วันอาทิตย์ที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

ปรมาจารย์ช่างเหล็กชั้นสูงฝรั่งเศส "ฌอง จิเกล" ผู้สืบสานตำนานยิ่งใหญ่ "พระราชวังแวร์ซายส์"

ในยุคสมัยที่ฟาสต์ฟู้ดครองเมือง และชีวิตเต็มไปด้วยความเร่งรีบ อะไรก็ต้องสำเร็จรูปรวดเร็วทันใจไปหมด การอนุรักษ์งานช่างฝีมือชั้นสูงดั้งเดิม กลับเป็นภารกิจยิ่งใหญ่เปี่ยมด้วยความหมายสำหรับ ปรมาจารย์ช่างเหล็กชั้นสูงของฝรั่งเศส “มร.ฌอง จิเกล” วัย 70 ปี ผู้อุทิศตนให้กับการบูรณะปรับปรุงพระราชวังแวร์ซายส์ มายาวนานเกือบ 5 ทศวรรษ เพื่อสืบสานมรดกวัฒนธรรมสำคัญของชาติมิให้สูญหายไปจากแผ่นดิน


ในระหว่างที่ช่างเหล็กระดับตำนานของแดนน้ำหอมเดินทางมาเยือนประเทศไทย ตามคำเชิญของ  “พีรยา บุนนาค” เจ้าของโครงการ Provence เขาใหญ่ “มร.ฌอง จิเกล” ได้เปิดโอกาสให้ทีมข่าวสตรีไทยรัฐ พูดคุยสัมภาษณ์แบบเจาะลึกถึงชีวิตของช่างเหล็กประจำพระ ราชวังแวร์ซายส์ และงานอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมเก่าแก่ของชาติ ซึ่งถือเป็นหน้าที่และความภาคภูมิใจสูงสุดของชีวิต


ชีวิตพลิกผันมาเป็นช่าง เหล็กประจำพระราชวังแวร์ซายส์ได้อย่างไร

ผมโตมาในเมืองแวร์ซายส์ ทางตะวันตกเฉียงใต้ของกรุงปารีส แต่ครอบครัวผมไม่มีใครเป็นช่างเหล็ก พ่อเป็นตำรวจ ส่วนคุณตาเป็นช่างไม้ ผมเริ่มเรียนทำกุญแจตอนอายุ 14-15 ปี มีความชำนาญพอสมควร แต่ต้องหยุดพักเพื่อไปเกณฑ์ทหาร หลังกลับจากรับใช้ชาติ ผมได้ยินข่าวว่าพระราชวังแวร์ซายส์ประกาศหาช่างทำกุญแจ และช่างซ่อมล็อกเปิดปิดประตูหน้าต่าง ตามนโยบายของรัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรมยุคนั้น ซึ่งต้องการบูรณะซ่อมแซมสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์เก่าแก่ของฝรั่งเศสให้กลับมาสวยงามอีกครั้ง หลังถูกปล่อยให้ทรุดโทรมในช่วงสงครามโลก

เด็กหนุ่มอ่อนประสบการณ์ ทำไมกล้ารับงานช้างระดับพระราชวังแวร์ซายส์

ผมไม่ได้คิดอะไรมาก นอกจากอยากหางานทำ เพราะเพิ่งกลับจากเกณฑ์ทหาร  ยุคนั้นงานช่างฝีมือเก่าแก่ของฝรั่งเศสไม่ค่อยมีคนสืบทอด ใครอยากเรียนก็ต้องหาปรมาจารย์ถ่ายทอดวิทยายุทธ์ให้ ปรมาจารย์คนแรกของผมเป็นช่างทำกุญแจเก่งที่สุดของแวร์ซายส์  ผมเริ่มจากการเป็นผู้ช่วยของปรมาจารย์ท่านนี้ และเดินทางติดตามปรมาจารย์ไปซ่อมกุญแจตามเมืองต่างๆอยู่หลายปี แต่สำหรับงานเหล็กและการทำกุญแจโบราณ ผมเพิ่งเรียนรู้จากประสบการณ์จริงตอนรับงานที่พระ ราชวังแวร์ซายส์แล้ว เป็นงานที่ท้าทายมาก ทุกอย่างเป็นของใหม่หมด เพราะกุญแจโบราณแต่ละดอกล็อกหน้าต่างแต่ละบาน ก็มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนกันเลย งานแรกของผมคือการบูรณะซ่อมแซมกุญแจและล็อกเปิดปิดหน้าต่างทั้งหมดในพระตำหนักน้อย “เปอติ ตริอานง” ซึ่งพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ทรงสร้างให้พระนางมารีอองตัวแน็ต สำหรับปลีกวิเวก เฉพาะพระตำหนักแห่งนี้ก็มีล็อกหน้าต่างให้ทำมากกว่า 28,000 ชิ้น ใช้เวลาในการบูรณะซ่อมแซมถึง 3 ปี ภายในพระราชวังแวร์ซายส์มีงานเหล็กอยู่ทุกแห่ง ผมเริ่มบูรณะซ่อมแซมตั้งแต่ทศวรรษ 1960 จนถึงทุกวันนี้งานก็ยังไม่จบ


อะไรคือเสน่ห์น่าหลงใหลของงานช่างเหล็ก


ผมทำงานบูรณะซ่อมแซมงานเหล็กในพระราชวังแวร์ซายส์มา 45 ปี จนทุกวันนี้อายุ 70 ปีแล้ว เพิ่งเกษียณอายุเมื่อ 3 ปีที่แล้ว แต่ก็ยังเป็นที่ปรึกษาด้านการบูรณะปรับปรุงพระราชวังแวร์ซายส์ งานช่างเหล็กเป็นงานที่ผมรักและเป็นแพสชั่น ผมอยากตื่นขึ้นมาทำงานทุกวันโดยไม่เคยรู้สึกเบื่อ ขณะเดียวกัน ก็อยากถ่ายทอดงานช่างฝีมือเก่าแก่แขนงนี้ให้คนรุ่นใหม่ได้สืบสานต่อไป เพื่อมิให้มรดกเก่าแก่ทางภูมิปัญญาของฝรั่งเศสสูญหาย

ประทับใจกับผลงานใดที่สุดในการบูรณะซ่อมแซมพระราชวังแวร์ซายส์

สามารถทำกุญแจไขล็อกเปิดประตูห้องบรรทมของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ซึ่งเป็นผู้สร้างพระราชวังแวร์ซายส์ ผมยังจำความรู้สึกตอนนั้นได้ดี เมื่อประตูถูกเปิดออก รู้สึกขนลุกไปหมด เพราะทุกอย่างภายในห้องบรรทม ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่า 300 ปี ยังคงอยู่ในสภาพเดิมเหมือนเมื่อครั้งที่พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ทรงมีพระชนม์ชีพ

ทำงานอยู่ในรั้วพระราชวังแวร์-ซายส์มานาน เคยเจอผี หรืออาถรรพณ์แปลกๆไหม


(หัวเราะ) ไม่เคยครับ แต่เคยมีผู้สร้างภาพยนตร์มาขอให้ผมแสดงเป็นพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 ถึง 2 ครั้ง ผมปฏิเสธทันที เพราะไม่อยากหัวขาด!!

กังวลใจไหมว่าสักวันงานช่างฝีมือเหล็กจะสูญหายไปจากฝรั่งเศส คุณมีส่วนในการอนุรักษ์อย่างไรบ้าง

โลกสมัยใหม่ต้องการอะไรที่รวดเร็วทันใจขึ้น และราคาถูกลง สามารถผลิตได้ทีละมากๆ เพิ่งมาระยะหลังที่มีความตื่นตัวอย่างมากในสังคมฝรั่งเศสที่จะอนุรักษ์งานช่างฝีมือเก่าแก่ทุกแขนง ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้เวลามาก อาศัยความพิถีพิถันละเอียดอ่อนและความใจเย็น มีองค์กรอิสระและแบรนด์ เนมชั้นสูงหลายแห่งยื่นมือเข้ามาสนับสนุนการรื้อฟื้นภูมิปัญญาท้องถิ่นของช่างฝีมือชั้นสูง อุตสาหกรรมลักชัวรี่ที่หันมาเน้นการประดิดประดอยมากขึ้น ก็ช่วยต่อลมหายใจให้ช่างฝีมือชั้นสูงของฝรั่งเศสได้อย่างมาก


ปัจจุบันมีช่างเหล็กระดับปรมาจารย์เหลืออยู่กี่คน

ทั่วประเทศฝรั่งเศสมีช่างเหล็กเก่าแก่เหลือแค่ 10 คน ทุกคนพยายามช่วยกันถ่ายทอดวิชาให้ลูกศิษย์มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ผมมีลูกศิษย์อยู่ราว 15 คน ศิษย์เอกที่ฝึกมาก็อายุ 50 กว่าปีแล้ว คนที่ผมจะถ่ายทอดวิชาให้ต้องพิสูจน์ให้ เห็นว่ามีความตั้งใจจริง อดทน มีวินัย เพราะมันเป็นงานที่ยาก และหนักมาก จะมาทำเหยาะแหยะไม่ได้

การเป็นช่างเหล็กที่ดีต้องมีคุณสมบัติอะไรบ้าง

ต้องใจเย็น และไม่ปล่อยให้เวลาเป็นตัวกำหนด เราจะใช้เวลาเท่าที่จำเป็นต้องใช้เพื่อให้เพอร์เฟกต์ที่สุด คนที่ใจร้อนและชอบทำงานแข่งกับเวลาเป็นช่างฝีมือที่ดีไม่ได้ แค่ทำความสะอาดล็อกกุญแจก็ใช้เวลา 2-3 วัน และถ้าต้องทำกุญแจใหม่ หรือซ่อมแซมล็อกที่สึกหรอ ก็ต้องใช้เวลาเป็นอาทิตย์


ลูกชายเข้ามารับช่วงสืบทอดมรดกช่างเหล็กจากคุณพ่อไหมคะ


น่าเสียดายที่ลูกชายผมไม่สนใจงานนี้ เขาทำงานอยู่ในวงการไอที

อาชีพนี้สร้างรายได้อู้ฟู่ดีไหม

ไม่มีใครรวยจากอาชีพนี้ พวกเราอยู่ได้ด้วยแพสชั่น ความฝัน และความภาคภูมิใจ เงินและชื่อเสียงไม่ใช่เป็นตัวขับเคลื่อนชีวิตผม

ช่วงไหนของชีวิตที่ภาคภูมิใจที่สุด


การได้ทุ่มเททำงานให้กับพระราชวังแวร์ซายส์ เป็นความภาคภูมิใจสูงสุดของชีวิต ซึ่งรางวัลชีวิตที่ได้ตอบแทนมาคือผมได้รับอนุญาตจากรัฐบาลฝรั่งเศสให้นำกระถางต้นส้ม ซึ่งออกแบบเอง จนกลายเป็นสัญลักษณ์ของสวนในพระราชวังแวร์ซายส์ ไปผลิตเพื่อจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ อันนี้เป็นความภาคภูมิใจ และถือเป็นฝันที่เป็นจริง โดยปัจจุบันผมได้ส่งออกกระถางต้นส้มแวร์ซายส์ไปขายใน 38 ประเทศทั่วโลก เพราะชื่อเสียงความคลาสสิกของกระถางต้นส้มแวร์ซายส์นี่เอง แม้แต่แบรนด์เนมดังๆ ดาราและมหาเศรษฐีระดับโลก ก็อยากได้กระถางต้นส้มของผมไปประดับประดา อีกหนึ่งความภาคภูมิใจที่สุดในชีวิตคือ การได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นอัศวินจากรัฐบาลฝรั่งเศส เพื่อประกาศเกียรติคุณในฐานะศิลปินช่างเหล็กแห่งชาติ ที่อุทิศตนทั้งชีวิตเพื่อบูรณะซ่อมแซมพระราชวังแวร์ซายส์ รวมถึงสถานที่สำคัญๆทางประวัติศาสตร์ของฝรั่งเศส เช่น พิพิธภัณฑ์ลูฟร์, ปารีส โอเปร่า, ประตูชัยอาร์ก เดอ ตริอองฟ์ และมหาวิหารนอตเตอร์ดาม

ชีวิตหลังเกษียณเปลี่ยนไปเยอะไหม

ผมเกษียณอายุอย่างเป็นทางการมา 3 ปีแล้ว ตอนอายุ 67 ปี แต่ก็ยังทำงานหนักเหมือนเดิม โดยเป็นที่ปรึกษาอาวุโสของพระราชวังแวร์ซายส์ ดูแลเรื่องการบูรณะปรับปรุงทุกอย่างในสวนพระราชวังแวร์ซายส์ให้คงความสวยงาม ชีวิตนี้ผมคงเลิกทำงานไม่ได้ เพราะเป็นคนบ้างาน แถมหลังเกษียณยิ่งมีเวลาทำงานเยอะขึ้น

ยังมีความฝันอะไรที่อยากทำไหมในช่วงบั้นปลายชีวิต


ผมมีโอกาสเดินทางไปชมนครวัด ประเทศกัมพูชา รู้สึกทึ่งมาก จนคิดฝันว่า ถ้าเกิดใหม่ชาติหน้า ผมอยากเรียนรู้เรื่องการแกะสลักหินบ้าง จะได้สร้างสรรค์ผลงานยิ่งใหญ่แบบนครวัด

อายุ 70 ปีแล้ว ทำยังไงให้แบตแรงไม่มีตก

ต้องทำงาน ทำงาน และทำงาน ถ้าหยุดทำงานเมื่อไหร่คงเป็นบ้าแน่ๆ ผมไม่มีงานอดิเรก เพราะงานอดิเรกของผมคือการทำงาน!!

 

ทีมข่าวหน้าสตรี

ในยุคสมัยที่ฟาสต์ฟู้ดครองเมือง และชีวิตเต็มไปด้วยความเร่งรีบ อะไรก็ต้องสำเร็จรูปรวดเร็วทันใจไปหมด การอนุรักษ์งานช่างฝีมือชั้นสูงดั้งเดิม กลับเป็นภารกิจยิ่งใหญ่เปี่ยมด้วยความหมายสำหรับ ปรมาจารย์ช่างเหล็กชั้นสูงของฝรั่งเศส “มร.ฌอง จิเกล”... 15 มี.ค. 2557 12:55 ไทยรัฐ