วันจันทร์ที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ค้นตำนาน..มะปราง-มะยง ต้นไม่แตกต่าง..รู้ได้ที่รสชาติ

มะปรางหวาน–มะยงชิด...สร้างความสับสนให้กับคนไทยมิใช่น้อยว่า มันคืออะไร มีความแตกต่างกันตรงไหน เพราะมองด้วยสายตา ดูต้น ผล ใบ ดอก ดูยังไงไม่สามารถจะแยกได้

“จริงๆ แล้วมะปรางหวาน กับ มะยงชิดเป็นพืชตระกูลเดียวกัน พูดให้เข้าใจง่ายๆ มันก็คือ มะปราง นั่นแหละ ลักษณะภายนอกแทบไม่มีอะไรต่างกัน จะรู้ว่าไม่เหมือนกันมีวิธีเดียว กินและชิม”

ร.ต.ต.อำนวย หงษ์ทอง นายกสมาคมชาวสวนมะปรางนครนายก บอกว่า จากการรวบรวมข้อมูลของสมาคมฯ ที่ได้สืบค้นจากตำนานและประวัติในสถานที่ต่างๆ พบว่า มะปรางเป็นผลไม้คู่บ้านคู่เมืองมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี มีหลักฐานปรากฏให้เห็นตามแถบหัวเมืองที่อยู่รายล้อมเมืองสุโขทัย

ไม่ว่าจะเป็น กำแพงเพชร อุตรดิตถ์ พิจิตร และ พิษณุโลก ยังพอมีต้นมะปรางเก่าแก่อายุหลายร้อยปีหลงเหลืออยู่บ้าง แต่เป็นที่น่าเสียดาย ปัจจุบันที่ถูกตัดทิ้งเพื่อก่อสร้างอาคารคอนกรีตไปจนเกือบหมด

ครันถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา เริ่มมีการนำพันธุ์มะปรางจากทางเหนือลงไปปลูกในภาคกลาง และขยายไปในเขตปริมณฑล...ที่ยังปรากฏให้เห็นในวันนี้คือ มะปรางพันธุ์ดีของจังหวัดอ่างทอง...พันธุ์เพชรคลองลาน


“มะยงชิด เริ่มมาปรากฏในบันทึกในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ส่วนคำว่า มะยงชิดจะมาจากไหน ความหมายเป็นอย่างไร เป็นเพราะมะปรางดั้งเดิมมาปลูกผิดที่ผิดถิ่นเกิดการกลายพันธุ์ จนมีลักษณะพิเศษหวานกว่ามะปรางทั่วไปหรือไม่ ที่มาให้ชัดเจน รู้แต่เพียงว่ามะยงชิดนี้เป็นมะปรางพันธุ์ดีที่หลายคนในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เรียกว่า มะปรางเสวย โดยมีแหล่งปลูกอยู่แถว ต.ท่าอิฐ อ.เมือง จ.นนทบุรี จัดว่าเป็นมะปรางที่มีรสหวาน ผลขนาดใหญ่ใกล้เคียงไข่ไก่หรือไข่เป็ด”

ร.ต.ต.อำนวย สันนิษฐานว่า ตรงนี้น่าจะเป็นจุดเริ่มต้นของ มะยงชิด ที่ต่อมามีการนำไปขยายพันธุ์ปลูกแถวย่านบางขุนนนท์ ฝั่งธนบุรี จนมีการตั้งชื่อเรียกขาน มะยงชิดบางขุนนนท์

“มะปรางที่เรารู้จักกันนั้นไม่ได้มีแค่มะปรางหวานกับมะยงชิด จริงๆ แล้วมีหลายพันธุ์ แต่มารู้จักกันแค่ 2 พันธุ์นี้ เนื่องจากผู้คนนิยมจะปลูกแต่ผลไม้รสหวาน รสเปรี้ยวไม่มีใครนิยมปลูก มีแต่ตัดโค่นฟันทิ้ง มันเลยทำให้คนยุคหลังไม่รู้จักกัน”

แต่ถ้าจะแบ่งมะปรางตามรสชาติความหวานเปรี้ยว สามารถแบ่งได้ 5 สายพันธุ์ เรียงลำดับจากเปรี้ยวไปหาหวาน...พันธุ์ที่เปรี้ยวสุด จนเข็ดฟันมีชื่อเรียกว่า “กาวาง” เปรี้ยวถึงขนาดกาคาบไปกินแล้วต้องวางทิ้งนั่นแหละ

เปรี้ยวน้อยกว่ากาวางเรียกว่า “มะปรางเปรี้ยว”...ตามด้วย “มะยงห่าง” มีความหมายว่า ห่างหวานมีรสชาติเปรี้ยวอมหวานนิด...เปรี้ยวรองบ๊วย “มะปรางหวาน” มีรสชาติหวานแต่อมเปรี้ยว...และมะปรางสายพันธุ์ที่ถูกจัดว่าหวานสุดคือ มะยงชิด

เพราะหวานหยดย้อยนี่แหละ กาวาง–มะปรางเปรี้ยว–มะยงห่าง เลยถูกคนไทยลืมเลือน และต้องมาสับสน นับหนึ่งกันใหม่ในวันนี้...เป็นสัจธรรม ที่ไม่เกี่ยวกับการเมือง.

ไชยรัตน์ ส้มฉุน

มะปรางหวาน–มะยงชิด...สร้างความสับสนให้กับคนไทยมิใช่น้อยว่า มันคืออะไร มีความแตกต่างกันตรงไหน เพราะมองด้วยสายตา ดูต้น ผล ใบ ดอก ดูยังไงไม่สามารถจะแยกได้... 17 เม.ย. 2557 16:39 17 เม.ย. 2557 16:41 ไทยรัฐ