็จะใช้เวลานานกว่าจะลุกยืนได้หรือไม่ก็ต้องอาศัยความช่วยเหลือจากประเทศอื่นร่ำไป

โมเดลหลักที่ไจก้าภูมิใจนำเสนอเพื่อภารกิจ “ดีอาร์อาร์” คือ “องค์กรอาสาป้องกันภัยพิบัติ” หรือเรียกย่อๆว่า“โบโคมิ” ที่เน้นฝึกอบรมให้ความรู้แก่ชุมชนจนเข้มแข็งมีศักยภาพช่วยเหลือตัวเองได้ยามเกิดภัยพิบัติต่างๆ ทั้งน้ำท่วม ไฟไหม้และอื่นๆรวมทั้งแผ่นดินไหว ดึงคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมทุกขั้นตอนและต้องฝึกอบรมและซักซ้อมกันอยู่ตลอดเพื่อสามารถจัดลำดับความสำคัญก่อนหลังได้เมื่อเกิดภัย ขืนรอเจ้าหน้าที่อาจเกิดสูญเสียโดยใช่เหตุ! และเสียเวลาเปล่า!

ผู้สื่อข่าวสาวจากเปรูบันทึกภาพวีดิโอขณะสมาคมชาวประมงเมืองมินามิซันริกุ พาคณะสื่อนานาชาติลงเรือดูฟาร์มเลี้ยงปลาแซลมอนและหอยนางรมกลางทะเล.

เมื่อเห็นว่าทำชุมชนในบ้านตัวเองเข้มแข็งแล้ว ไจก้ายังไปช่วยตั้งโบโคมิในประเทศต่างๆ อย่างเช่น อินโดนีเซีย และ พม่า ส่วนกรณีของไทยก็มีการร่วมมือกับไจก้าทำแผนบริหารจัดการน้ำท่วมเต็มรูปแบบในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาสืบเนื่องจากน้ำท่วมใหญ่ปี 2554 นอกเหนือจากความร่วมมืออีกหลายโครงการ

นอกจากงานของโบโคมิแล้ว ไจก้ายังพาคณะสื่อมวลชนลงตรวจสอบความคืบหน้าการฟื้นฟูพื้นที่เกิดแผ่นดินไหว 2 พื้นที่ คือ “เกรท ฮันชิน-อะวาจิ อาร์ธเควค” ที่เมืองโกเบ จ.เฮียวโหงะ ที่เกิดเมื่อปี 2538 กับ “เกรท อีสต์ แจแปน อาร์ธเควค” เมื่อปี 2554 พื้นที่แรกดูจะเห็นความสำเร็จของการฟื้นฟูเป็นรูปธรรม เพราะผ่านมานานแล้ว

แต่กรณีหลัง! ยังเห็นร่องรอยความเสียหายและคราบน้ำตาของผู้รอดชีวิตที่สูญเสียญาติมิตรและความพยายามฟื้นตัวของชาวบ้านรวมทั้งกลุ่มชาวประมงทั้งที่เมือง เซนได อิชิโนะ มากิ และ มินามิซันริกุ ที่ต่างอยู่ใน จ.มิยาหงิ หนึ่งในพื้นที่เสียหายจากสึนามิหนักที่สุดร่วมกับจังหวัดฟูกูชิมะที่ยังมีปัญหาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์

ถ้าถามว่ามีโบโคมิแล้วจะรับมือภัย พิบัติได้ดีแค่ไหน? เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นคนหนึ่งตอบสั้นๆแต่ได้ใจความว่า “ดีกว่าไม่ทำอะไรเลย” เพราะทุกคนรู้ดีว่าไม่มีใครป้องกันความเสียหายจากภัยพิบัติได้ 100% ดังนั้นเตรียมพร้อมไว้จะดีกว่า.

เกรียงศักดิ์ จุนโนนยางค์

อ่านเพิ่มเติม...

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้