วันจันทร์ที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

กระดูกพรุน: ภัยเงียบใกล้ตัว

ภาวะกระดูกพรุนเป็นภัยเงียบที่มาพร้อมกับวัยที่สูงขึ้น ซึ่งคนไข้จำนวนมากอาจไม่รู้ตัวว่าความแข็งแรงของกระดูกกำลังลดลงจนเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหัก

ภาวะกระดูกพรุนคือ สภาวะที่มวลกระดูกลดลงร่วมกับการเสื่อมและการเปลี่ยนแปลงรูปแบบโครงสร้างภายในของกระดูก ทำให้เกิดความผิดปกติ ทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ ส่งผลให้กระดูกเปราะบาง มีความแข็งแรงลดลงและแตกหักได้ง่าย

ภาวะกระดูกพรุนแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ กระดูกพรุนแบบปฐมภูมิ หรือ กระดูกพรุนที่สัมพันธ์กับวัย และกระดูกพรุนแบบทุติยภูมิ ซึ่งในที่นี้ จะกล่าวถึงเฉพาะกระดูกพรุนแบบปฐมภูมิ กล่าวคือ กลุ่มหญิงวัยหมดประจำเดือนกับผู้สูงอายุ ส่วนกระดูกพรุนแบบทุติยภูมิเป็นภาวะที่ต้องแก้ไขตามสาเหตุ ตัวอย่างเช่น คนที่กินยาบางประเภทติดต่อกันเป็นเวลานาน เช่น ยาสเตียรอยด์ หรือ คนไข้ที่ใช้ยากันชักเป็นประจำมานานนับสิบปี รวมทั้งคนไข้ที่กินยากันเลือดแข็งตัว       

ภาวะกระดูกพรุนมักพบมากในคนยุโรป โดยเฉพาะยุโรปตอนเหนือ ส่วนในเอเชียมักพบในคนญี่ปุ่น ส่วนในประเทศไทยพบได้ปานกลาง และไม่รุนแรงเหมือนในยุโรป หรือ ญี่ปุ่น ซึ่งกลุ่มอายุเป็นไปได้ตั้งแต่กลุ่มผู้สูงอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป ทั้งเพศชายและหญิง ในอัตราส่วน 1: 3  โดยเฉพาะกลุ่มผู้หญิงหลังหมดประจำเดือนอายุประมาณ 50 ปีขึ้นไป ซึ่งจะมีแนวโน้มการเกิดกระดูกพรุนสูงขึ้น หรือ ที่เรามักเรียกว่ากระดูกพรุนหลังวัยหมดประจำเดือน                 

อันตรายของภาวะกระดูกพรุน บางคนเรียกว่า “โรคเงียบ” เนื่องจากส่วนใหญ่จะไม่แสดงอาการและคนไข้อาจไม่รู้ตัวว่ามีภาวะกระดูกพรุน จนกระทั่งเมื่อหกล้ม หรือ มีกระดูกหัก จากอุบัติเหตุธรรมดาที่ไม่รุนแรง เช่น หกล้ม หรือ ไม่ใช่อุบัติเหตุทางจราจร ไม่ได้มีสาเหตุจากการถูกรถชน ไม่ใช่การตกจากที่สูงเกินระดับความสูงของศีรษะคนไข้เอง เช่น ปีนขึ้นไปหยิบของหรือปักธูปเทียนแล้วตกลงมาจากเก้าอี้ ซึ่งการบาดเจ็บแบบนี้ กระดูกไม่ควรจะหัก  แต่ถ้ากระดูกหักก็อาจสันนิษฐานได้ว่ากระดูกพรุน                  

ความน่ากลัวของภาวะกระดูกพรุนทำให้เกิดคำถามตามมาว่า การวินิจฉัยทำอย่างไรได้บ้าง เนื่องด้วยเครื่องมือในปัจจุบันยังเป็นเครื่องมือที่ให้คำตอบ หรือ การวินิจฉัยที่ไม่สมบูรณ์ทีเดียว โดยการตรวจวัดมวลกระดูก แม้ว่าจะเป็นวิธีที่นิยมใช้ในปัจจุบัน เพราะผู้ป่วยไม่เจ็บตัว เปรียบเสมือนเป็นการเอกซเรย์ชนิดหนึ่งที่ใช้งานง่ายและสะดวก แต่การตรวจมวลกระดูก หรือ ความหนาแน่นกระดูกมักจะพยากรณ์ได้ดีเฉพาะในผู้สูงอายุ ตั้งแต่อายุ 65 ปีขึ้นไป

ส่วนยาสำหรับรักษาภาวะกระดูกพรุนนั้น เมื่อกระดูกหักแล้วและพิสูจน์ได้ว่าเป็นกระดูกพรุนปฐมภูมิ (กระดูกพรุนที่สัมพันธ์กับวัย) ก็ควรรักษาด้วยยา ซึ่งยาที่ใช้รักษาในปัจจุบันแบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ยาต้านการสลายกระดูก ยาสร้างกระดูกและยาออกฤทธิ์ผสม

ส่วนการป้องกันไม่ให้เกิดภาวะกระดูกพรุน โดยเฉพาะสำหรับสตรีวัยหมดประจำเดือนคือ การรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นอาหารมีแคลเซี่ยมสูง เช่น นมและผลิตภัณฑ์จากนม และควรออกกำลังกายกลางแจ้งอย่างสม่ำเสมอ เพราะการออกกำลังกายมีความสำคัญมาก ถ้าเรากินแคลเซี่ยมแต่ไม่ออกกำลังกายกลางแจ้ง กระดูกก็จะไม่แข็งแรง โดยการออกกำลังนั้น แนะนำให้เลือกการวิ่ง กระโดดเชือก ถ้าคนสูงอายุอาจใช้การเดินเร็วๆ ส่วนการออกกำลังกายประเภทว่ายน้ำ ปั่นจักรยานจะได้ผลที่ดีในแง่ความอดทนและลดอาการปวดสำหรับคนไข้ที่มีอาการปวดเรื้อรัง เช่น ปวดหลัง ปวดเข่า ร่วมด้วย

ร่างกายของมนุษย์ไม่มีอะไรดีไปกว่าการเฝ้าระวัง ดูแลเอาใจใส่ในวัยที่เพิ่มมากขึ้น เพราะอาจมีสาเหตุหรือ โรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ตามมาพร้อมกับอายุ หากเฝ้าสังเกต รู้และเข้าใจต่อความผิดปกติที่เกิดขึ้นภายในร่างกาย ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านถือเป็นสิ่งดีที่สุด เพื่อเตรียมการรักษาแต่เนิ่นๆ และโรคที่เราคิดว่าน่ากลัวก็จะไม่น่ากลัวอย่างที่คิดเพราะสามารถป้องกันและรักษาให้หายขาดได้.


รศ.นพ.วิวัฒน์ วจนวิศิษฐ์                                                                     

คณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี

ภาวะกระดูกพรุนเป็นภัยเงียบที่มาพร้อมกับวัยที่สูงขึ้น ซึ่งคนไข้จำนวนมากอาจไม่รู้ตัวว่าความแข็งแรงของกระดูกกำลังลดลงจนเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหัก... 26 มิ.ย. 2557 07:35 ไทยรัฐ