วันศุกร์ที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
ปริศนาอัลไซเมอร์ มีทั้งของแท้-เทียม

ปริศนาอัลไซเมอร์ มีทั้งของแท้-เทียม

  • Share:

“อัลไซเมอร์”...เป็นสาเหตุหลัก ของโรคสมองเสื่อมซึ่งพบมากขึ้นเรื่อยๆในคนอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป

ประเทศไทยมีผู้ป่วยอัลไซเมอร์ไม่ต่ำกว่า 600,000 ราย ทั้งที่ยังพอช่วยตัวเองในชีวิตประจำวันได้ ไปจนถึงระดับที่ต้องมีคนอยู่ด้วยเป็นบางเวลา เฉพาะในการทำกิจวัตรประจำวัน

เช่น อาบน้ำ เข้าห้องน้ำ แต่งตัว รับประทานอาหาร หรือช่วยตนเองไม่ได้เลย ถึงกับต้องนั่งรถเข็น หรือนอนติดเตียงตลอด

ประมาณการว่าอาจมีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นถึง 100,000 รายต่อปี โดยที่อายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไปจะเป็นอัลไซเมอร์ประมาณ 5-8 เปอร์เซ็นต์ และเมื่อถึงอายุ 80 ปีขึ้นไปจะพบถึงประมาณครึ่งต่อครึ่งหรือ 50 เปอร์เซ็นต์

“อัลไซเมอร์”...เริ่มด้วยหลงลืมเหตุการณ์ปัจจุบันที่ผ่านมาหยกๆ ลืมสิ่งที่ทำมาไม่นาน จนเมื่ออาการมากขึ้นจะกระทบการตัดสินใจ ความมีเหตุมีผล การเลือกใช้คำพูด การเรียกชื่อสิ่งของ การใช้ภาษา จนถึงการดูแลตนเอง ติดต่อสื่อสารกับคนรอบข้าง อารมณ์ผวนผันปรวนแปร

กระทั่ง...ช่วยตนเองไม่ได้ในที่สุด

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา www.cueid.org  บอกว่า เรื่องสำคัญของอัลไซเมอร์คือ โรคนี้เมื่อแสดงอาการขึ้นแม้แต่น้อยนิดยังไม่มียาใดๆที่สามารถรักษาหรือชะลอการดำเนินของโรคได้

จะมีก็เพียง “ยา”...ที่พอช่วยกระตุ้นให้สมองกระฉับกระเฉง ช่วยความจำได้เล็กๆ น้อยๆ...ภาษาหมอเรียกว่า “cognitive enhancer”

ปัญหามีว่า...ยาที่ว่าจะต้องพ่วงกับผลข้างเคียง ในบางราย...อาจพ่วงมากจนมีอาการทางจิตประสาท ภาพหลอน หูแว่ว จนต้องใช้ยาโรคจิต

ซึ่งจะกลับกลายเป็น “กด”...การทำงานของสมองให้แย่ลงไปอีก

“กำเนิดของอัลไซเมอร์เริ่มล่วงหน้าก่อนมีอาการสิบถึงสิบห้าปี และมีหลักฐานชี้ว่าอาจเริ่มตั้งแต่เกิด” ศาสตราจารย์ นายแพทย์
ธีระวัฒน์ ว่า

ทั้งนี้ โดยการวิเคราะห์สมองเด็กที่เกิดในครอบครัวอัลไซเมอร์และมีรหัสพันธุกรรมเข้าข่ายจะพบสมองผิดปกติตั้งแต่ 4 เดือน รหัสพันธุกรรมที่เป็นตัวกำหนด ในขั้นถึงเป็นกรรมพันธุ์จะทำให้มีอัลไซเมอร์เป็นหลายๆคนในครอบครัวทุกระดับ

และ...อาจเป็นได้ตั้งแต่อายุน้อยๆ 30–40 ปี

รหัสพันธุกรรมของอัลไซเมอร์ในคนไทยไม่เหมือนกับต่างประเทศ แม้แต่คนเอเชียด้วยกัน เช่น จีน ญี่ปุ่น ปัจจุบันเป็นที่พิสูจน์แล้วว่ามีอาหาร ผัก ผลไม้ กากใยหลายประเภทที่ช่วยชีวิต ชะลอและป้องกันได้ทั้งสมองเสื่อม อัลไซเมอร์ พาร์กินสัน อัมพฤกษ์ มะเร็ง และโรคหัวใจ

รวมทั้ง...ทำให้อายุยืนโดยทำให้เซลล์ไม่ตาย...แก่...เฒ่า...ช้า

ทั้งนี้ โดยที่สายใย “Telomere”...บริเวณปลายแท่งโครโมโซม ไม่หดสั้นลงยังคงยืดยาวอยู่ ซึ่งกำหนดอายุขัยของเซลล์ เวลาที่มีการเจริญแบ่งตัว

คุณหมอธีระวัฒน์ย้ำว่า นอกจากนั้น ผัก ผลไม้ กากใย

ยังมีผลออกฤทธิ์เทียบกับการจำศีล อดอาหาร จำกัดพลังงาน

กินน้อย ผอมเพรียว (calorie deprivation) โดยออกฤทธิ์ผ่าน sirtuin gene ซึ่งมีบทบาทสำคัญในกระบวนการความชราและการมีชีวิตที่ยืนยาว และ TOR (target of rapamicin) gene

น่าสนใจด้วยว่า...สารสกัดจากองุ่น ไวน์แดง “resveratrol”... มีสรรพคุณผ่านยีนดังกล่าว และมีรายงานในวารสารวิทยาศาสตร์ชั้นนำ nature เดือนมกราคม ’58 ว่าสามารถชะลอความจำหดหายเมื่ออายุมากขึ้นอีก

ทั้งสามารถเพิ่มเซลล์ในสมองส่วนความจำ (Hippocarnpus) อีกทั้งลดการอักเสบที่เกิดจากเซลล์สมองเกลีย (glia cell) อีกด้วยซึ่งเป็นกลไกของการเกิดอัลไซเมอร์

อย่างไรก็ตาม...ก่อนที่จะสรุปว่าเป็น “อัลไซเมอร์สมองเสื่อมจริง” ต้องพิจารณาให้ถี่ถ้วนแยก “อัลไซเมอร์เทียม” ออกไปก่อน

โดยที่อัลไซเมอร์เทียมจะเกิดในคนอายุค่อนข้างน้อยโดยที่ไม่ได้มีประวัติครอบครัวอัลไซเมอร์แบบกรรมพันธุ์ หรือเมื่อเกิดขึ้นแล้วอาการรวดเร็วรุนแรง มีอาการทางจิตประสาทเริ่มตั้งแต่แรก มีอาการสมองอื่นๆปน...

“การเคลื่อนไหวของหน้า ตัว แขน ขา ผิดปกติ แม้แต่มีอาการชักร่วมด้วย หรือเริ่มด้วยการหลงลืมกะทันหัน และใช้เวลานานเป็นสัปดาห์ เดือน

...กว่าที่จะกระเตื้อง อาจมีหลงทางทันที โดยไม่ได้มีอาการอื่นๆนำมาก่อน มีพฤติกรรมผิดปกติและตามมาด้วยอาการทางสมองอื่นๆเป็นพรวน...มีอาการปัสสาวะกลั้นไม่อยู่ตั้งแต่ต้น”

ข้อมูลทั้งหมดเหล่านี้ บ่งบอกถึงสาเหตุที่ต้องวินิจฉัยให้ได้ ซึ่งมีตั้งแต่การพร่องวิตามิน B12 B1 มีการติดเชื้อเอดส์ ซิฟิลิส มีโรคทางสมองเสื่อมพรีออน (prion disease) ที่เรียกว่า CJD (Creutzfeldt Jakob disease)

ซึ่งเป็นแบบพันธุกรรมหรือติดต่อจากการบริโภคสิ่งปนเปื้อน เช่น โรควัวบ้า เป็นเนื้องอก

หรือแม้กระทั่งมีการระบายน้ำในสมองผิดปกติ รวมทั้งมีเส้นเลือดตีบตันในตำแหน่งควบคุมความจำ ความประพฤติ และโรคเส้นเลือดอักเสบ

สาเหตุเหล่านี้เป็นรายการปกติที่อยู่ในการตรวจหา “อัลไซเมอร์เทียม”

อย่างไรก็ตาม...ภายในช่วงเวลา 4-5 ปีที่ผ่านมามีการพบว่าโรคน้ำเหลืองเสียโดยมีภูมิคุ้มกันวิปริตต่อตัวเซลล์ประสาทไม่ได้ทำให้มีอาการแบบสมองอักเสบ...คล้ายไวรัสขึ้นสมอง อัมพาต ชัก อย่างเดียว

แต่...ให้อาการเลียนแบบอัลไซเมอร์หรือสมองเสื่อมรวดเร็ว (rapid dementia) ได้เช่นกัน

โรคในกลุ่มนี้ถ้าวินิจฉัยได้เร็วรักษาทัน มีทางยับยั้งฟื้นฟูสมองได้ โดยเฉพาะในกลุ่มที่เป็นภูมิวิปริตต่อเปลือกของเซลล์จะตอบสนองต่อการรักษาดีกว่าภูมิวิปริตต่อส่วนประกอบในเซลล์

ที่สำคัญ “ภูมิวิปริต” เหล่านี้ในบางรายเกี่ยวพันกับเนื้องอก อาจถึงขั้นมะเร็งในร่างกายที่บงการให้เกิดภูมิวิปริต (paraneoplastic syndrome) ดังนั้น...นอกจากวินิจฉัยอัลไซเมอร์เทียมชนิดนี้ได้ ยังป้องกันและกำจัดมะเร็งที่ซ่อนอยู่ภายในได้

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ธีระวัฒน์ บอกอีกว่า ศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมองของเราสามารถตรวจหาโรคภูมิวิปริตน้ำเหลืองเสียเหล่านี้ได้

ผู้ที่สนใจเข้าไปดูรายละเอียดการตรวจและการส่งตัวอย่างได้ที่เว็บไซต์ www.cueid.org 

อีกเรื่องที่ต้องฝากประชาสัมพันธ์ ช่วงเดือนมีนาคม ระหว่างวันที่ 9-11 ที่สยามพารากอน ชั้น 2 ศูนย์ฯจะมีนิทรรศการ “รักษ์สมอง” และมีประเด็นอัลไซเมอร์แท้...เทียม การตรวจทางพันธุกรรม การวัดของเสียในสมอง และอาหารช่วยชีวิตคืออะไร มาเสิร์ฟ...เสริมเป็นอาหารสมองอย่างครบครัน

งานนี้ห้ามพลาด คุณจะได้ความรู้มากมายเกี่ยวกับ “อัลไซเมอร์” ...เป็นสาเหตุหลักของโรคสมองเสื่อม ที่ต้องดูกันให้ถ่องแท้ว่าเป็นของ “แท้” หรือว่า “เทียม”.

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้