ข่าว
100 year

100 ปี กาญจนผลิน

บาราย7 ก.ย. 2557 05:00 น.
SHARE

นับจาก พ.ศ.2456 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯให้ตราพระราชบัญญัติขนานนามสกุล...ได้ทรงพระราชทานนามสกุล ให้ข้าราชบริพาร พ่อค้า ประชาชน ไปเป็นจำนวน 6,460 นามสกุล ทุกนามสกุลแฝงไว้ซึ่งความหมาย

สกุล กาญจนผลิน ของครูเพลงผู้ยิ่งใหญ่ ต้นตำนานเพลงสังคีตประยุกต์ ศิลปินแห่งชาติ สมาน กาญจนผลิน เป็นหนึ่งในจำนวนนั้น

ในหนังสือ ตำนานครูเพลง เพลงไทยสากล ลูกกรุง (รางวัล หนังสือทรงคุณค่า รางวัลกรมศิลปากร) คีตา พญาไท รวบรวมบันทึก เรื่องราวของสมาน กาญจนผลิน เอาไว้มากมาย ...ต่อไปนี้คือบางช่วงบางตอน

สมาน กาญจนผลิน เกิดที่กรุงเทพฯ เมื่อ 10 มีนาคม 2464 เป็นบุตรคนที่ 4 ในพี่น้อง 7 คน ของหมื่นคนธรรพ์ประสิทธิสาร (แตะ กาญจนผลิน) และนางแหวว กาญจนผลิน

ชื่อสกุล กาญจนผลิน ที่ได้พระราชทานจากรัชกาลที่ 6 มาจาก “ทอง-กาญจน” ชื่อคุณปู่ครูสมาน และ “ผล-ผลิน” ชื่อคุณย่า
หมื่นคนธรรพ์ประสิทธิสาร มีบุตรชายชื่อ พริ้ง มีพื้นฐานด้านดนตรี และเจริญรอยตาม มีความสามารถบรรเลงดนตรีไทยได้ทุกชิ้น ไปจนถึงการขับร้องเพลงไทย จึงเป็นหัวหน้าวงดนตรีไทย มีชื่อเสียงในยุคนั้น

และพริ้ง...คนนี้ คือ ครูคนแรก ที่สอนด้านการดนตรีให้น้องชาย

“ข้าพเจ้ายอมรับเช่นนี้ เพราะเคยติดสอยห้อยตามพี่พริ้ง ตั้งแต่ยังเป็นเด็ก ไม่ว่าไปบรรเลงที่ไหน ข้าพเจ้าไปด้วยทุกครั้ง” สมาน กาญจนผลิน ว่า

ทำนองเพลงแรก ที่แต่งในชีวิต พ.ศ.2489 สมาน กาญจนผลิน ใช้ทำนองเพลงไทยเดิม ชื่อดาวทอง เขียนเพลง “กลิ่นเนื้อนาง” ให้สุนทรียา ณ เวียงกาญจน์ แต่งคำร้อง ชาญ เย็นแข ขับร้อง

ปี พ.ศ.2493 แต่งทำนองเพลง “เดียวดาย” ใช้เป็นเพลงประกอบละครเวที เรื่อง นางไพร รพีพร หรือสุวัฒน์ วรดิลก เขียนถึงเพลงเดียวดายไว้ ในเรื่อง สมาน ผู้รู้วันตาย...ไว้ว่า

เพลงเดียวดาย เป็นเพลงเอกของละคร นางไพร ตอนแรก ไศล ไกรเลิศ นำเพลงทำนองไทยเดิม (อิเหนาหรือจะมาตาม ด้วยความรัก) มาให้ ผมชอบมาก จ่ายค่า (เช่า) เพลงให้ ไศล ไกรเลิศ ไปแล้ว จึงทราบความจริง ไศลแต่งแค่เนื้อร้อง...คนแต่งทำนองนั้น ชื่อสมาน

ภายหลังรู้จักกันดี คุยกันถึงเรื่องนั้น สมาน กาญจนผลิน หัวร่อร่า บอกว่า “ไม่เป็นไรๆ”

เอ่ยชื่อเพลง เดียวดาย คนรุ่นเก่ารุ่นใหม่ไม่รู้จัก แต่หากได้ฟัง ท่อนแรก “ขวัญเอ๋ย เคยภิรมย์ ชิดชื่น สุขสันต์ หลงเพ้อฝัน รักมั่น มิทันจะเนิ่น เธอเมินหมาง...” นี่คือเพลงรักริมหัวใจ ที่ถึงวันนี้ยังมีคนร้องได้หลายคน

สมาน กาญจนผลิน มีผลงานโดดเด่น จากการเอาดนตรีไทย บรรเลงผสมดนตรีสากล ที่รพีพร เรียกว่า “สังคีตประยุกต์” อยู่ต่อไป 27 เมษายน พ.ศ.2500 สมาน กาญจนผลิน ร่วมกับ รพีพรเดินทางไปกับคณะผู้แทนศิลปินไทย ไปเปิดแสดงที่สาธารณรัฐประชาชนจีน

สุเทพ วงศ์กำแหง หนึ่งในนักร้อง ร่วมคณะนั้น บันทึกถึงตอนนี้เอาไว้

“สามเพลง เพลงนางอาย เพลงคำคน และเพลงชีวิตเมื่อคิดไป ที่ผมเอาไปร้อง เมื่อครูบุญยง เกตุคง บรรเลงระนาดท่อนรับ”...สุเทพ วงศ์กำแหง เล่าว่า ท่านประธานเหมา เจ๋อ ตง และนายกรัฐมนตรี โจว เอิน ไหล เอ่ยปากชื่นชม “เสียงระนาดที่ครูเล่น หยั่งกับไข่มุก หล่นบนจานหยกนั่นเทียว...”

ผมถึงกับขนลุกกับถ้อยคำประโยคนั้น และบัดนี้ก็ยังไม่เคยลืมเลย

(จบเพลง นางอาย มีเสียงปรบมือยาวนาน ตามมาด้วยเสียง “อังกอร์ๆๆ” จนสุเทพ ต้องออกมาร้องซ้ำรอบสอง จิรวุฒิ กาญจนผลิน ฟังจากครูสมาน ผู้พ่อ ยังจำได้แม่นยำว่า วัฒนธรรม ใช้คำ “อังกอร์” เริ่มต้นจากเพลงนี้)

เพลงที่ สมาน กาญจนผลิน แต่งทำนองมีกว่า 3 พันเพลง หลายเพลง เช่นเพลง บ้านทรายทอง สมาน แต่งทำนองแล้ว ชาลี อินทรวิจิตร เขียนเนื้อร้อง ท่อนแรก “เขตรั้วไพศาล แห่งบ้านทรายทอง ที่ฉันปองมาสู่...” แค่เอื้อนเพลงท่อนแรก...มีใครสักกี่คน ที่ร้องไม่ได้

และเพลงที่วันนี้ เป็นเพลงของคนไทยทุกคนไปแล้ว คือ เพลง สดุดีมหาราชา

เพลงนี้ตั้งต้นหกโมงเช้า ที่บ้านครูสมาน ในซอยวัดเทพธิดา ครูสมานเพิ่งกลับจากงาน เล่นดนตรีที่คลับ ตื่นงัวเงียขอตัวหลับอีกตื่น บ่ายค่อยมาเริ่มกัน...เรื่องราวตอนนี้ ไม่แน่ว่า ชาลี อินทรวิจิตร หรือชรินทร์ นันทนาคร เป็นคนหลุดปาก

“น้าหมาน ไม่รักในหลวงหรือ” เท่านั้นเอง ครูสมานก็เดินขึ้นบ้าน ล้างหน้าประแป้ง เอากระดาษสีเหลืองเก่าๆมายื่นให้ดู “คิดว่า ชรินทร์ ได้รับพระราชทานนามสกุลคนเดียวหรือ...” น้าหมานว่า “ของฉันก็มี”

บรรยากาศ เรื่องราวตอนแต่งเพลง สดุดีมหาราชา...จะมีการนำมาแสดงเป็นละคร...ใน คอนเสิร์ต 100 ปี กาญจนผลิน ที่มูลนิธิอนุรักษ์พระราชวังพญาไท

จัดแสดงที่หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรม แห่งประเทศไทย เวลา 14.00 น. วันอาทิตย์ที่ 7 ก.ย.นี้

นี่คือคอนเสิร์ตที่จัดขึ้นในโอกาสครบ  100 ปี แห่งการตราพระราชบัญญัติขนานนามสกุล กาญจนผลิน มีนักร้องรุ่นเก่าในดวงใจ สุเทพ สวลี รวงทอง ชรินทร์ ชาลี จินตนา พิศมัย ศรีไสล อรวี ฯลฯ และนักร้องประสานเสียงรุ่นใหม่ กาญจน์กรุง และกระแตไต่ไม้ แถมการแสดงจินตลีลา แสงสีเสียงเต็มรูปแบบ

รายได้ส่วนหนึ่ง มอบให้มูลนิธิอนุรักษ์วังพญาไท ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้า ภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภา พัณณวดี เพื่อใช้บูรณะวังพญาไท.

บาราย

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

คัมภีร์จากแผ่นดินบารายครูเพลงเพลงไทยสากลทองกาญจนผลผลินพริ้ง

ข่าวแนะนำ

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้