วันจันทร์ที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2561
บริการข่าวไทยรัฐ

ข่าว

วิดีโอ

แย้จำศีล


ท่านอาจารย์พุทธทาส บรรยายธรรมะชุดนี้ไว้ เมื่อ 16 สิงหาคม 2518 ผมจับใจความเอาของท่านมาขยายต่อ เมื่อ 21 ส.ค.2554 ตั้งชื่อว่า แย้จำศีล

การเข้าพรรษาของพระสมัยพุทธกาล คือการหยุดเดินทางไม่เดินเร่อร่าไปเหยียบย่ำข้าวชาวบ้าน ให้เสียหาย นี่คือการหยุดพักทางกาย

สำหรับพระ การพักทางกายอย่างเดียวยังไม่พอ ต้องหยุดพักทางจิตใจด้วย

การพักทางใจ พระสมัยโบราณท่านใช้วิธีแอบไปอยู่คนเดียว สมัยข่าวยันตระดัง วิธีนี้ใช้คำว่าปลีกวิเวก

การปลีกวิเวก คือการไม่พูดไม่จา ไม่ทำอะไร พระเพื่อนฝูงจะช่วย ก็ช่วยแค่เอาอาหารไปให้

แต่การไปให้ ก็ต้องไปวางไว้ที่จุดนัดหมาย ไม่มีการพบกัน เพราะหากพบกัน อย่างน้อยก็ต้องมีการพูดจา ขอบอกขอบใจกันอีก

วิธีปลีกวิเวกอย่างนี้ ภาษาบาลี เรียกปฏิสัลลีนะ พระพุทธองค์ทรงทำบ่อยๆ

โดยธรรมดาพระที่มีภูมิธรรมชั้นสูง จะใช้วิธีพักใจด้วยการเข้าฌานสมาบัติ ตามเวลาที่พึงจะทำได้ บางรูปทำได้เจ็ดวัน สิบห้าวัน บางรูปทำได้นานถึงหนึ่งเดือน

เรียกว่า นิโรธสมาบัติ

การเข้านิโรธสมาบัติ ท่านอาจารย์พุทธทาส อธิบายว่า คือการ หยุดหมด ไม่กิน ไม่ถ่าย ไม่อาบน้ำ ไม่อะไร ไม่ลุกขึ้น

นั่งหลับตาเหมือนท่อนไม้

นี่คือการพักผ่อนที่เหลือประมาณ ในด้านจิตใจ สูงขึ้นไปยังมีการพักผ่อนทางวิญญาณ คือการทำลายกิเลสให้หมดสิ้นไปไม่เหลือ เป็นการพักผ่อนเด็ดขาดถาวร

มนุษย์ที่เข้านิโรธสมาบัติ พักผ่อนใจได้ยาวนานขนาดนี้ มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล

ท่านอาจารย์พุทธทาสอยู่กับธรรมชาติ คลุกคลีกับสัตว์สารพันชนิดมานาน ท่านจึงเปรียบเหมือนแย้จำศีล

ลักษณะของแย้จำศีล มันจะนอนหลับตาอยู่ตลอดเวลาฤดูฝน จนตัวซีดขาว

เด็กๆเคยจับเอามาให้ดู แย้ตัวนั้นยังลืมตาไม่ได้

กบก็จำศีลได้เหมือนกัน อยู่ได้โดยไม่มีอาหาร อยู่เป็นเดือนสองเดือน

ไก่ป่าก็จำศีล ไม่มีการต่อสู้ ไม่มีเรื่องกามารมณ์ ตลอดฤดูฝน

ปลาบางชนิดในแอฟริกาจำศีลได้ติดกันถึงหกเดือน ด้วยการหมกตัวอยู่ใต้ดินลึก เมื่อฝนมา ดินก็แตกระแหง น้ำไหลลงไป มันก็ขึ้นมา เป็นปลาในน้ำได้อีกครั้ง

ต้นไม้ ก็มีการพักผ่อน ต้นไม้บางถิ่น พักผ่อนสอง-สามเดือน เผือก-มันมีหัวอยู่ใต้ดิน ก็มีเวลาพัก จนกระทั่งเปลี่ยนหัวเก่าให้เน่าตาย เพื่อจะเกิดหัวใหม่ที่ดีกว่า และมากกว่า

การพักผ่อนของมนุษย์ จึงเป็นการปรับปรุงให้เข้ากับธรรมชาติ ถ้าไม่รู้จักพักจนเกินเวลา ชีวิตก็จะเสียหาย

บทบรรยายเรื่องนี้ ท่านอาจารย์พุทธทาส ทิ้งท้ายว่า อยากให้มนุษย์ในโลกมีช่วงเวลาพักเหมือนพระเข้าพรรษา ฝึกพักใจ ใจที่ว่างสงบเย็น สติปัญญาก็จะเกิด

ปัญหาหลายเรื่อง ที่ทะเลาะกัน จนไม่มีทางออก เมื่อปัญญาเกิด รู้จักลดละ รู้จักอภัย แนวทางปฏิรูป ก็เป็นการปฏิรูปเพื่อทุกฝ่าย ไม่ใช่ปฏิรูปของพวกตัวเอง ทางออกก็เปิดกว้างตามมา

เราใช้เวลากับการปะทะหักหาญทางการเมืองมายาวนาน...รอบนี้ก็นานกว่าสี่เดือน...ขณะพวกหนึ่งบอกว่า ใกล้วันเวลาชนะ

อีกพวก ก็ประกาศว่า สงครามเพิ่งจะเริ่ม

คนไทยพวก “ ไม่เอาไหน” อย่างผม อยากขอเวลาหยุดพักบ้าง ...ร้องขอไปก็ไม่มีใครฟัง...เหนื่อยเหลือเกิน...

ตั้งใจ...หากได้เลือกตั้ง...จะเอาคืน ไม่เลือกใคร ไม่เลือกสักฝ่ายเดียว...หนึ่งเสียงคนไทย ขอใช้สิทธิ์แค่นี้แหละ.


กิเลน ประลองเชิง

13 มี.ค. 2557 09:19 13 มี.ค. 2557 09:19 ไทยรัฐ