ข่าว
100 year

แผ่นดินไหวเชียงราย ใกล้ตัว...ไกลเมือง

8 พ.ค. 2557 05:01 น.
SHARE

“อยู่บนรถ...อยู่ๆรถก็เหมือนโดนยกแรงมาก! พระห้อยในรถเหวี่ยงไปมา ตกใจนึกว่าใครมาแกล้ง รู้สึกวืดๆมึนๆ มองกระจกหลังไม่มีใคร สรุป...แผ่นดินไหวรุนแรงมาก

นึกถึงในหนัง...ถ้าแรงมากขนาดที่รถไถไหลไปกับพื้นถนนที่เริ่มแตกแยก อันนั้นคงจะกลัวอยู่ แต่สองทุ่มแล้ว...ยังมึนหัวไม่หาย”

เพื่อนคนหนึ่งแสดงความรู้สึกไว้ในเฟซบุ๊ก ระหว่างขับรถอยู่ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่

แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นนี้ สำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา รายงานว่า เกิดขึ้นที่ตำบลทรายขาว อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ขนาด 6.3 ริกเตอร์ ลึก 7 กิโลเมตร ทำให้รู้สึกสั่นไหวในหลายพื้นที่ เช่น จังหวัดเชียงราย ลำปาง ลำพูน เชียงใหม่ น่าน พะเยา หนองคาย เลย และกรุงเทพมหานคร

“แผ่นดินไหว” เป็นภัยธรรมชาติที่ไม่มีใครคาดเดาได้ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ที่ไหน และมีความรุนแรงมากน้อยเพียงไร ในความเสี่ยงทั้งหมดเหล่านี้ก็เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นและเป็นไปของธรรมชาติที่ไม่อาจเลี่ยงได้ แต่มนุษย์ป้องกันให้ได้รับผลกระทบเสียหายน้อยที่สุดได้

ในประวัติศาสตร์ประเทศไทยเคยเจอแผ่นดินไหวครั้งใหญ่มาแล้วราวปี 2088 พระเจดีย์หลวงแห่งนครเชียงใหม่ กลางเมืองเชียงใหม่...ยอดเจดีย์หักโค่นลงมา พร้อมๆกับเจดีย์โดยรอบๆ...ก็พังลงมา

“แผ่นดินสะเทือนต่อไปอีกเป็นเดือน ซึ่งปัจจุบันนี้เราก็รู้กันว่า คือ...อาฟเตอร์ช็อก ยุคนั้นรู้เพียงว่าแผ่นดินผิดปกติ มันสั่นสะเทือน...แล้วก็ตามมาอยู่เรื่อยๆ”

รศ.ดร.เป็นหนึ่ง วานิชชัย สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (เอไอที) บอกว่า อีกข้อความจริงที่ควรรู้ แผ่นดินไหวไม่ได้เกิดทุกๆที่...ทุกๆแห่ง แต่เกิดเฉพาะบางตำแหน่ง...บางแนว...บางบริเวณเท่านั้นเอง อย่างญี่ปุ่นเกิดแผ่นดินไหวเยอะมาก ถ้าดูในแผนที่พิกัดแผ่นดินไหวจะเห็นจุดเต็มไปหมดจนมองแทบไม่เห็นประเทศ...

“ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซียก็เกิดถี่เพราะเป็นแนวที่มีแผ่นดินไหวมาก ฉะนั้นหากจะไล่แนวมาเรื่อยๆก็จะมาที่ทะเลอันดามัน ประเทศพม่า แล้วก็ประปรายอยู่ใกล้ๆเมืองไทย แนวแผ่นดินไหวนี้ ใครที่เคยเห็นภาพกราฟแสดงจุดเกิดแผ่นดินไหวที่แสดงเป็นรายครั้ง รายตำแหน่งก็อาจจะสงสัย ทำไม? ต้องเกิดตามแนวที่ว่านี้ด้วย”

คำตอบมีว่า...แผนที่แสดงแผ่นเปลือกโลก โลกเรามีเปลือกโลกหลายชิ้น บางชิ้นก็ใหญ่...แผ่นแปซิฟิก บางชิ้นก็เล็ก...บางชิ้นก็มีขนาดกลางๆ และแนวรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกบางแผ่นก็เข้ามาชนกัน เข้ามาเฉือนกัน ซึ่งแต่ละแผ่นจะมีการเคลื่อนตัวอย่างช้าๆตลอดเวลา และก็เคลื่อนอย่างสม่ำเสมอ

บางทีการเคลื่อนก็เคลื่อนเข้าหากัน แต่บางแนวก็เคลื่อนออกจากกัน ปัญหาอยู่ที่แนวแผ่นเปลือกโลกที่เคลื่อนเข้าหากัน จะมีแผ่นดินไหวเกิดขึ้นเยอะ

แนวรอยต่อนี่เองที่เกิดแผ่นดินไหว ถ้าลองเอาเฉพาะบริเวณประเทศไทยมาขยายดู เราจะเห็นภาพที่ชัดขึ้น จะเห็นว่าแผ่นเปลือกโลกยูเรเซียนที่เราอยู่มีประเทศไทย เวียดนาม พม่า มาเลเซีย แล้วก็มีอีกแผ่นที่อินเดีย...ออสเตรเลียตั้งอยู่ที่เรียกว่าแผ่นอินโดออสเตรเลียน

“สองแผ่นเปลือกโลกนี้มีรอยต่อกันอยู่ในทะเล แล้วแนวนี้ก็มีแผ่นดินไหวชุกชุม แล้วภายในแผ่นเราก็มีรอยร้าวมากมาย รอยร้าวที่เราเห็นมักจะเรียกว่ารอยเลื่อนนั้น...รอยเลื่อนนี้ แต่ความจริงคือรอยร้าวในแผ่นเปลือกโลก ซึ่งก็ทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้”

ต้องย้ำว่าแนวที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้ชุกชุมกว่า และมีขนาดใหญ่กว่า...คือแนวระหว่างรอยต่อแผ่นเปลือกโลกแล้วแผ่นตัวล่างกำลังเคลื่อนเข้าหาแผ่นบน ด้วยอัตราความเร็วสม่ำเสมอ 65 มิลลิเมตรต่อปี

แนวนี้ก็เกิดแผ่นดินไหวอยู่เนืองๆ 8 ปีที่แล้วก็เกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่ทำให้เกิดคลื่นยักษ์สึนามิ เริ่มบริเวณหัวเกาะสุมาตรา แล้วก็ไถลต่อเนื่องตามแนวรอยต่อขึ้นมาทางหมู่เกาะนิโคบา มาถึงหมู่เกาะอันดามัน กินแนวยาวกว่า 1,000 กิโลเมตร ปลดปล่อยพลังงานออกมาอย่างมหาศาล

รศ.ดร.เป็นหนึ่ง ย้ำว่า รอยเลื่อนในบ้านเราเป็นรอยแตกเล็กๆภายในเปลือก เกิดเพราะเปลือกมีการบิดเบี้ยวและถูกทำให้บิดเบี้ยวเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

แรงที่ทำให้บิดเพราะมีการเคลื่อนตัวตลอดเวลา ไม่ต้องมีแผ่นดินไหวก็เกิดการสะสมพลังงานบิดเบี้ยวเพิ่มขึ้นทุกๆวันอยู่แล้วด้วยอัตราสม่ำเสมอ อาจจะเร็วขึ้น...ช้าลงขึ้นกับสภาพแผ่นดินไหวโดยรอบ

“ตรงไหนถึงคิวก็จะระเบิด...ไม่จำเป็นต้องมีแผ่นดินไหว 8.6 ริกเตอร์...9.1 ริกเตอร์แบบปี 47 รอยเลื่อนบ้านเราก็อันตรายอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าต้องใช้เวลาสะสมพลังงานนานจนกว่าจะคลายออกมาเป็นแผ่นดินไหวสักที”

เคยย้ำไปแล้วหลายครั้ง ที่น่าวิตกคือสิ่งที่เราควรจะเตรียมพร้อม แต่เราไม่ได้ทำอะไรเลย...อาคารบ้านเรือนในภาคเหนือที่ยังไม่ค่อยพร้อมที่จะรับมือแผ่นดินไหว...เขื่อนก็อยู่ในรายการที่มีความเสี่ยง แต่อาคารจะถูกทำลายได้ง่ายกว่าเขื่อน ถ้าอาคารพังผู้คนก็เสี่ยงบาดเจ็บ เสียชีวิต

จังหวัดทางภาคเหนือกับฝั่งตะวันตก...กาญจนบุรี ตาก เป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงสุด มีความเสี่ยงและโอกาสที่จะต้องเจอกับภัยแผ่นดินไหวได้มากกว่า เมื่อเทียบกับภาคอื่นๆ

ปัญหามีว่า...กฎหมายกำหนดว่าอาคารสูงเกินกว่า 15 เมตร ต้องออกแบบต้านทานแผ่นดินไหว อาคารที่ต่ำกว่า 15 เมตร ถ้าเป็นอาคารสาธารณะ อาคารที่เก็บวัสดุอันตรายก็ควรจะออกแบบรองรับต้านทานแผ่นดินไหว คำถามมีว่า...อาคารต่ำกว่า 15 เมตรของชาวบ้านล่ะ? พวกอาคารบ้านพัก อาคารพาณิชย์...จะต้องออกแบบให้ต้านทานแผ่นดินไหวหรือเปล่า?

แผ่นดินไหวในประเทศไทย หลายคนอาจจะเห็นว่าเป็นเรื่องไกลตัว หากจะบอกว่าเมืองไทยจะไม่เจอแผ่นดินไหวที่อันตราย คงไม่ได้แล้ว รศ.ดร.เป็นหนึ่ง บอกว่า เรามีโอกาส...แผ่นดินไหวอย่างที่เกิดขึ้นที่เมืองไครสต์เชิร์ช 6.3 ริกเตอร์ เราก็มี...เคยเกิดมาแล้ว เช่นที่จังหวัดน่าน 70 ปีมาแล้ว...ก็เกิด 6.5 ริกเตอร์ แล้วเมื่อห้า...หกปีก่อนก็เกิดที่ประเทศลาว อยู่ห่างจากเชียงรายไปแค่ 50 กิโลเมตร

แผ่นดินไหวขนาด 5.6 ริกเตอร์ที่จังหวัดตาก แผ่นดินไหว 5.9 ริกเตอร์ ที่จังหวัดกาญจนบุรี แล้วก็มีแผ่นดินไหวขนาด 5 ริกเตอร์กว่าๆกระจายอยู่ทั่วภาคเหนือหลายครั้ง แผ่นดินไหวที่เป็นอันตรายพวกนี้เกิดขึ้นได้ แต่อาจจะเกิดไปอีกสิบ...อีกร้อยครั้ง โดยที่ไม่ทำให้เกิดภัยพิบัติเลยก็ได้

ในโลกนี้แผ่นดินไหว 5 ริกเตอร์ เกิดปีละ 1,500 ครั้ง แต่ที่เป็นข่าวมีนิดเดียว และขนาด 6 ริกเตอร์ เกิด 150 ครั้งต่อปี...แผ่นดินไหวแบบนี้ โอกาสที่จะสร้างความเสียหายทำได้ แต่ต้องเกิดใกล้เมืองมาก อย่างกรณีไครสต์เชิร์ช เกิดห่างไปแค่ 5 กิโลเมตร ถ้าห่างมากกว่านั้นอีกสัก 10 กิโลเมตร อาจจะไม่มีใครตายเลยก็ได้

เมืองไทยความเสี่ยงไม่ต่างกัน เกิดมาหลายครั้งแล้วโดยที่ไม่ตรงเมือง แต่ว่าในอนาคตก็อาจจะตรงได้ แล้วแถมบ้านเรายังมีรอยเลื่อนที่มีศักยภาพในการเกิดแผ่นดินไหวได้ถึงขนาด 7 ริกเตอร์

เหตุแผ่นดินไหวครั้งนี้ ถ้าเกิดในเมืองแหล่งคนอยู่อาศัยหนาแน่น ความเสียหายจะมากมายขนาดไหน เหตุการณ์นี้มีความเป็นไปได้ เป็นเรื่องที่ต้องเตรียมเผื่อเอาไว้... “มนุษย์” จะรับมือกับพิบัติภัยธรรมชาติ ต้องตั้งอยู่ในความไม่ประมาท.

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

สกู๊ปหน้า 1เป็นหนึ่ง วานิชชัยแผ่นดินไหวเชียงรายสำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหวกรมอุตุนิยมวิทยารอยต่อเปลือกโลกรอยเลื่อน

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้