วันจันทร์ที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ปักษีปกรณัม

ผมมีหนังสือนิทานหลายเล่ม...นอกจากอีสป หลายคนแปล หลายสำนวนแล้วยังมี หิโตปเทส ที่แปลโดยเสฐียรโกเศศ และนาคะประทีป สำนวนระดับวรรณคดี อาหรับราตรี พันหนึ่งทิวา นิทานเวตาล ฯลฯ

แต่ยังไม่มีหนังสือปักษีปกรณัม

อาจารย์เปลื้อง ณ นคร เขียนไว้ในคำนำ “นิทานอีสป” ว่า เข้าใจว่าเป็นหนังสือรุ่นเดียวกับ หิโตปเทส วัตถุปกรณัม ไม่ปรากฏว่า ใครแต่ง แต่งเมื่อใด

หอพระสมุด จัดพิมพ์ปักษีปกรณัม เมื่อ พ.ศ.2466 เป็นหนังสือที่ไม่สู้จะแพร่หลาย เป็นเรื่องนิทานสุภาษิต เป็นนิทานซ้อนนิทาน เช่นเดียวกับปัญจตันตระ

ปักษีปกรณัมดำเนินเรื่องว่า ในไตรดายุค ฤาษีมุนี เทพยดา ทั้งหลายมาประชุมปรึกษากัน ในการที่จะทำให้อายุยืน

แล้วก็ชักชวนกันไปเฝ้าพระนารายณ์ ทูลถามเรื่องนี้ พระนารายณ์แนะให้ไปเฝ้าพระอิศวร พระอิศวรก็โปรดให้ทวยเทพอสูร และมวลหมู่ปักษีทั้งหลาย ตั้งพิธีกวนน้ำอมฤต เพื่อกินแล้วจะได้ไม่ตาย

เสร็จพิธีกวนน้ำอมฤตแล้ว พวกนกเพิ่งนึกขึ้นได้ว่า พวกตนยังไม่มีพระราชา

“บุคคลหาเจ้ามิได้ มักมีภัยต่างๆ” นกกระเรียนกล่าว

“ส่วนนกทั้งหลายนั้น นกใดมีกำลังย่อมเบียดเบียนนกอันหากำลังมิได้ จึงควรยกย่องนกใดขึ้นเป็นพระราชา มีอานุภาพปราบปรามผู้กระทำผิด”

นกทั้งหลายเห็นด้วยกับนกกระเรียน ประเด็นที่ต้องหารือกันต่อ นกตัวใดสมควรเป็นพระราชา

“ข้าเห็นว่า ควรยกนกหงส์” นกสัมบัณฑิตเสนอ “เพราะนกหงส์ รู้หลักมาก รูปทรงก็งาม กิริยาก็เป็นสง่า”

แต่นกกระเรียนต้นคิดเห็นต่าง ค้านว่า “นกหงส์ยังอ่อนแอเกินไป จะควบคุมนกทั้งหลายไม่ได้ดี เท่ากับกา”

ถึงเวลานั้น เสียงสนับสนุน กาก็มีมาก แต่เสียงสนับสนุนนกหงส์ ก็ไม่น้อย

ประเพณีของปักษีผู้มีปัญญา ไม่นิยมการหักหาญเอาชนะกันด้วยกำลัง...ทั้งสองฝ่ายต่างมีเรื่องเล่า สนับสนุน ทั้งฝ่ายหงส์ และฝ่ายกา

เป็นที่มาของนิทานซ้อนนิทาน ที่อาจารย์เปลื้อง ท่านว่า ทำนองเดียวกับปัญจตันตระ มีเรื่องชาดกปะปนเข้าไปบ้าง จับโน่นชนนี่

อาจารย์เปลื้อง ท่านเขียนเรื่องย่อๆไว้แค่นี้ ไม่มีตอนจบให้รู้ว่า ตกลง หงส์ หรือกา จะได้เป็นพระราชา

คงต้องการให้ไปหาหนังสือปักษีปกรณัม อ่านหาคำตอบกันเอง

ผมเอง ก็ไม่มีความรู้ รู้จักหงส์นิดหน่อย จากคำกลอนที่จำได้ ตกๆหล่นๆ ต่อไปนี้

“คิดว่าหงส์ที่แท้หลงเป็นลายย้อม ช่างแปลกปลอมท่วงทีดีหนักหนา ว่ารักถิ่นมุจลินท์ไม่คลาดคลา พอลับตาฝูงหงส์ก็ลงโคลน”

หงส์ลงปลักโคลน สกปรกมอมแมมแล้ว จะกลายเป็นกา นกศักดิ์ต่ำไปแล้ว หรืออย่างไร

แต่ว่ากันโดยชาติกำเนิด ที่เข้าใจกันทั่วไป หงส์เป็นนกมีศักดิ์สูง จีนใช้เป็นสัญลักษณ์ของฮองเฮา คู่กับมังกรสัญลักษณ์ของฮ่องเต้

ส่วนกานั้น เรื่องเล่าออกไปทางไม่สง่างาม โดยนิสัยก็มักจะเที่ยวไปลักไปขโมยของเขากิน

แต่ในโลกของผู้ใช้ปัญญา เขาไม่วัดกันด้วยชาติกำเนิด แต่เอาชนะกันด้วยเหตุผล ที่หักล้างกันได้ และยอมรับกันได้ อย่างน้อยก็ในช่วงเวลาหนึ่ง

คนโบราณในบ้านเมืองที่เจริญแล้ว ท่านใช้ช่องทางปัญญา ตัดสินแพ้ชนะ

การปะทะหักหาญกันด้วยกำลัง เสียเลือดเนื้อ ชีวิตนั้น เป็นทางเลือกของบ้านเมืองคนโง่

ก็ถ้าจะต้องทำสงครามต่อเนื่องกันเป็นสิบปี...เพื่อจะมีผู้นำคนเดียว คิดใหม่ หาผู้นำแบบใหม่กัน ก็น่าจะได้ คงยังไม่สายเกินไป.

 

กิเลน ประลองเชิง

27 เม.ย. 2557 10:11 27 เม.ย. 2557 10:11 ไทยรัฐ