วันอังคารที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

วันแห่งความสุข...

เผลอแป๊บเดียวเดือนมีนาคมก็กำลังจะผ่านไปอีกเดือนหนึ่งแล้ว หลายคนคงรู้สึกว่าเดือนนี้เป็นเดือนที่ยาวนานมากเพราะไม่มีวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือวันหยุดชดเชยใดๆ

จริงๆ แล้วในระดับสากล เดือนนี้มีวันที่น่ารักมากแอบซ่อนอยู่หนึ่งวัน นั่นคือในวันที่ 20 มีนาคมของทุกปี องค์การสหประชาชาติได้กำหนดให้เป็น วันแห่งความสุขโลก หรือ International day of happiness

องค์การสหประชาชาติได้กำหนดวันแห่งความสุขโลกขึ้นในปี 2012 มานี้เอง เนื่องจากเล็งเห็นว่าความสุขเป็นเป้าหมายพื้นฐานของมวลมนุษยชาติ

แนวคิดเรื่องวันแห่งความสุขโลกได้แรงบันดาลใจมาจากประเทศภูฏานที่ใช้ความสุขมวลรวมประชาชาติ (Gross National Happiness-GNH) เป็นดัชนีชี้วัดความสุขของคนในชาติมากกว่าที่จะเน้นการวัดผลที่เป็นตัวเงินด้วย GDP ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดทางเศรษฐกิจที่นิยมใช้กันทั่วโลก

ความสุขมวลรวมประชาชาติของภูฏานไม่ได้ปฏิเสธการพัฒนาทางเศรษฐกิจ แต่เป็นการพัฒนาที่ปรับให้สอดคล้องกับพื้นฐานทางสังคม ค่านิยม ศาสนา และวัฒนธรรมของชาวภูฏาน โดยมีความสุขของชาวภูฏาน เป็นเป้าหมายสูงสุดในการพัฒนา

ในการจัดทำแบบสำรวจความสุขมวลรวมประชาชาติครั้งแรก พบว่า ชาวภูฏานร้อยละ 45.2 มีความสุขมาก ร้อยละ 51.6 มีความสุข และร้อยละ 3.3 ไม่ค่อยมีความสุข ด้วยเหตุนี้ ภูฏานจึงได้รับการขนานนามว่าเป็นดินแดนแห่งความสุข แม้ว่ารายได้ต่อหัวของประชากรยังจัดอยู่ในเกณฑ์ของประเทศยากจนก็ตาม

เพราะอะไรประเทศภูฏานซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มประเทศที่ยากจน ประชาชนถึงได้เต็มไปด้วยความสุข จนองค์การสหประชาชาติยกเอามาเป็นต้นแบบ...

คำตอบดูเหมือนจะอยู่ที่ความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติ และวิถีทางศาสนาที่ยังคงผูกพันอยู่กับชีวิตชาวภูฏานอย่างเหนียวแน่น ทั้งในรูปแบบของการสวดมนต์ การภาวนา และการประกอบพิธีกรรมต่างๆ อันเป็นเสมือน “ภาพตัวแทน” เวลาเรานึกถึงภูฏาน ภาพตัวแทนเหล่านี้สะท้อนถึงการพัฒนาที่ควบคู่ไปกับความสมดุลระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม และความสงบทางจิตวิญญาณตามแนวพุทธศาสนานิกายมหายานของชาวภูฏานนั่นเอง

นอกจากพุทธศาสนาจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ภูฏานได้เป็นดินแดนแห่งความสุขในสายตาของชาวโลกแล้ว ยังทำให้มัตติเออ ริคาร์ด ได้ครองตำแหน่ง “คนที่มีความสุขที่สุดในโลก” อีกด้วย

ตำแหน่ง “คนที่มีความสุขที่สุดในโลก” นี้ เกิดขึ้นจากการทดลองของนักวิทยาศาสตร์ด้านประสาทวิทยา จากมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน ประเทศสหรัฐอเมริกา ในการทดลองนี้ มัตติเออ ริคาร์ด (Matthieu Ricard) ซึ่งเป็นพระทิเบต สัญชาติฝรั่งเศสที่บวชในพุทธศาสนานิกายมหายานแบบทิเบตมาเป็นเวลากว่า 30 ปี และได้ปฏิบัติสมาธิภาวนามาอย่างต่อเนื่อง ได้เข้าร่วมการทดลองในขณะที่มีอายุ 66 ปี ด้วยการเจริญสมาธิแบบแผ่เมตตา

ผลการทดลองพบว่าคลื่นแกมมาที่เกิดขึ้นในสมองของท่านริคาร์ดมีปริมาณสูงกว่าคนปกติทั่วไปทั้งก่อน ระหว่าง และหลังการเจริญสมาธิ และเป็นการเพิ่มขึ้นของคลื่นแกมมาในปริมาณสูงแบบที่ไม่เคยปรากฏมาก่อนในรายงานศึกษาด้านประสาทวิทยา

คลื่นแกมมาที่ว่านี้มีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับความสุขของบุคคล ในกรณีนี้ คลื่นแกมมาที่เกิดขึ้นจากการเจริญสมาธิภาวนาอย่างต่อเนื่องของท่านริคาร์ดได้เพิ่มขึ้นมากในบริเวณเนื้อสมองส่วนหน้าทางซ้าย ส่งผลให้สมองในส่วนของอารมณ์เชิงบวก (ซึ่งล้วนแต่เป็นอารมณ์ที่นำไปสู่ “ความสุข”)

ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่ระดับการทำงานของอารมณ์เชิงลบก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งนั่นก็ทำให้ท่านริคาร์ดได้ชื่อว่าเป็น “คนที่มีความสุขที่สุดในโลก” ขึ้นมาทันที

ผลของการทดลองนำไปสู่ข้อค้นพบว่าโครงสร้างของสมองสามารถเปลี่ยนแปลงได้ด้วยการฝึกจิต ศาสตราจารย์เดวิดสัน ซึ่งเป็นหัวหน้าโครงการทดลองนี้ ยืนยันว่าเราสามารถเรียนรู้ที่จะเปลี่ยนคลื่นสมองเพื่อสร้างความสุขให้แก่ตัวเองได้ ส่วนท่านริคาร์ดเองก็มั่นใจในทฤษฎีที่ว่านี้จนกล่าวว่า “ถ้าเราเรียนรู้ที่จะหัดขี่จักรยานได้ เราก็สามารถเรียนรู้ที่จะมีความสุขได้เช่นกัน”

การเข้าถึงความสุขในความคิดเห็นของพระทิเบตรูปนี้ไม่ใช่เรื่องที่ซับซ้อน... ใครๆก็สามารถเป็นคนที่มีความสุขที่สุดในโลกได้ แค่รู้จักมองหาในที่ที่ “ความสุข” หลบซ่อนอยู่ นั่นก็คือภายในใจของคุณนั่นเอง

เพียงแต่หนทางเดินกว่าจะเข้าถึงตัวความสุขนั้นอาจจะรกรุงรังไปด้วยอารมณ์ด้านลบที่สั่งสมพอกพูนมาเป็นเวลานาน ดังนั้น การเข้าถึงความสุขที่แท้จริง จึงต้องเริ่มจากการชำระล้างอารมณ์ด้านลบให้ออกไปให้ได้มากที่สุดเสียก่อน จากนั้นก็ค่อยๆ ปลูกฝังอารมณ์ด้านบวกให้แก่จิตใจไปในขณะเดียวกัน

ถ้าเปรียบเทียบเรื่องนี้กับการดูแลร่างกาย ดูเหมือนว่าทุกวันนี้เราให้ความสำคัญกับการดูแลร่างกายภายนอกเป็นอย่างมาก แต่กลับใช้เวลาน้อยอย่างไม่น่าเชื่อในการดูแลสิ่งที่สำคัญที่สุด นั่นก็คือ “ใจ” ของเรา

ในมุมมองนี้ ถ้าเราไปออกกำลังกายเพื่อสร้างร่างกายให้แข็งแรง เราก็สามารถ “ออกกำลังใจ” ด้วยการสร้างสภาวะจิตให้มีแต่สภาวะทางบวก อันจะเป็นหนึ่งในหนทางที่ทำให้เราได้พบกับความสุขภายใน และทำให้ทุกๆวันของเราเป็นวันแห่งความสุขได้โดยไม่ยาก...


ภัสวลี  นิติเกษตรสุนทร

29 มี.ค. 2557 11:20 ไทยรัฐ