วันอังคารที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐLogin
เหลียวหลังแลหน้า Social Media จากปี 57 สู่ปี 58

เหลียวหลังแลหน้า Social Media จากปี 57 สู่ปี 58

  • Share:

ในรอบปี 2557 ที่ผ่านมา นับว่าเป็นปีที่ Social Media เข้ามามีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการสื่อสารและเสพสื่อของคนไทยอย่างมากมาย อีกทั้งยังมีส่วนสำคัญในการเปลี่ยนแปลงสังคมไทยในภาพรวมอีกด้วย

เมื่อปี 2557 ผ่านไปแล้ว และเราได้ก้าวเข้ามาสู่ปี 2558 กันอย่างเต็มตัวแล้ว จึงนับเป็นโอกาสดีที่จะได้ทบทวนปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นกับ Social Media ในปีที่ผ่านมา และคาดเดาทิศทางและแนวโน้มของ Social Media ที่น่าจะเป็นไปในปีใหม่นี้ เพื่อให้เห็นและเข้าใจถึงบทบาทของ Social Media ในวันนี้

- คนไทยวันนี้ โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ที่มีอายุตั้งแต่ 40 ปีลงมา หันมาเสพข่าวจาก Social Media เป็นหลัก โดยจะเห็นได้จากสถิติการเข้าชมเว็บไซต์ข่าวที่มีผู้เข้าชมมากที่สุด พบว่ามีการเข้าชมผ่านทาง Social Media มากกว่าการเข้าชมโดยตรงจากเว็บไซต์ หรือกว่า 80% เป็นการเข้าชมผ่าน Social Media

- ปรากฏการณ์นี้ หมายความว่า คนไทยไม่ได้บริโภคข่าวสารจากการเข้าไปหาข่าวตามเว็บไซต์ข่าวต่างๆ เช่นที่ผ่านๆ มา แต่จะเลือกเสพข่าวสารเฉพาะที่มีญาติสนิท มิตรสหาย แชร์หรือแบ่งปันมาทาง Facebook หรือรีทวีต หรือส่งต่อข่าวนั้นมาทาง Twitter

- อย่างไรก็ตาม การเลือกเสพข่าวสารจากทาง Social Media ของคนไทยจำนวนมาก จะเป็นการเลือกเสพเฉพาะ “พาดหัวข่าว” ที่ถูกแชร์หรือรีทวีตมาเท่านั้น ดังนั้น จึงเกิดปรากฏการณ์ว่า ข่าวบางข่าวจะมียอดจำนวนการแชร์มากกว่า จำนวนคนที่เข้าไปอ่านข่าวนั้นๆ หรือพูดอีกนัยหนึ่งคือ เมื่อเห็นพาดหัวข่าวที่เพื่อนแชร์มาแล้วรู้สึกว่าน่าสนใจ ก็จะแชร์ต่อไปทันที โดยที่ยังไม่ได้คลิกเข้าไปอ่านรายละเอียดข่าวนั้นๆเลย

- จากการเสพข่าวเฉพาะพาดหัวข่าว โดยไม่ได้อ่านเนื้อหา หรือแม้จะอ่านก็เป็นการอ่านผ่านๆ จึงทำให้เว็บไซต์ที่นำเสนอข่าวสารทั้งแบบที่เป็นมืออาชีพและมือสมัครเล่นที่คอยลอกข่าวหรือแปลข่าวมาจากเว็บไซต์ต่างประเทศแข่งกันพาดหัวข่าวให้มีความหวือหวา น่าสนใจและจูงใจให้แชร์ต่อและกดอ่าน เพื่อเพิ่มจำนวน page view โดยไม่สนใจว่า เนื้อหาข่าวนั้น จะมีความครบถ้วนรอบด้านจากหลักวารสารศาสตร์หรือไม่ หรือพูดง่ายๆ คือ ล่อให้เข้ามาคลิกก่อน เนื้อหาสมบูรณ์หรือถูกต้องหรือไม่ ไม่ใช่เรื่องสำคัญอีกต่อไป

- นอกจากนี้ ข่าวที่มักจะถูกแชร์มากเป็นอันดับต้นๆ ส่วนใหญ่ จะเป็นเรื่องอื้อฉาวของดารา นักร้องและคนในแวดวงบันเทิง ตามมาด้วยข่าวหรือบทความเกี่ยวกับความเชื่อในเรื่องดวงชะตาราศี รวมทั้งข่าวแปลกๆ ที่ถูกแชร์หรือส่งต่อกันมาจาก Social Media ทั้งในและต่างประเทศ

- โดยเฉพาะข่าวแปลกๆ เบาๆ หรือเต็มไปด้วยสีสัน หรือที่เรียกกันว่า “ดราม่า” นั้น จะมีการแชร์ต่อกันไป โดยปราศจากการตรวจสอบว่า เรื่องราวที่เกิดขึ้น มีมูลความจริงหรือไม่ หรือเมื่อแชร์ไปแล้ว จะเข้าข่ายการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลหรือไม่ก็ตาม

- ผลจากการแข่งขันกันเพื่อให้ได้ยอด page view จำนวนมากๆ ทำให้เว็บไซต์ข่าวมืออาชีพหลายแห่ง นำเอาเรื่องราวข่าวสารที่เกิดขึ้นใน Social Media มานำเสนอโดยปราศจากการตรวจสอบข้อเท็จจริง หรือนำเสนอโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อผู้ตกเป็นข่าว จนเข้าข่ายการละเมิดทั้งกฎหมายและจริยธรรมแห่งวิชาชีพ จนเกิดการวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางในหมู่นักวิชาการด้านวารสารศาสตร์และนิเทศศาสตร์ รวมทั้งผู้สนใจจับตาดูการนำเสนอข่าวของสื่อมวลชนอีกจำนวนมาก

- เสียงวิพากษ์วิจารณ์ดังกล่าว ไม่ค่อยจะมีผลมากนัก เพราะตราบใดที่พฤติกรรมการบริโภคข่าวสารผ่าน Social Media ของคนไทยยังนิยมการเสพข่าว “ดราม่า” ปัญหาการนำเสนอข่าวจาก Social Media โดยปราศจากความรับผิดชอบต่อสังคม ก็จะยังมีอยู่ต่อไป เพราะถือว่าเป็นข่าวที่ “ขายได้”

- เป็นที่น่าสนใจว่า ในแวดวงนักโฆษณาที่ต้องช่วยเจ้าของสินค้าหรือบริการในการซื้อสื่อโฆษณาทางเว็บไซต์ข่าวต่างๆ ก็มีความกังวลต่อทิศทางการนำเสนอข่าว “ดราม่า” หรือข่าวที่เป็นประเด็นมาจาก Social Media ของเว็บไซต์ข่าวเช่นกัน โดยยืนยันหลักการว่า การเลือกลงโฆษณาจะให้ความสำคัญกับคุณภาพและคุณค่าข่าวที่สื่อนำเสนอควบคู่ไปกับการพิจารณาจำนวนยอดการเข้าชมเช่นกัน ซึ่งหมายความว่า เว็บไซต์ข่าวไหนที่เน้นการนำเสนอข่าวเพื่อเรียกให้คนเข้ามาชมมากๆ โดยไม่คำนึงถึงหลักจริยธรรมและความเป็นสื่อมืออาชีพแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่า จะมีจำนวนรายได้จากการโฆษณาเข้ามามากเสมอไป เพราะภาพลักษณ์ของสินค้ากับภาพลักษณ์ของเว็บไซต์ก็ต้องไปด้วยกัน

- ในท่ามกลางการนำเสนอข่าวในประเด็นที่เกิดขึ้นใน Social Media อย่างปราศจากความระมัดระวัง ได้เกิดกระแสความตื่นตัวในเรื่อง “ลิขสิทธิ์” ของเจ้าของผลงานเขียน และผลงานภาพประเภทต่างๆ ซึ่งถือว่า เป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ จนถึงขั้นฟ้องร้องเรียกค่าชดเชยจากการที่สื่อมวลชนไปละเมิดลิขสิทธิ์งานเหล่านั้น ทำให้สื่อมวลชนต้องใช้ความระมัดระวังเป็นเท่าตัว

ทั้งหมดนี้ เป็นปรากฏการณ์ใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นจาก Social Media ในรอบปีที่ผ่านมา รวมทั้งแนวโน้มที่น่าจะเป็นไปในปีใหม่นี้ ส่วนจะมีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นหรือไม่ ผู้บริโภคข่าวสารจะเป็นองค์ประกอบสำคัญของคำตอบที่มีต่อคำถามนี้...

ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี
Twitter: @chavarong
chavarong@thairath.co.th 

คุณอาจสนใจข่าวนี้

คุณอาจสนใจข่าวนี้