ข่าว
100 year

คนเมืองพาน

กิเลน ประลองเชิง8 พ.ค. 2557 05:01 น.
SHARE

หนังสือดีเด่น ปี 2556 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สำนักพิมพ์ต้นธรรม) ชื่อหนังสือ... แม่หม่อนเถียน อายุ 100 ปี ตระกูลดำรงเจริญ เล่าเรื่องคนจีนอพยพจากเมืองทึงแค มณฑลกวางตง ของจีน...เดินเท้าจากลำปาง คนแข็งแรงที่สุดถึงเมืองพาน ใช้เวลา 15 วัน

เมืองพานที่ราบดินดีกลางเทือกเขา เป็นเมืองต้นน้ำวัง ต้นน้ำอิงมีแม่น้ำหลายสาย น้ำแม่ส้าน น้ำแม่ลาว ร่องธาน น้ำแม่เย็น มีแหล่งน้ำสำคัญ หนองฮ่าง หนองเวียงห้าว หนองบวกปลาค้าว และหนองควายหลวง

พื้นที่จึงมีผู้คนบุกเบิกจากป่าเป็นนาข้าว ในน้ำก็เต็มไปด้วยปลา คนบ้านอื่นเมืองไกล มาเห็นเข้าก็เก็บเอาไปร่ำลือ

คนเมืองแพร่ เตือนกันว่า “ไปเมืองพาน จะไปข้องสดุดต่าวกำแล้ว ป๋าจะเต๋มไต่ปนาไอ้”

(ไปเมืองพาน ระวังอย่าไปสะดุดหกล้มเป็นเด็ดขาด ปลาจะเข้ามาเต็มย่าม)

ความอุดมสมบูรณ์ของเมืองพาน คนจังหวัดใกล้เคียง ทั้งหมู่เฮาไตโยน คนเมือง ไตลื้อ ไตยอง ฯลฯ ขายที่นาบ้านเดิมหอบหิ้วครอบครัวลัดเลาะป่า ข้ามน้ำ ข้ามดอย มาลงหลักปักฐาน

สมัยนั้น จึงมีคำพังเพย...ใคร่รวยหื้อไปอยู่แม่สาย ใคร่ต่ายหื้อไปอยู่เมืองพาน ใคร่ได้เมียงามไปเมืองแม่สรวย เวียงป่าเป้า (เมืองพานคนทุกข์ยากมาเสียชีวิต ชาวเมืองพานก็จะจัดงานศพให้ แม้อ้ายโมดังแม็บ ยังได้อยู่ปราสาท)

ในข้อดีมากมายของเมืองพาน ก็ยังมีข้อสุ่มเสี่ยง เมืองพานตั้งอยู่บนแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่

เมื่อใดที่แผ่นเปลือกโลกขยับเคลื่อนที่ ชั้นหินของเปลือกโลกจะเกิดการโค้งงอ เกิดรอยแตก รอยแยก และรอยเลื่อน

รอยเลื่อนนี้เองเป็นเหตุหลักของการเกิดแผ่นดินไหว

ภาคเหนือเป็นภูมิภาคที่ตั้งอยู่บนรอยเลื่อน ที่มีพลังหลายรอยเลื่อน เป็นพื้นที่เสี่ยงภัยแผ่นดินไหวรุนแรงที่สุดของประเทศไทย 20 ปีที่ผ่านมา ระหว่าง พ.ศ.2533-2552 เกิดแผ่นดินไหวที่ภาคเหนือและบริเวณชายแดนไทย-พม่า ไทยลาว ระดับความรุนแรง 5-8 มาตรา เมอร์คัลลี่ ซึ่งเป็นความรุนแรงขนาดเล็ก-กลาง รวม 328 ครั้ง

คนเชียงรายรู้สึกได้ จนถึงได้รับความเสียหาย 177 ครั้ง

เมืองพาน ตั้งอยู่บนรอยเลื่อนวังเหนือ มีรอยเลื่อนอื่นๆแวดล้อม เช่น รอยเลื่อนแม่ลาว รอยเลื่อนแม่จัน รอยเลื่อนพะเยา ฯลฯ รอยเลื่อนเหล่านี้ มีพลัง เมืองพานจึงรู้สึกได้ถึงแผ่นดินไหวหลายครั้ง

แต่ที่ได้รับผลจริงจัง ในรอบ 10 ปี มี 3 ครั้ง ครั้งแรก 11 ก.ย.2537 ความรุนแรง 5.1 ริกเตอร์ อาคารโรงพยาบาลเมืองพาน บ้านเรือนประชาชนถึงร้าวแตก ครั้งที่ 2 11 พ.ย.2544 และครั้งที่ 3 17 พ.ย.2549 ความรุนแรง 3.7 และ 4.4 ริกเตอร์ตามลำดับ

คนเมืองพานอยู่บนพื้นที่แผ่นดินไหวระดับเล็กถึงกลาง แต่ไม่ได้หมายความว่า จะไม่เสี่ยงต่อแผ่นดินไหวรุนแรงระดับใหญ่

แม้เมืองพานเกิดแผ่นดินไหวค่อนข้างถี่ แต่เนื่องจากที่ดินส่วนใหญ่เป็นท้องไร่ท้องนา และป่าเขา โอกาสได้รับผลกระทบจึงไม่มากนัก

ในเมืองปัจจุบัน การสร้างที่พักอาศัย อาคารพาณิชย์ ตึกสูง ถูกควบคุมโดยกฎกระทรวงมหาดไทยพ.ร.บ.ควบคุมอาคาร พ.ศ.2522 บังคับให้ออกแบบอาคารให้รองรับแผ่นดินไหว

ผมดูข่าวความเสียหายวัดร่องขุ่นแล้วก็ใจหาย เพิ่งไปไหว้พระ และชมศิลปะสวยจับใจ ฝีมืออาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์...เมื่อไม่กี่วันมานี่เอง

ข่าวแผ่นดินไหว ทำให้ได้ฉุกคิด...ถึงธรรมะของพระพุทธเจ้า ทุกสิ่งเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป...ไม่มีสิ่งใดยืนยงคงค้ำฟ้า

และคิดต่อได้อีกว่า มนุษย์นั้นสู้สงครามกับธรรมชาติก็หนักหนาแล้ว เหตุฉันใด ต้องทำสงครามฆ่าฟันกันเอง.

 

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ชักธงรบกิเลน ประลองเชิงคนเมืองพานรอยเลื่อนแผ่นดินไหว

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้